Το Φεστιβάλ στον ρυθμό του «Chevalier»

Κάθε καλή ιστορία χρειάζεται απαραιτήτως έναν καλό ήρωα και έναν εξίσου δυνατό ανταγωνιστή. Σε περίπτωση ασθενούς αντιπάλου οι συγκρούσεις προκύπτουν αναίμακτες: μια ιστορία δίχως αίμα ξεχνιέται εύκολα. Τα καμώματα των ηρώων του «Chevalier» που προβλήθηκε χθες στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπου μια παρέα αντρών «εγκλωβίζεται» σ’ ένα γιοτ κάπου στον Σαρωνικό και σκοτώνει την ώρα της παίζοντας ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι συνεχούς ανταγωνισμού, έχουν τόση πλάκα επειδή η σκηνοθέτιδα Αθηνά – Ραχήλ Τσαγγάρη δεν διστάζει να υπερτονίσει τις σημάνσεις της πέρα από τα όρια του ψυχογραφικού στοχασμού. Ενα gag που αφορά τις… στύσεις των ηρώων λειτουργεί ακριβώς επειδή η σημειολογική και η φαρσική του διάσταση δείχνει να στηρίζει η μία την άλλη, και αυτό αποτελεί σημαντικό φιλμογραφικό επίτευγμα. Το δε καστ (αποτελούμενο από τους Γιώργο Κέντρο, Πάνο Κορώνη, Βαγγέλη Μουρίκη, Μάκη Παπαδημητρίου, Γιώργο Πυρπασόπουλο και Σάκη Ρουβά) αποδίδει τα μέγιστα: κάθε χαρακτήρας συμπληρώνει ένα μοναδικό κομμάτι σ’ αυτό το χιουμοριστικό παζλ του machismo, που προσωπικά με παρέπεμψε στο σινεμά του Ρόμπερτ Αλτμαν, του Πολ Μαζέρσκι και, αναπόφευκτα, του Τζον Κασσαβέτη. Οσο για τον Ρουβά και τις όποιες ενστάσεις, να θυμίσω τις ανάλογες κινηματογραφικές εμφανίσεις του Τζάστιν Τίμπερλεϊκ (ή ακόμα και του Τζόνι Χαλιντέι σε ταινίες του Ζαν Λικ Γκοντάρ και του Κώστα Γαβρά) – ένας pop star, «εκπαιδευμένος» για χρόνια σε μεγάλες σκηνές αποτελεί εξαίσιο εργαλείο στα χέρια ικανού κινηματογραφικού σκηνοθέτη. Η πρεμιέρα του φιλμ ήταν μάλλον και η πιο «εξωστρεφής» τόσο λόγω της παρουσίας τού εν λόγω αστέρα όσο και των διεθνών βραβεύσεων (ανάμεσά τους και το πρώτο βραβείο στο διαρκώς ανερχόμενο Φεστιβάλ του Λονδίνου).

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ. Οι προβολές στην πόλη όμως συνεχίζονται και τα σινεμά γεμίζουν στους πιο δυνατούς τίτλους – όπως το ρουμάνικο «γουέστερν» «Αφερίμ!» σε σκηνοθεσία Ραντού Ζούντε, ένα φιλμ εποχής που βρήκε αμέσως το κοινό του. Δυστυχώς όμως, οι σινεφίλ δείχνουν να απέχουν από το αφιέρωμα στον Μίρτσεα Ντανελιούκ (θα έλεγε κανείς πως τους απασχολεί μονάχα η κινηματογραφική επικαιρότητα – άγνωστο το γιατί). Και η αλήθεια είναι πως το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης δείχνει να ξεθωριάζει κάθε χρόνο που περνά. Αλλο, βλέπετε, «νέοι σκηνοθέτες», και άλλο «νέες κινηματογραφικές τάσεις». Εχω την αίσθηση πως φέτος έχει ατονίσει ιδιαίτερα η επαφή του θεσμού με τη διεθνή φιλμική πραγματικότητα. Κάτι απαραίτητο για την επιβίωση ενός Διεθνούς Φεστιβάλ.

Πάμε και σε κάτι άλλο ελληνικό: Το «Interruption» του Γιώργου Ζώη είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Το ντεμπούτο μεγάλου μήκους ενός φέρελπι κινηματογραφιστή, ο οποίος έχει αυτά να πει (αντιγράφω από το «Σημείωμα του σκηνοθέτη»): «Στις 23 Οκτώβρη 2002, πενήντα οπλισμένοι Τσετσένοι εισβάλλουν σε κεντρικό θέατρο της Μόσχας. Στα πρώτα λεπτά της εισβολής, το κοινό γοητευμένο από την απρόσμενη εξέλιξη δεν καταλαβαίνει αν όλο αυτό είναι μέρος της παράστασης ή όχι. Σε αυτά τα κρίσιμα λεπτά, μυθοπλασία και πραγματικότητα, αλήθεια και ψέμα, λογική και παράλογο ταυτίστηκαν. Η ταινία είναι η διαστολή αυτών των πρώτων λεπτών αμφισημίας». Αυτή η διαστολή όμως μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη ως ένα φιλμικό δοκίμιο που δεν καταλήγει πουθενά: οι αλλεπάλληλοι στοχασμοί πάνω στις σχέσεις θεατή – performer και εξουσιαζόμενου – εξουσιαστή δεν οδηγούν σε κάποιο συμπέρασμα. Ως εκ τούτου (και παρά τις ερμηνείες, την τεχνική αρτιότητα ή την ενότητα φιλμικού ύφους – όλα καλοδουλεμένα) το κινηματογραφικό ενδιαφέρον είναι μάλλον μικρό.