Τα σποτ, οι γκάφες και η ψηφιακή μάχη

Ηταν και δεν ήταν προεκλογική εκστρατεία. Δεν είχε ντιμπέιτ, αλλά είχε διαφημιστικά σποτ. Δεν είχε προκαθορισμένο εκλογικό ακροατήριο, αλλά είχε πολύ ψάρεμα στα αχανή νερά του Διαδικτύου. Σε αυτό το αδιαμόρφωτο κοινό προσπάθησαν να (επανα)συστηθούν οι τέσσερις υποψήφιοι για την προεδρία της ΝΔ. Ηταν μια μετατηλεοπτική αναμέτρηση από την οποία δεν έλειψαν πάντως ορισμένες εντελώς παραδοσιακές γκάφες.

Η στρατηγική Μεϊμαράκη ήταν η αποφυγή της γκάφας διά της σιωπής, που προβαλλόταν ως θεσμική αυτοσυγκράτηση. Ο Μητσοτάκης προσπάθησε κυρίως να ξεπεράσει το βάρος του επωνύμου του, εμφανιζόμενος ακόμη και σε εξομολογήτρες της μεσημβρινής ζώνης. Ο Τζιτζικώστας έβαλε φούτερ και βομβάρδισε τα κοινωνικά δίκτυα με πολλές βιντεοσκοπημένες χαιρετούρες και χτυπήματα στην πλάτη. Και ο Αδωνις ήταν – βοηθούσης και της συζύγου Ευγενίας – το γνωστό μιντιακό τέρας που έτρεχε, κυριολεκτικά και μεταφορικά, για να βρίσκεται συνέχεια στην επικαιρότητα.

Το πόσο αποτελεσματικές ήταν αυτές οι επικοινωνιακές συνταγές θα φανεί αύριο στην κάλπη. Ηδη όμως οι επαγγελματίες της πολιτικής επικοινωνίας κάνουν μια πρώτη αποτίμηση. Σύμφωνα με μια κοινή διαπίστωση, όλες οι καμπάνιες ήταν χτισμένες πάνω στον χαρακτήρα κάθε υποψηφίου κι έχουν επιτύχει, σε μεγάλο βαθμό, να τον εκφράσουν. Αυτό βέβαια, συμπληρώνουν, δεν φέρνει πάντα ψήφους.

Το τρολάρισμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η αντίδραση των χρηστών των σόσιαλ μίντια στα δύο τελευταία σποτ του Απόστολου Τζιτζικώστα. Στο πρώτο ένας τριαντάρης τρέχει κουβαλώντας στην πλάτη του έναν γκρινιάρη φαλακρό μεσήλικο με μουστάκι. Ξάφνου μπαίνει στο πλάνο ο Τζιτζικώστας με γαλάζιο φουτεράκι. Ο νέος άνδρας «ξεφορτώνεται το παλιό» και συνεχίζει το τζόγκινγκ με τον υποψήφιο. Στην ψηφιακή δημόσια σφαίρα ωστόσο, «διασκέδασαν» πιο πολύ με το στυλιζάρισμα του περιφερειάρχη ως παλιμπαιδίζοντος τριαντάρη, παρά με την καρικατούρα του Βαγγέλη Μεϊμαράκη. Οπως το θέτει άνθρωπος της διαφημιστικής αγοράς, «η εικόνα είναι μοντέρνα, η ιδέα, το τρολάρισμα, δηλαδή ,του αντιπάλου το ίδιο. Μόνο που είναι τόσο κενή πολιτικού περιεχομένου, που φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα: το τρολάρισμα του “προϊόντος” που προωθείς».

Κι ύστερα ήρθε το δεύτερο διαφημιστικό. Ο τριαντάρης φέρνει τον Τζιτζικώστα στο σπίτι του, να τον γνωρίσει στους γονείς του. Σε facebook και twitter οι περισσότεροι ένιωσαν σαν να ξαναβλέπουν τα προεκλογικά σποτ της ΝΔ, τον Ιανουάριο, με τον Αντώνη Σαμαρά να κάθεται στις κουζίνες των ψηφοφόρων. Οι παροικούντες τη Συγγρού, πάλι, είδαν τον σύμβουλο επικοινωνίας του περιφερειάρχη Περικλή Πηλείδη, που έχει δουλέψει με τον Τζιτζικώστα και στις περιφερειακές εκλογές του 2014. Πρόκειται για τον άνθρωπο που άλλαξε με εντολή Σαμαρά το λογότυπο της ΝΔ, αν και έχει συνδεθεί περισσότερο με το σλόγκαν «υπάρχει καλύτερη Ελλάδα και τη θέλουμε», όταν την ευθύνη για την εικόνα του κόμματος είχε ο Αρης Σπηλιωτόπουλος, υπό την ηγεσία του Κώστα Καραμανλή.

Αδωνις όπως… Ποτάμι. Ο Τζιτζικώστας δεν ήταν ο μόνος που δανείστηκε παλαιές διαφημιστικές ιδέες. Ο Γεωργιάδης έφτιαξε σποτ με δείγματα ψηφοφόρων που επαναλάμβαναν το σλόγκαν: «Ο Αδωνις είμαι εγώ».

Οι πιο μυημένοι σκέφτηκαν αμέσως τη σειρά των οκτώ διαφημιστικών του Ποταμιού στις πρώτες εκλογές του 2015, στην οποία εθελοντές του κόμματος δήλωναν «εγώ είμαι Το Ποτάμι». Η πρωτοτυπία του Αδωνη δεν ήταν βέβαια το λεωφορείο – πολυφορεμένο μέσο στις ΗΠΑ. Αλλά η επιστράτευση της συζύγου του, η ηχογραφημένη φωνή της οποίας κεραυνοβόλησε χιλιάδες ανυποψίαστους ψηφοφόρους: «Γεια σας», έλεγε το έτοιμο μήνυμα, «είμαι η Ευγενία Μανωλίδου. Την Κυριακή 22 Νοεμβρίου ψηφίζουμε Αδωνη Γεωργιάδη…».

Η αρένα του Ιντερνετ. Αυτή η εσωκομματική μάχη, σε αντίθεση με το 2009, δόθηκε κυρίως στην αρένα του Ιντερνετ. Μέχρι και ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης έσπευσε να ανοίξει ενόψει της κάλπης λογαριασμό στο twitter. Παρότι δεν έλειψαν οι  παραδοσιακές μέθοδοι, από συνεντεύξεις μέχρι εκστρατεία πόρτα πόρτα, ο αντίκτυπος των όσων έλεγαν κι έκαναν στα νέα Μέσα αντιμετωπίστηκε ως βαρόμετρο.

Το Διαδίκτυο, σε σύγκριση με τον τηλεοπτικό χρόνο, είναι φθηνό. Το κοινό όμως δεν είναι το ίδιο με της τηλεόρασης. Είναι πολύ πιο νεανικό σε σχέση με το εκλογικό σώμα, κι αυτό έχει πολιτική σημασία.

Οπως επισημαίνει ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ Βασίλης Βαμβακάς, «τα σποτ κυκλοφορούν και σχολιάζονται στον χώρο του Διαδικτύου αλλά το ευρύ ακροατήριο, εκτός του Ιντερνετ, δεν γνωρίζει τίποτα γι’ αυτά. Ούτε για τις καμπάνιες. Και οι άνθρωποι άνω των 50 είναι και το κατεξοχήν κοινό της ΝΔ».