«Οι σκηνοθέτες κάνουν από τα κοστούμια ώς τη μουσική»

εν είναι και λίγο. Να έχει την τόλμη να παραδέχεται κάποιος την ανασφάλειά του. Οχι ότι ζούμε σε εποχές που μπορεί οποιοσδήποτε να ισχυριστεί ότι είναι ανεπιφύλακτα ασφαλής, αλλά η περίπτωση του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου δεν είναι απλή. Δεν είναι λίγο ότι έχει καταφέρει να μετατρέψει, μεθοδικά, το Θέατρο του Νέου Κόσμου, σε μία άλλοτε νεκρή θεατρική πιάτσα, σε στέκι και δη νεανικό, με ουρές πάντα απέξω (όπως μπορεί να μαρτυρήσει και ο γράφων), την ώρα που σκηνοθετεί, μαζί με τον Παντελή Δεντάκη, ένα προκλητικό ισπανικό έργο, «Το δάνειο», που ήδη έχει γίνει θέμα από στόμα σε στόμα και παράλληλα στήνει τον «Γαλιλαίο» του Μπρεχτ στο Εθνικό. Για να μη μιλήσουμε για τις sold out παραστάσεις της «Σταματίας, το γένος Αργυροπούλου» στη φετινή επανάληψή της ή για την καλοκαιρινή επιτυχία του «Αίαντά» του – και στην Επίδαυρο.

«Δεν θα ήθελα καθόλου να κάνω τον γκρινιάρη», μου λέει με την αμεσότητα που τον διακρίνει, «αλλά ενώ το Θέατρο του Νέου Κόσμου πάει καλά, από κόσμο, δεν νιώθω ασφαλής και σίγουρος. Δεν ξεκινάω ποτέ από μια αυτοπεποίθηση επειδή τα πράγματα πήγαν καλά τα τελευταία χρόνια. Κάθε χρόνο θεωρώ ότι τα πάντα δοκιμάζονται».

Σε ένα θέατρο που έχει κατεβάσει πλέον τα εισιτήριά του σε επίπεδα τιμών κινηματογράφου (σχεδόν), δεν είναι μόνη η οικονομική κρίση που το μαστίζει κατά τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο. Είναι και η κατάργηση των επιχορηγήσεων για το θέατρο, που όπως λέει «θα φανεί στο μέλλον πόσο μεγάλο λάθος είναι. Επαιξαν μεγάλο ρόλο στην ανάσταση του ελληνικού θεάτρου τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Μιλάω δε για επιχορηγήσεις και δεν με αφορά. Ούτε σχολιάζω τις μπαγαποντιές του καθενός ή αν έχει ταλέντο για να επιχορηγηθεί. Αυτά είναι θέμα κριτηρίων και ελέγχου. Ομως πρέπει να ξέρουμε και να παραδεχτούμε ότι έγιναν κάποιες παραγωγές που, έχοντας κάποια χρήματα από επιχορηγήσεις, έγιναν με ποιότητα. Στα σκηνικά, στα κοστούμια, στους ανθρώπους. Είναι τυχερός ο Λευτέρης Βογιατζής που έφυγε προτού αγριέψουν τόσο τα πράγματα. Πώς θα μπορούσε αλλιώς να κάνει όλα αυτά που έκανε, με 5-6 μήνες πρόβες και με ποιότητα στο τελικό αποτέλεσμα; Νομίζω δε ότι η περίπτωσή του είναι το σωστό παράδειγμα, εν προκειμένω. Πριν τον Βογιατζή είχε καθιερωθεί το πρόχειρο ακόμη και από ποιοτικούς θιάσους. Η πεποίθηση ότι κάποια πράγματα μπορούσαν να γίνουν ακόμη και σε έναν μήνα. Εκείνος έγινε – τηρώντας αντίθετη στάση – καλό παράδειγμα προς μίμηση».

Τώρα; Τώρα τα πράγματα είναι πια ανεξέλεγκτα. Καθώς δεν υπάρχει από τις σχολές άδεια άσκησης επαγγέλματος – παρατηρεί ο σκηνοθέτης – ή το μεγαλύτερο ποσοστό του θεάτρου ουσιαστικά δεν αμείβεται. Ούτε καν με ποσοστά. Αυτό είναι για τους πρωταγωνιστές που «τα φέρνουν». Χώρια, λέει, ότι υπάρχει και μια διαστροφή της έννοιας ομάδα στο ελληνικό θέατρο. «Τα βαφτίζουμε ομάδες για να μην πληρώνονται οι συντελεστές. Ετσι όμως θεωρώ ότι έχουν αρχίσει να χάνονται τα όρια μεταξύ επαγγελματικού και ερασιτεχνικού θεάτρου, το οποίο εκτιμώ και σέβομαι. Απλώς το ένα είναι επάγγελμα και το άλλο χόμπι».

