«θέατρο, ο χώρος της αυτοειρωνείας»

Διαφημίζεται ως το «μιούζικαλ των επαναστατημένων», αλλά ο ίδιος μιλάει για παρεξήγηση και εξηγεί ότι το έργο του – που κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στην Αθήνα – είναι «θεατρικό με μουσική». Οργισμένος με την καθημερινότητα, με τον ρόλο του ως πολίτη και ως πατέρα, με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης, δεν θα μπορούσε παρά να είναι ο καταλληλότερος σκηνοθέτης για να υπογράψει την ολοκαίνουργια συμπαραγωγή του θιάσου Κρετακόρ, του πρωτοποριακού θεάτρου της Βουδαπέστης Tραφό και της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών (στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Transitions) υπό τον τίτλο «Η ημέρα της οργής». Ο 41χρονος Ούγγρος Αρπαντ Σίλινγκ που γνωρίστηκε με το κοινό της Θεσσαλονίκης το 2001 και με το αθηναϊκό το 2007, αυτή τη φορά δεν θα εμφανίσει τους πρωταγωνιστές του γυμνούς, να καταπίνουν τσιμέντο και άφθονες ποσότητες ενός υγρού στο χρώμα των ούρων, όπως έχει κάνει στο παρελθόν («Βόιτσεκ», 2001), ούτε θα ανέβει στη σκηνή ο ίδιος και παρά τα πολλά και σημαντικά βραβεία του θα δηλώσει «άχρηστος», όπως έκανε το 2014. Αφορμή για τη νέα του δουλειά είναι η απόφαση μιας νοσοκόμας που μίλησε δημόσια για τον υγειονομικό μεσαίωνα της Ουγγαρίας, παραιτήθηκε, μαυροντύθηκε και κάλεσε τους συναδέλφους της να βγουν στους δρόμους, διαδηλώνοντας για τις απάνθρωπες συνθήκες στα νοσοκομεία της χώρας.

Κάθε μέρα είναι μια ημέρα οργής στην Ελλάδα. Γιατί να δούμε μία ακόμη οργισμένη ημέρα επί σκηνής;

Δεν είστε υποχρεωμένοι, αλλά μπορείτε να έρθετε αν ενδιαφέρεστε για το πώς ζουν οι άνθρωποι σήμερα στην Ουγγαρία και για τις πιθανές συμπτώσεις και αντιστοιχίες με την Ελλάδα. Αν η παράστασή μας μπορεί να λειτουργήσει ως ένα φόρουμ συζήτησης συγκεκριμένων θεμάτων, θα το θεωρήσουμε επιτυχία. Αν δεν συμβεί αυτό, ελπίζουμε το θέατρο που προσφέρουμε να είναι αισθητικά και επαγγελματικά ενδιαφέρον, γι’ αυτό και είμαστε περίεργοι να ακούσουμε τη γνώμη των ντόπιων επαγγελματιών.

Τι σας εξοργίζει;

Η καθημερινότητα. Χρειάζεται υπερβολική ενέργεια για να την καταπιέσεις, αλλά δεν μπορείς να τη σταματήσεις. Είμαι θυμωμένος με τον εαυτό μου διότι δεν μπορώ να βοηθήσω περισσότερο στην επίλυση ενός αριθμού κοινωνικών προβλημάτων. Ταυτοχρόνως είμαι θυμωμένος με το περιβάλλον που σακατεύει τις αντιρρήσεις μου. Φυσικά, αυτό με αγχώνει ως πολίτη. Ως πατέρας επίσης είμαι θυμωμένος με τον εαυτό μου και το περιβάλλον διότι δεν μπορώ να περάσω αρκετό χρόνο με τα παιδιά μου. Είμαι συνεχώς οργισμένος και στην πραγματικότητα ζω από αυτό.

Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να δώσει απαντήσεις ή να προτείνει λύσεις σχετικά με όσα μας εξοργίζουν;

Τι μπορεί να μας δώσει λύση ώστε να ξεπεράσουμε επιτέλους τον θυμό μας; Δεν πιστεύω ότι το θέατρο μπορεί να δώσει απάντηση στο απλούστατο ερώτημα αν το ανθρώπινο είδος αρέσκεται στο να κρυφοκοιτάζει ή να εντρυφεί στις ζωές των άλλων. Το θέατρο μπορεί να προκαλεί. Θέτει ερωτήματα που είναι δυσάρεστα για μας. Μας δείχνει τύχες σχεδόν ίδιες με τις δικές μας. Μοναδική διαφορά ότι εμείς είμαστε ακόμη ζωντανοί ενώ οι θεατρικοί χαρακτήρες εδώ και χρόνια νεκροί. Το θέατρο είναι ένας πιθανός χώρος για αυτοειρωνεία και αλληλεγγύη.

