Μυστήριο με φόντο τα συντρίμμια του Airbus

Ακριβώς δύο λεπτά πριν δείξουν τα ρολόγια 6 π.μ., το πρωί του Σαββάτου, ένα Airbus A321 της ρωσικής εταιρείας Metrojet απογειώθηκε από το Σαρμ ελ Σέιχ, το διάσημο αιγυπτιακό θέρετρο που αποκαλείται μερικές φορές και Πόλη της Ειρήνης λόγω των πολλών ειρηνευτικών διασκέψεων που έχει στο παρελθόν φιλοξενήσει, με προορισμό την Αγία Πετρούπολη. Μετέφερε επτά μέλη πληρώματος και 217 επιβάτες, οι περισσότεροι τουρίστες, όλοι Ρώσοι, με εξαίρεση τέσσερις Ουκρανούς και έναν Λευκορώσο. Το αεροσκάφος ανέβηκε στα 31.000 πόδια. Και μετά, 23 λεπτά μετά την απογείωσή του, χάθηκε από τα ραντάρ. Σύμφωνα με τον ιστότοπο Flightradar, είχε ήδη ξεκινήσει μια κατακόρυφη βουτιά, που το έκανε να πέφτει περίπου 6.000 πόδια (1.830 μέτρα) ανά λεπτό. Το Airbus συνετρίβη σε μια ορεινή περιοχή του Κεντρικού Σινά, τα συντρίμμια διασκορπίστηκαν σε ακτίνα 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων, κανένας από τους επιβαίνοντες δεν διασώθηκε. Και πολύ σύντομα, οι τζιχαντιστές έκαναν ολόκληρο τον πλανήτη να αναρωτηθεί αν αυτή ήταν η πρώτη φορά που το ISIS κατέρριψε επιβατηγό αεροσκάφος.

Η περιοχή όπου κατέπεσε το Airbus είναι προπύργιο μιας οργάνωσης τζιχαντιστών, ονόματι Ανσάρ Μπέιτ αλ Μάκντις (Οι Αντάρτες της Ιερουσαλήμ), που βρίσκεται σε ανοικτό πόλεμο με τις Αρχές της Αιγύπτου, έχει ενταχθεί από τον περασμένο Νοέμβριο στην οργάνωση Ισλαμικό Κράτος και ισχυρίστηκε μέσω twitter πως «προκάλεσε» τη συντριβή, σε αντίποινα για τη ρωσική επέμβαση στη Συρία. Η Μόσχα, η οποία βομβαρδίζει στη Συρία θέσεις τόσο των τζιχαντιστών όσο και των αντικαθεστωτικών ανταρτών που μάχονται τον Μπασάρ αλ Ασαντ, απέρριψε ευθύς αμέσως τον ισχυρισμό. Η Αίγυπτος δήλωσε πως δεν έχει καμία τέτοια πληροφορία. Οι ειδικοί, από την πλευρά τους, κρατούν ιδιαίτερα επιφυλακτική στάση. Αρκετοί, όπως ο ειδικός στα δίκτυα των τζιχαντιστών Ντέιβιντ Τόμσον, επισημαίνουν πως μέχρι τώρα το ISIS δεν είχε ποτέ διεκδικήσει ψευδώς την ευθύνη για κάποια φρικαλεότητα. Από την άλλη πλευρά, ξεκαθαρίζουν πως οι τζιχαντιστές δεν θα μπορούσαν να είχαν καταρρίψει με πύραυλο το Airbus: ο πιο ισχυρός αντιαεροπορικός πύραυλος που διαθέτουν είναι ένας Manpads igla SA-18, και αυτός δεν έχει καμία σχέση με τον (ρωσικής κατασκευής) πύραυλο εδάφους – αέρος Buk που χρεώνεται τη συντριβή της πτήσης 17 των Μαλαισιανών Αερογραμμών στην Ανατολική Ουκρανία τον Ιούλιο του 2014: ο igla SA-18 έχει μέγιστο βεληνεκές μόλις τα 10.000 πόδια.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μιας τρομοκρατικής ενέργειας. Σύμφωνα με τον Αλεξάντερ Νεράτκο, τον επικεφαλής της ομοσπονδιακής υπηρεσίας αεροπλοΐας της Ρωσίας, το αεροσκάφος διαλύθηκε στον αέρα, προτού αρχίσει να πέφτει – όμως αυτό από μόνο του, δήλωσε, δεν αρκεί για να προσδιοριστούν τα αίτια. Μιλώντας στην τηλεόραση, ο Αλεξάντερ Φρίντιαντ, επικεφαλής ενός κέντρου ερευνών για την αεροπλοΐα με έδρα τη Μόσχα, επισήμανε πως μια γρήγορη βουτιά από μεγάλο υψόμετρο, όπως αυτή που έκανε το Airbus, ενδεχομένως να υποδηλώνει έκρηξη βόμβας στον χώρο των αποσκευών. Θεωρητικά, βέβαια, τα μέτρα ασφαλείας στο αεροδρόμιο του Σαρμ ελ Σέιχ είναι αυστηρά. Από την άλλη πλευρά, σημείωσε χθες το γαλλικό «L’Obs», «οι Αρχές των αιγυπτιακών αεροδρομίων δεν κάνουν ιδιαίτερα διεξοδικό έλεγχο των αποσκευών». Ο ίδιος ο Αλεξάντερ Φρίντιαντ, πάντως, άφησε ανοικτό ακόμα ένα ενδεχόμενο: κάποια βλάβη στο σύστημα ισχύος του αεροσκάφους, που ενδεχομένως να προκάλεσε πυρκαγιά ή έθεσε εκτός λειτουργίας και τους δύο κινητήρες του.