Και δεν είναι μόνον αυτό. «Εχουμε απώλειες σε όλα τα επίπεδα» παρατηρεί ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος. «Φτάνουμε σε μια εποχή που ο σκηνοθέτης τα κάνει όλα. Από τη μουσική μέχρι τα κοστούμια. Οχι, βεβαίως, ότι μέσα σε αυτό το τοπίο δεν γίνονται καλές παραστάσεις. Γιατί υπάρχουν και οι μανιακοί του επαγγέλματος. Απλώς όλα αυτά είναι κρίμα για τις νεότερες γενιές του θεάτρου, που πολύ γρήγορα είτε θα αναγκαστούν να συμβιβαστούν αντιδημιουργικά είτε να εγκαταλείψουν. Δεν μπορεί να φτάσει να θεωρείται το θέατρο υπόθεση μόνον για παιδιά πλουσίων». Γι’ αυτό και ο ίδιος, λέει, κρούει τον κώδωνα υπέρ των επιχορηγήσεων. «Και δεν είναι προσωπικό θέμα οι επιχορηγήσεις. Αυτό θα ήταν επικίνδυνο γιατί λέγεται και παραγοντισμός. Ομως ακόμη και στη διεκδίκηση των επιχορηγήσεων, ακόμη και στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας υπάρχει μια διάλυση. Τα σωματεία είναι ανύπαρκτα».

Ο «ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ». Τον ίδιο – το όνομα του οποίου έχει ακουστεί για θώκους όπως του υπουργού Πολιτισμού, αλλά δεν φαίνεται να έχει δώσει μέχρι τώρα καταφατική απάντηση – τον αφορούν, λέει, τα κοινά, αλλά μέσα από συλλογικές διαδικασίες, όχι ατομικές. Και καθώς ανεβάζει «Γαλιλαίο» του Μπρεχτ, ξεχωρίζει επί του προκειμένου ένα εδάφιο που λέει ότι οι ηθοποιοί δεν μπορούν να είναι έξω από την κοινωνία για να παίζουν καλά. Οπως δεν μπορούν να έχουν και αριστοκρατική αντίληψη για τα πράγματα, αλλά δράση στην κοινωνία. «Και σήμερα μιλάμε πια για αλληλεγγύη και όχι για συνδικαλισμό. Καθώς ύστερα από αυτή τη φάση με τα φθαρμένα και διεφθαρμένα θα πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά τι σημαίνει συνδικαλισμός. Είναι, ας πούμε, τραγικό και αστείο η ΓΣΕΕ να υποστηρίζει το Οχι».

Ο ίδιος έχει να προσθέσει μια χαρά του σε αυτή την κουβέντα: που ανακάλυψε ξανά τον Μπρεχτ και ιδιαίτερα τον Γαλιλαίο, που «είναι και λίγο ο ίδιος ο Μπρεχτ» αλλά και το κλείσιμο της ζωής του, καθώς ο συγγραφέας πέθανε στις πρόβες του έργου του. «Πάλευε μια ζωή για μια νέα Αισθητική και για ένα Θέατρο που θεωρεί ότι ανήκει στους χώρους της Επιστήμης».

Πέρα ότι για τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο η ενασχόλησή του με τον Μπρεχτ του αποδεικνύει έναν κανόνα του: «Ενα έργο είναι καλό όταν δεν μου εξαντλείται στις πρώτες πρόβες, αλλά με βάζει σε απορίες και ερωτήματα». Εδώ λοιπόν έχει να κάνει με ένα έργο σύγχρονο και κλασικό, όπως οι αρχαίοι δραματουργοί ή ο Σαίξπηρ, που παρέδωσαν έργα στα οποία κάθε γενιά μπορεί να βρει πολλές αναλογίες της. «Για να κατανοήσεις άλλωστε ένα κείμενο ή έναν ρόλο έχεις την ανάγκη να σου μιλάει για το σήμερα κι ας του φορέσεις κοστούμι εποχής. Ο Μπρεχτ μίλησε για την εποχή του γράφοντας για την εποχή του Γαλιλαίου. Σήμερα όταν θέλεις να μιλήσεις για την εποχή σου σε θεωρούν μεταμοντέρνο. Βαρέθηκα να βλέπω εδώ και 10-15 χρόνια να βάζουν ένα μικρόφωνο επί σκηνής ή να μιμούνται σύγχρονες γερμανικές παραστάσεις, σε πρόχειρη αντιγραφή».