Πόσο διαφορετική είναι «Η ημέρα της οργής» από τον «Γλάρο» που είχαμε δει με την υπογραφή σας το 2007 και τι σας ώθησε να αλλάξετε τον τρόπο που αντιμετωπίζετε το θέατρο;

Μου είναι εύκολο να απαντήσω στην πρώτη ερώτηση. Ελπίζω πάρα πολύ η τωρινή παράσταση να βρει τον στόχο της στο κοινό όσο η προηγούμενη. Ο κόσμος θα ξαναδεί τη Μάσα και τη Νίνα, φυσικά σε εντελώς διαφορετικούς ρόλους, αλλά θα είναι θέατρο κι εκείνο και τούτο. Στη δεύτερη ερώτηση μου είναι κάπως πιο δύσκολο να απαντήσω. Μερικές φορές η δουλειά μας με το Ιδρυμα Κρετακόρ είναι δύσκολο να ερμηνευθεί. Στο μέλλον θα εστιάζουμε μόνο σε θέματα κοινωνικής ευθύνης και το θέατρο θα παραμείνει η προσωπική μου παιδική χαρά, όπου θα παράγουμε παραστάσεις με τους συνδημιουργούς μου. «Η ημέρα της οργής» είναι μια θεατρική παράσταση. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Και το Κρετακόρ δεν θα δημιουργεί θέατρο στο μέλλον. Ο Αρπαντ Σίλινγκ όμως θα δημιουργεί.  

Αφορμή για το έργο σας ήταν μια νοσοκόμα η οποία παραιτήθηκε για τα προβλήματα στο ουγγρικό σύστημα υγείας. Γιατί πιστεύετε ότι αφορά την Ελλάδα της οικονομικής κρίσης;

Στο συγκεκριμένο έργο μιλάμε για την ανθρώπινη αδυναμία. Διηγούμαστε την ιστορία ενός ανθρώπου που δεν είναι έτοιμος να βγει στην ελεύθερη αγορά. Αναφερόμαστε στα ναυάγια της εργατικής τάξης.

Η χώρα σας αρνείται να δεχτεί πρόσφυγες από τη Συρία. Θα θέλατε να το σχολιάσετε, μιας κι αυτό αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για την Ελλάδα; Σχεδιάζετε να γράψετε ένα έργο;

Η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι υπεύθυνη για το γεγονός ότι οι πολιτικές, εθνικές και θρησκευτικές διαμάχες έχουν γίνει εντονότερες στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Είναι υποχρέωση όλων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να πάρουν την ευθύνη και να συνεχίσουν να δρουν με ώριμο τρόπο και στο μέλλον. Το να χτίζονται τείχη είναι φοβερή ανοησία, αλλά η ανάπτυξη της θαλάσσιας επιτήρησης δεν είναι. Η διαπραγμάτευση με την τουρκική κυβέρνηση είναι εξαιρετικά προβληματική, όμως είναι σίγουρο ότι η πρώτη μεγάλη πρόοδος θα έπρεπε να γίνεται σε όλους τους χώρους μαζικής προσέλευσης στην Τουρκία: στα σχολεία, στους χώρους εργασίας. Γίνεται πόλεμος στη Συρία. Το επιχείρημα ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι με το που περνούν τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης παύουν να είναι πρόσφυγες είναι απλώς σιχαμερό. Το 1956, κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής Επανάστασης και μετά, 200.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τη χώρα, οι οποίοι ακόμη και στην Αυστραλία και την Αμερική λογίζονταν ως πρόσφυγες διότι ήταν λευκοί. Οι Αραβες ωστόσο δεν είναι λευκοί. Θα ήμουν πρόθυμος να πραγματευτώ το συγκεκριμένο θέμα στην Ελλάδα αν βρισκόταν κάποιος χρηματοδότης.

info
«Η ημέρα της οργής» στις 11 και 12 Νοεμβρίου στις 21.00 στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Συγγρού 107-109. Εισιτήρια: 5-10 ευρώ. Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Transitions, με θεατρικές παραστάσεις από την Κεντρική Ευρώπη και τις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού