«Εδώ επικρατεί μια τάξη αταξίας»

Τη γειτονιά την επέλεξα διότι ήθελα να είμαι κοντά στην Ακρόπολη. Να μπορώ να πηγαίνω με τα πόδια ώς εκεί. Δεν μου έφτανε όμως ο χώρος που είχα στην οδό Αγησιλάου από το 1992, ένα διώροφο νεοκλασικό. Νοίκιαζα δεξιά κι αριστερά επιπλέον κτίρια κι έτσι αποφάσισα να μετακομίσω το 2007 σε τούτο τον χώρο, στην οδό Παραμυθιάς, που μέχρι τότε ήταν ένα μισογκρεμισμένο σπίτι.

Το εργαστήριό μου είναι η φωλιά μου, με ό,τι μπορεί να κουβαλά μέσα της η έννοια της φωλιάς. Εδώ θα παγκιάσω, θα αισθανθώ ασφαλής. Είναι μια ασπίδα για μένα. Είναι το πρώτο σημείο απ’ όπου θα αρχίσω την ημέρα μου μετά τη φάση του θανάτου – ύπνου. Εδώ στήνω τις μουσικές μου που λειτουργούν ως χαλί για τα έργα μου, εδώ διαβάζω, αλλά κυρίως εδώ δουλεύω, διότι είναι πολύ βασικό για μένα να τραβήξω έστω και μια γραμμή. Ετσι αισθάνομαι ότι υπάρχω και σήμερα.

Η αλήθεια είναι ότι μπορώ να δουλέψω οπουδήποτε. Ακόμη και οδοιπόρος να είμαι, θα μπω σε έναν εγκαταλελειμμένο χώρο, θα τον καθαρίσω και θα αρχίσω να δουλεύω. Θα γράψω, θα κάνω ένα σχέδιο, μια καταγραφή της στιγμής. Δεν μπορώ όμως να εργαστώ χωρίς την έννοια του εργαστηρίου. Δεν γίνεται. Κι αυτό ζηλεύω στους ποιητές, που τους αρκεί ένα φύλλο χαρτί για να γράψουν ένα αριστούργημα. Το συγκεκριμένο εργαστήριο, ωστόσο, για μένα είναι ο πυρήνας της δουλειάς μου, επειδή το σχεδίασα για τις δικές μου ανάγκες και βάσει της δικής μου αισθητικής. Θεωρώ ότι είναι ό,τι καλύτερο έχω κάνει δοκιμάζοντας τις αρχιτεκτονικές μου δυνατότητες. Αισθάνομαι σαν να έχω φτιάξει ένα έργο σε μεγάλη κλίμακα. Παρ’ όλ’ αυτά, ποτέ ο χώρος δεν μου είναι αρκετός. Πάντα θέλω κι άλλο, γι’ αυτό και τώρα φλερτάρω με μια μεγάλη αποθήκη.

Μέσα στο εργαστήριό μου επικρατεί μια τάξη αταξίας, που για μένα αποτελεί ένα άλλο είδος τάξης, μέσα στην οποία όμως μπορώ να κρύψω πράγματα που μόνο εγώ ξέρω πού είναι. Δεν επιτρέπεται να συγυρίσει κανείς. Κι ένα φύλλο χαρτί να μετακινηθεί, έχει γίνει ζημιά, σαν να μπήκε κάποιος στο δωμάτιο και έκανε φασαρία.

Κυρίως δουλεύω στη φωλιά της φωλιάς, στον δεύτερο όροφο, κι αφού τελειώσω ένα έργο, εν συνεχεία το μετακινώ στον τρίτο, σε πιο καθαρό χώρο, για να διαπιστώσω ότι δεν ήταν η ιδέα μου κι ότι όντως το έργο είναι καλό, αν και δεν του επιτρέπω να με ξεγελάσει. Το καταλαβαίνω διότι αρχίζει και μου μιλά. Καλό είναι εκείνο που μπορεί να συγκινήσει και το οποίο απευθύνεται παντού. Εχει μια λάμψη που την καταλαβαίνει και κάποιος που δεν γνωρίζει από τέχνη.

Δεν σκίζω έργα. Επειτα από μια κρίση που πέρασα στο Παρίσι κι έσκισα πάρα πολλά πράγματα, μου έγινε μάθημα να μην πετάω ούτε ένα μουντζουρωμένο χαρτί, διότι δεν ξέρεις τι κρύβει ένα αυτόματο ίχνος που αφήνεις σε μια σελίδα πάνω στην αμηχανία σου ή τη στιγμή που σκέφτεσαι. Εχω βγάλει λαβράκια από αυτά. Δεν αφήνω εύκολα να πέσει κάτι κάτω.

Μπαίνοντας ένας ξένος στον χώρο μου, μπορεί να καταλάβει αρκετά πράγματα για μένα μέσα από τις μισάνοιχτες πόρτες που δεν είναι άλλες από τα έργα μου. Το τι θα καταλάβει εξαρτάται από τον τρόπο που βλέπει τα πράγματα κι από το πόσα γνωρίζει. Πάντως για όλους έχω κάτι, δεν φτιάχνω έργα μόνο για τους ειδήμονες. Φοβάμαι και μου αρέσει αυτή η στιγμή του φόβου διότι παράγει αδρεναλίνη. Δεν είναι όλοι οι φόβοι ίδιοι όμως. Ο φόβος που αισθάνεσαι όταν τρέχεις με μια μοτοσικλέτα, για παράδειγμα, είναι λίγος μπροστά στον ίλιγγο που σου προκαλεί η αίσθηση ότι αφήνεις ίχνος. Είναι πιο επικίνδυνος, διότι παίζεις με τη νόησή σου, με τη φαντασία. Κι εκεί οι ταχύτητες είναι πιο υψηλές, διότι η φαντασία είναι γρηγορότερη κι από το φως.