Η τιμή και το χρήμα

σκηνή είναι εξαιρετικά γνωστή, οικεία, σχεδόν προσωπική: ένας άνθρωπος πηγαίνει στην τράπεζα για να ζητήσει δάνειο. Με τον φάκελο ανά χείρας που περιλαμβάνει ό,τι χαρτιά και πιστοποιητικά διαθέτει για να πετύχει τον σκοπό του, καταθέτει το αίτημά του. Η τράπεζα δεν βρίσκει ότι έχει τα αντίστοιχα εχέγγυα και το απορρίπτει. Τότε ο πελάτης ανατρέχει στον «λόγο της τιμής του», αλλά συνειδητοποιεί ότι η τιμή του δεν μεταφράζεται σε ευρώ. Μην αντέχοντας την απόρριψη, προσπαθεί να κερδίσει χρόνο για να βρει μια λύση. Και τη βρίσκει!

«Το δάνειο» του Τζόρντι Γκαλθεράν (Jordi Galtheran – Βαρκελώνη, 1964), που συσκηνοθετούν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος και ο Παντελής Δεντάκης, πραγματεύεται ακριβώς αυτό: Τι γίνεται μετά την απόρριψη; Ποιος εξουσιάζει ποιον; Η τιμή ή το χρήμα καθορίζει τη ζωή μας;

O καταλανός θεατρικός συγγραφέας που ξεκίνησε να γράφει σε ηλικία είκοσι τεσσάρων, γνώρισε την πρώτη μεγάλη επιτυχία το 2003 με τη «Μέθοδο Γκρόνχολμ»: ένα έργο με θέμα τις δοκιμασίες υποψηφίων προς ανεύρεση εργασίας που άγγιξε το κοινό και γι’ αυτό μεταφράστηκε και παίχτηκε σε πάνω από είκοσι χώρες – στην Ελλάδα από το Θέατρο Τέχνης και τον Διαγόρα Χρονόπουλο. Ετσι έπαψε να περνά απαρατήρητος, προσπερνώντας ακόμα και το εμπόδιο της γλώσσας. Γιατί ο Γκαλθεράν γράφει στη μητρική του, την καταλανική. Κι όμως, κατάφερε να κερδίσει τη θέση του στη σύγχρονη ευρωπαϊκή δραματουργία. Ισως γιατί μοιάζει σαν να επιμηκύνει τη δημοσιογραφική θεματολογία στη λογοτεχνία, στη θεατρική γραφή, μετατρέποντας το τρέχον πρόβλημα και τον τρέχοντα προβληματισμό σε τέχνη.

ΠΙΚΡΟ ΧΙΟΥΜΟΡ. Εργο για δύο, «Το δάνειο» φέρνει αντιμέτωπους τον αρχικά και φαινομενικά αδύναμο Αντόνιο με τον εξίσου φαινομενικά ισχυρό διευθυντή της τράπεζας. Το ενδιαφέρον στην πλοκή είναι ότι με σταθερές, κωμικές και ενίοτε πικρές δόσεις χιούμορ ο συγγραφέας καταρρίπτει τους μύθους. Ο ανίσχυρος Αντόνιο εξουσιάζει τον διευθυντή, μια που πίσω από την εικόνα τού δυνατού κρύβεται ένα ανασφαλές ανθρωπάκι που αγωνιά μην τυχόν και χάσει τη γυναίκα του. Με ένα έξυπνο εύρημα ο συγγραφέας αντιστρέφει τα δεδομένα για να καταλήξει ότι η κρίση, πέρα και πάνω από οικονομική, είναι ανθρώπινη και αξιακή.

Η παράσταση στο Θέατρο του Νέου Κόσμου χτίζεται σταδιακά, αν και εξαρχής αφήνει να διαφανούν ορισμένες καθοριστικές νύξεις: ο διευθυντής φοράει κόκκινο πουκάμισο και κόκκινα παπούτσια και τα εμβόλιμα τραγούδια με τη συνοδεία κιθάρας μπλέκουν τις ισπανικές μουσικές με την επικαιρότητα. Μέσα στο αναγνωρίσιμο σκηνικό ενός γραφείου ξεχωρίζουν οι α λα Μοντριάν γραμμές. Με ένα κείμενο φρέσκο και άμεσο (η μετάφραση από την ομάδα των Els de Paros έγινε από το πρωτότυπο) οι δύο σκηνοθέτες δούλεψαν τη σχέση των ηθοποιών, δίνοντας την απαραίτητη διάσταση καρικατούρας στον καθένα. Αλλωστε πίσω από τα γραφεία και τα στόρια οι άνθρωποι τελικά ξεγυμνώνουν την ψυχή τους.

Ο Μιχάλης Οικονόμου ανέλαβε τον ρόλο του διευθυντή: ξεκινώντας από πάνω προς τα κάτω, αποδόμησε με επιτυχία τον ήρωά του. Ισως σε κάποιες στιγμές ο ηθοποιός να υπερέβαλε με τη φωνή και τις κινήσεις του, χωρίς ωστόσο αυτό να στερήσει από την ερμηνεία του ειλικρίνεια και αλήθεια. Από την άλλη, ο Γιάννης Σαρακατσάνης ανέδειξε την κωμική του διάσταση, χωρίς να χάσει το μέτρο. Πηγαίος και ουσιαστικός, ξεδίπλωσε τις πτυχές ενός ανθρώπου που όταν δεν περνά ο λόγος του, περνούν οι εκβιασμοί του. Απολαυστικός. Οπως εξίσου απολαυστική είναι η παράσταση.