Ο «διαστροφικός ρόλος» των τραπεζών

«Η πλειονότητα των υπερχρεωμένων δανειοληπτών που επαναδιαπραγματεύονται το χρέος τους με τις τράπεζες καταλήγει ακόμη πιο χρεωμένη» λέει ο επικεφαλής της SOS Καταναλωτές. Ο ίδιος επισημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στους αμερικανούς και τους βραζιλιάνους καταναλωτές: «Στις Ηνωμένες Πολιτείες η πλειονότητα των δανείων είναι στεγαστικά. Αντίθετα στη Βραζιλία τα περισσότερα δάνεια είναι καταναλωτικά». Υπάρχει ένας λόγος γι’ αυτό. Το χάσμα ανάμεσα στις απολαβές της μεσαίας τάξης και στο κόστος ζωής υποχρεώνει πολλούς καταναλωτές στη Βραζιλία να αγοράζουν προϊόντα με δόσεις. Και οι τράπεζες παίζουν σε αυτό το πεδίο έναν «διαστροφικό ρόλο», όπως λέει ο οικονομολόγος Ιόνε Αμορίμ. Η πολιτική τους είναι να καλούν τα νοικοκυριά να δανειστούν χωρίς να ενημερώνουν για τους κινδύνους. «Ο καταναλωτής δεν είναι ενημερωμένος. Οταν του προτείνουν να εκδώσει μια πιστωτική κάρτα, αισθάνεται προνομιούχος» συμπληρώνει.

Αυτή η αίσθηση δεν κρατάει όμως για πολύ. Με την πρώτη καθυστέρηση στην εξόφληση των δόσεων, οι τράπεζες δείχνουν τα δόντια τους. Και οι ποινές είναι πολύ αυστηρές. Εάν ένας καταναλωτής δεν εξοφλήσει την πρώτη δόση μιας αγοράς, το επιτόκιο εκτοξεύεται στο 400%. Πρόκειται για ένα τοκογλυφικό επιτόκιο καθώς δεν δικαιολογείται από τον πληθωρισμό που κινείται στο 10%. «Είναι ακατανόητο και παράλογο» διαμαρτύρεται ο Φραντσίσκο Εντουάρντο Πίρες ντε Σόουζα, οικονομολόγος στην Εθνική Τράπεζα Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης. «Δεν υπάρχει νόμος που να θέτει όριο στα επιτόκια κι αυτό εξηγεί γιατί είναι τα υψηλότερα στον κόσμο» λέει από την πλευρά του ο Αντρέ Νασίφ, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Φλουμινένσε. Το αποτέλεσμα αυτής της ανοριακής πολιτικής είναι τραγικό. Περίπου 420.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις έβαλαν λουκέτο από τον περασμένο Ιανουάριο. Ουσιαστικά έκλεινε μία επιχείρηση το λεπτό επειδή είχε χάσει την πρόσβασή της στα πιστωτικά ιδρύματα. Τα νοικοκυριά δεν πηγαίνουν πίσω: στις τράπεζες χρωστούν 83 δισεκατομμύρια ρεάλ. Η λύση όμως δεν φαίνεται να είναι η «αυταρχική» μείωση του κόστους της πίστης. «Χωρίς την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης θα είναι σαν να προσπαθείς να στεγνώσεις ένα παγάκι, όπως λέμε στη Βραζιλία».