Το θεατρικό της Γέλινεκ και η απειλή της λογοκρισίας

Η επιστολή του Πιοτρ Γκλίνσκι ήταν αυστηρή: «Αναμένουμε την άμεση διακοπή της παραγωγής» έγραφε ο υπουργός Πολιτισμού της νέας, συντηρητικής κυβέρνησης της Πολωνίας. Δεν μπορεί το κράτος να δίνει επιχορηγήσεις σε θέατρα, συμπλήρωνε, όταν έχουμε να κάνουμε «με πορνογραφία στην κυριολεκτική της έννοια». Το πρόβλημά του ήταν η παράσταση «Δράματα για πριγκίπισσες: Ο θάνατος και η κόρη» της νομπελίστριας Ελφρίντε Γέλινεκ, που εδώ και λίγες μέρες παίζεται στο θέατρο Πόλσκι του Βρότσλαβ, σε σκηνοθεσία της Εβελίνα Μαρσίνιακ. Ο παραλήπτης της επιστολής του όμως, ο κυβερνήτης της Κάτω Σιλεσίας, έβλεπε τα πράγματα αλλιώς: «Δεν επεμβαίνουμε στην καλλιτεχνική έκφραση» δήλωνε σε πολωνικό κανάλι ο Τσεζάρι Πζιμπίλσκι. Ετσι η παράσταση ξεκίνησε μεν κανονικά, όχι όμως χωρίς αντιδράσεις. Μόνο το Σάββατο, στην πρεμιέρα της, έπειτα από συγκρούσεις ακροδεξιών με θεατές συνελήφθησαν 12 άτομα.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του θεάτρου, το έργο «εξερευνά τη σχέση βασανιστή και θύματος» και είναι κατάλληλο μόνο για ενηλίκους – αν έχει το οποιοδήποτε νόημα, η εναρκτήρια σκηνή περιλαμβάνει δύο πορνοστάρ, τη Ρόζι και τον Τιμ, που μιμούνται τα προκαταρκτικά μιας σεξουαλικής πράξης. Είναι αυτός λόγος για να πετάξουν άγνωστοι ντομάτες και αβγά στο σπίτι του καλλιτεχνικού διευθυντή του θεάτρου Κριστόφ Μιζκόφσκι, όπως έγινε την Κυριακή; «Είναι σκοτεινές μέρες αυτές για την Πολωνία, που θυμίζουν την καταπίεση των Ναζί και των Σοβιετικών» έλεγε πάντως ο μάνατζερ του θεάτρου Πιοτρ Ρούντζκι. «Πλέον φοβόμαστε και την οικονομική λογοκρισία. Ισως επίσης υπάρξει αντίκτυπος στην ελευθερία της έκφρασης. Η νέα κυβέρνηση έχει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή και τη δυνατότητα να αλλάξει το Σύνταγμα. Το θέατρό μας δεν θέλει να διχάσει τους ανθρώπους. Θέλει να τους κάνει να σκεφτούν. Δεν είμαστε πολύ ελκυστικοί στους ιδιωτικούς χορηγούς».