[Μικρού μήκους] Here’s to you, Mrs Robinson

^«Σε απασχολεί το γεγονός ότι εδώ, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η χριστιανική ανάγνωση βασίζεται πολλές φορές στο αξίωμα “εμείς εναντίον των άλλων” – και ότι συχνά αυτές είναι οι φωνές που επικρατούν. Αλλά την ίδια στιγμή έχω την αίσθηση ότι σε απογοητεύει εξίσου η φιλελεύθερη αντίληψη ότι η θρησκεία πάει με όλα».

Μιλάει ο Μπαράκ Ομπάμα και αποδέκτης του δεύτερου ενικού είναι η αμερικανίδα συγγραφέας Μέριλιν Ρόμπινσον, στη συνέντευξη που της πήρε για λογαριασμό του «New York Review of Books» (τεύχος Νοεμβρίου). Ο πρόεδρος των ΗΠΑ καταφέρνει ένα επιδέξιο σλάλομ ανάμεσα στα ιστορικά τοπόσημα της χώρας του, την έννοια της θρησκευτικότητας και λογοτεχνικές αναφορές, με τη στόφα ενός πολιτικού που έχει συμφιλιωθεί με την περσόνα του σταρ.

Γιατί αυτή η συνέντευξη μοιάζει τόσο εξωτική για την ελληνική δημόσια σφαίρα; Ισως επειδή ο «εξωτισμός» αντιστοιχεί σε έναν «θεσμό»: στο γεγονός ότι η πολιτική διαχείριση κινείται σε τροχιά ασύμβατη με την πολιτιστική. Ή επειδή επικρατεί ένας ιδιότυπος μινιμαλισμός απαιτήσεων (εντός κι εκτός Κοινοβουλίου) κάθε φορά που η συζήτηση καταλήγει στο 0,23% του ΑΕΠ. Είναι, έτσι κι αλλιώς, μια συζήτηση ελιτίστικη. Ο ρόλος της τέχνης ενεργοποιείται μόνο όταν πρέπει να απαντηθεί εκείνο το ανεκδιήγητο «γιατί σωπαίνουν οι διανοούμενοι». Ή όταν τα Γλυπτά του Παρθενώνα ανακηρύσσονται στον υπέρτατο βραχίονα της εξωτερικής πολιτικής.

Από την άλλη πλευρά, η αγορά του πολιτισμού διεκδικεί τα δικά της τιμάρια: χωρίζεται στους καλλιτέχνες του «ναι» και του «όχι», φλερτάρει με το ανάθεμα της αριστείας, ταυτίζεται με συντεχνιακές ιδεοληψίες.

Προφανώς η αλλαγή παραδείγματος δεν θα ξεκινήσει από μια συνέντευξη του έλληνα Πρωθυπουργού με την Ιωάννα Καρυστιάνη. Ετσι κι αλλιώς, προτεραιότητα έχουν οι ακατοίκητοι και κλειδωμένοι χώροι των αστικών κέντρων που μπορούν να φιλοξενήσουν πολιτιστικές δράσεις, η επαναξιολόγηση του αυξημένου ΦΠΑ στα βιβλία, το ψηφιακό δίκτυο βιβλιοθηκών που λείπει από την Ελλάδα. Ακούγονται άραγε το ίδιο εξωτικά όλα αυτά όπως μια συνέντευξη του Ομπάμα με τη συγγραφέα που αντιμάχεται τη φονταμενταλιστική ηθική της χώρας της;