Σκληρή γλώσσα «χωρίς πόλεμο»

Εντονες διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας εκδηλώθηκαν χθες, ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ όμως κάνει λόγο για «προσχεδιασμένη πρόκληση» από τουρκικής πλευράς. Ο Λαβρόφ μίλησε στο τηλέφωνο με τον αμερικανό ομόλογό του Τζον Κέρι και τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, με τον οποίο είναι πιθανό να συναντηθούν την ερχόμενη εβδομάδα στο Βελιγράδι, σε σύνοδο του ΟΑΣΕ. Παρά τη σκληρή γλώσσα προς την Αγκυρα, ο Λαβρόφ τόνισε ότι «η Ρωσία δεν επιθυμεί πόλεμο με την Τουρκία».

Η Μόσχα όμως εντείνει τη στρατιωτική παρουσία της στη Συρία. Οπως έγινε γνωστό, θα σταλούν προηγμένα πυραυλικά συστήματα S-400 καθώς και πολεμικά πλοία στην περιοχή. Οι πύραυλοι S-400 που θα τοποθετηθούν στην αεροπορική βάση Χεμεϊμίμ κοντά στη Λατάκια, μόλις 50 χλμ. από τα σύνορα με την Τουρκία, μπορούν να χτυπήσουν με εξαιρετική ακρίβεια στόχους σε απόσταση 400 χλμ. Επίσης, πλέον όλα τα ρωσικά βομβαρδιστικά που δρουν στη Συρία θα συνοδεύονται από μαχητικά αεροσκάφη. Ρώσοι αξιωματούχοι δήλωσαν πως οι πτήσεις των μαχητικών στα σύνορα Συρίας – Τουρκίας θα συνεχιστούν. Και σύμφωνα με πληροφορίες, για να τονίσουν αυτό το μήνυμα οι ρωσικές δυνάμεις προέβησαν χθες σε βομβαρδισμό της περιοχής όπου καταρρίφθηκε την Τετάρτη το Su-24.

Σε δηλώσεις του στην Αγκυρα ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε το δικαίωμα της χώρας του να υπερασπιστεί τον εναέριο χώρο της, ανέφερε όμως και αυτός ότι «δεν έχουμε εχθρικές διαθέσεις». Στη Λατάκια της Συρίας, όπου μεταφέρθηκε στη ρωσική στρατιωτική βάση ο χειριστής του ρωσικού αεροσκάφους που επέζησε από την κατάρριψη υποστήριξε ότι δεν έλαβε καμία προειδοποίηση «ούτε μέσω ασυρμάτου ούτε μέσω οπτικής επαφής. Εάν από την τουρκική Πολεμική Αεροπορία ήθελαν να μας προειδοποιήσουν θα μπορούσαν να το κάνουν πετώντας σε παράλληλη πορεία με εμάς. Δεν έγινε κάτι τέτοιο» είπε. Χθες εκατοντάδες Ρώσοι συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο της τουρκικής πρεσβείας στη Μόσχα πετώντας αβγά, καίγοντας τουρκικές σημαίες και φωνάζοντας συνθήματα εναντίον του Ταγίπ Ερντογάν.

Μεγάλη είναι η συζήτηση και στα ρωσικά ΜΜΕ. Ο Βλαντίμιρ Σολοβιόφ, παρουσιαστής ενός από τα βασικά τοκ-σόου της κρατικής τηλεόρασης, συνέκρινε την κατάρριψη του μαχητικού με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φερδινάνδου το 1914 που προκάλεσε τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από έναν μεγάλο πόλεμο» είπε και πρόσθεσε ότι το επίπεδο της έντασης είναι παρόμοιο με αυτό μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας. Ωστόσο, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες, δημοσκόπηση που έγινε για την εφημερίδα «Κομερσάντ» έδειξε ότι 45% των Ρώσων επιθυμεί τη λήψη διπλωματικών μέτρων. Μόνο 18,4% ζήτησε «ανάλογη στρατιωτική απάντηση».

«Κλήση αφύπνισης». Πάντως ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ δήλωσε ότι η κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους από μέλος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου «τονίζει την ανάγκη να ενισχυθούν οι μηχανισμοί για την αποφυγή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον». Ο Στόλτενμπεργκ έγραψε άρθρο – θα δημοσιευθεί σήμερα σε μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες – στο οποίο αναφέρει ότι «δεν πρέπει να οδηγηθούμε ως υπνοβάτες σε μια χωρίς πρόθεση κλιμάκωση». Υποστηρίζει ότι το περιστατικό απαιτεί «ψυχραιμία και διπλωματία» και αναδεικνύει την ανάγκη ανανέωσης παλαιών συμφωνιών που θα εγγυώνται  τον μεγαλύτερο βαθμό διαφάνειας και προβλεψιμότητας για στρατιωτικές δραστηριότητες στην Ευρώπη. «Αυτός δεν είναι ένας νέος Ψυχρός πόλεμος» καταλήγει. «Είναι μια κλήση αφύπνισης».