Το Α321 που συνετρίβη είχε κατασκευαστεί το 1997 και είχε στο ενεργητικό του 56.000 ώρες πτήσης σε περίπου 21.000 πτήσεις. Ανήκε στον στόλο της Metrojet, μιας ρωσικής εταιρείας με έδρα τη Δυτική Σιβηρία, από το 2012. Η εταιρεία υποστήριξε πως είχε περάσει από καθολικό τεχνικό έλεγχο το 2014. Αιγύπτιος αξιωματούχος ο οποίος συμμετείχε στην ομάδα των τεχνικών που επιθεώρησαν το αεροσκάφος προτού αυτό απογειωθεί από το Σαρμ ελ Σέιχ, επέμεινε πως ήταν σε καλή κατάσταση. Και πως το μόνο πρόβλημα που είχε εμφανίσει το συγκεκριμένο Airbus ήταν πριν από τρεις μήνες, όταν ο πιλότος εγκατέλειψε τη διαδικασία της απογείωσης εξαιτίας κάποιου «σφάλματος συστήματος» – αλλά αυτό «είναι σχεδόν ρουτίνα», δήλωσε. Από την άλλη πλευρά, ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο μετέφερε αργά το Σάββατο δηλώσεις της συζύγου του συγκυβερνήτη Σεργκέι Τρούκατσεφ, πως ο σύζυγός της είχε μιλήσει με την κόρη τους πριν από την πτήση και είχε «παραπονεθεί ότι η τεχνική κατάσταση του αεροσκάφους απείχε πολύ από το ιδανικό».

Η Rosaviatsia, ο φορέας που είναι υπεύθυνος για τις ρωσικές αερομεταφορές, ανακοίνωσε πως δεν έχει κανένα λόγο να θεωρεί πως η τραγωδία οφείλεται σε τεχνικό πρόβλημα ή ανθρώπινο λάθος. Ο πιλότος, που κατονομάστηκε ως Βαλέρι Νέμοφ, είχε περισσότερες από 12.000 ώρες πτήσης στο ενεργητικό του, οι 3.860 από αυτές σε Airbus Α321. Από την άλλη πλευρά, ο γαλλικός Τύπος επισήμαινε χθες πως η Ρωσία έχει ιδιαίτερα κακή φήμη όσον αφορά την ασφάλεια των αερομεταφορών. Η κατάσταση έχει βέβαια αλλάξει τα τελευταία χρόνια, αναγνώριζε, διότι οι μεγαλύτερες εταιρείες, και ιδιαίτερα η κυρίαρχη Aeroflot, έχουν εκσυγχρονίσει τον στόλο τους παραγγέλλοντας αρκετά καινούργια Airbus και Boeing. Οι μικρές περιφερειακές εταιρείες ωστόσο διατηρούν έναν πιο γερασμένο στόλο.

Δυστύχημα ή τρομοκρατική επίθεση; Το μυστήριο ήρθε να εντείνει ακόμα περισσότερο η αρχική δήλωση ενός αιγύπτιου αξιωματούχου, πως ο πιλότος είχε ζητήσει, λίγο προτού χαθεί το αεροσκάφος από τα ραντάρ, να πραγματοποιήσει έκτακτη προσγείωση επικαλούμενος τεχνικά προβλήματα – διότι, στη συνέχεια, ο αρμόδιος αιγύπτιος υπουργός το διέψευσε. Τα μαύρα κουτιά του Airbus έχουν ήδη βρεθεί, απομένει απλώς να αποφασιστεί πού θα ανοιχτούν και θα αναλυθούν. Στον τόπο της συντριβής βρίσκονται ήδη, πέραν των αιγύπτιων και των ρώσων διασωστών, ρώσοι εμπειρογνώμονες, ενώ αναμένονταν επίσης εμπειρογνώμονες από τη Γαλλία (όπου έχει σχεδιαστεί το Airbus A321) και τη Γερμανία (όπου κατασκευάστηκε το μοιραίο αεροσκάφος). Εν αναμονή των απαντήσεων, οι ρωσικές Αρχές διέταξαν τη Metrojet να αναστείλει προσωρινά όλες τις πτήσεις της – αν και σε ένα πρώτο στάδιο η εταιρεία επέμεινε πως θα ελέγξει τα έξι A321 που της απέμειναν ένα προς ένα και αν περάσουν επιτυχώς τον έλεγχο, θα συνεχίσει τις πτήσεις. Τουλάχιστον τέσσερις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες, πάντως, η Air France, η Lufthansa, η Emirates και η Qatar Airways, ανακοίνωσαν πως τα αεροσκάφη τους δεν θα πετούν πλέον πάνω από το Σινά για λόγους ασφαλείας και έως ότου διευκρινιστούν τα αίτια του θανάτου 224 ανθρώπων.

Ημέρα πένθους στη Ρωσία
Στο αεροδρόμιο της Αγίας Πετρούπολης εκατοντάδες άνθρωποι άφησαν λουλούδια, χάρτινα αεροπλανάκια, παιδικά παιχνίδια και φωτογραφίες στη μνήμη των θυμάτων, ενώ στη Μόσχα πολίτες τοποθέτησαν κεριά στα σκαλιά ενός καθεδρικού ναού έτσι ώστε να σχηματίζουν τον αριθμό της πτήσης που συνετρίβη: 7K-9268. Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε κηρύξει τη χθεσινή ημέρα, ημέρα πένθους.