Από τον Τζέιμς Ντιν στον Μανόλη Αναγνωστάκη

Ημέρα τεκμηρίωσης η σημερινή. Και για να το πούμε με άλλα λόγια, μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες ταινίες του προγράμματος του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας είναι ντοκιμαντέρ – παλαιότερα και σύγχρονα. Πρώτα απ’ όλα, οι φίλοι της ανεξάρτητης μουσικής σκηνής οφείλουν να τσεκάρουν το «The Damned: ευχήσου να ήμασταν νεκροί» του Γουές Ορσόσκι, όπου ο διόλου άγνωστος στους φίλους της διοργάνωσης κινηματογραφιστής (δικό του και το «Lemmy») παρουσιάζει την ιστορία των θρυλικών The Damned, του πρώτου – δισκογραφικά – βρετανικού πανκ σχήματος. Πρώτοι επίσης κυκλοφόρησαν ολοκληρωμένο άλμπουμ και πρώτοι περιόδευσαν στις ΗΠΑ, όπου άφησαν μια μεγάλη μουσική κληρονομιά, και σήμερα παραμένουν ένα σημείο αναφοράς (Δαναός, 18.00). Στην ενότητα των μουσικών ντοκιμαντέρ προβάλλεται, εξάλλου, αύριο στις 20.00 στον Δαναό το «Ο φίλος μου o Larry Gus» του Βασίλη Κατσούπη, που παρακολουθεί τη διαδρομή του μουσικού από τη Βέροια σε Αθήνα, Νέα Υόρκη, Βέροια και Μιλάνο. Δύο ώρες μετά, στο ίδιο σινεμά ακολουθεί το γερμανικό «Wacken 3D» του Νόρμπερτ Χάικερ για το διασημότερο φεστιβάλ μέταλ μουσικής στον πλανήτη.

Ειδική αναφορά αξίζουν το ντοκιμαντέρ με σπάνιο αρχειακό υλικό «Μαύροι Πάνθηρες: Μαχητές της επανάστασης» του Στάνλεϊ Νέλσον, για το κίνημα που ο Εντγκαρ Χούβερ χαρακτήρισε ως τη «μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια της Αμερικής» (Παρασκευή, Odeon Οπερα, 18.00) και η «Γη των καρτέλ» του Μάθιου Χάινεμαν για τον πόλεμο των ναρκεμπόρων στα σύνορα ΗΠΑ – Μεξικού (Σάββατο, Ideal, 20.30).

Στο μεταίχμιο ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, προβάλλεται σήμερα επίσης το σπουδαίο «The cool world» της Σίρλεϊ Κλαρκ, παραγωγής 1964 (Ταινιοθήκη της Ελλάδος, 21.30), όπου μέσα από τη fiction ιστορία του Ντιουκ στο μαύρο γκέτο της Νέας Υόρκης καταγράφει σε ατμοσφαιρική ασπρόμαυρη φωτογραφία τοποθεσίες, τύπους και συμπεριφορές μοναδικά ρεαλιστικές που ξεπερνούν τον ρεαλισμό, την ηθογραφία και την ίδια τη φύση της ταινίας τεκμηρίωσης. Η Σίρλεϊ Κλαρκ, βλέπετε, αποτελούσε «περίπτωση» σκηνοθέτιδας. Λίγοι μπορούν να συγκριθούν μαζί της. Σε παρόμοια σύνορα κινείται και το «Life» του Αντον Κορμπάιν με Ρόμπερτ Πάτινσον, Μπεν Κίνγκσλεϊ και Ντέιν ΝτεΧάαν – ο τελευταίος ενσαρκώνει τον Τζέιμς Ντιν. Προβάλλεται σήμερα κι αυτό (Ideal, 22.00), κάνει όμως επίσημη (με άλλα λόγια, εξωφεστιβαλική) έξοδο στις αίθουσες από αύριο.

Παράξενες ιστορίες συναντάμε και στο «σήμερα»: Στο «Wolfpack» (Ideal, 20.00) παρακολουθούμε την πραγματική ιστορία έξι νεαρών αδελφών που αναπλάθουν τη ζωή όπως τη διδάχθηκαν μέσα από το σινεμά και μόνο μέσα από αυτό, καθώς δεν έχουν βγει ποτέ από το διαμέρισμά τους. Μέχρι που κάποια μέρα ένα από τα αγόρια δραπετεύει από το σπίτι και ολόκληρος ο κόσμος τους αλλάζει για πάντα. Αντιμέτωποι με το μεγάλο στοίχημα, τα έξι αδέλφια έγιναν οι πρωταγωνιστές ενός συγκλονιστικού ντοκιμαντέρ που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ του Σάντανς και προξένησε μεγάλη έκπληξη στο διεθνές κοινό. Η σκηνοθέτιδα Κριστάλ Μοζέλ δήλωσε ότι ένιωσε σαν να ανακάλυψε «μια χαμένη φυλή στο κέντρο του Μανχάταν».

«ΚΑΛΙΑΡΝΤΑ». Αναπόφευκτα, κάποια από τα φιλμ κάνουν εδώ «δεύτερη» εμφάνιση μετά το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης. Ευτυχώς! Γιατί πώς αλλιώς θα έβρισκαν πρόσβαση στο αθηναϊκό κοινό ταινίες σαν τα «Καλιαρντά» (Odeon Οπερα, 19.45); Πρόκειται, φυσικά, για την κρυφή γλώσσα των ομοφυλόφιλων της Ελλάδας, όπως αυτή διαμορφώθηκε από τη δεκαετία του ’40 μέχρι την αρχή της Μεταπολίτευσης. Μόνο που, εκ του θέματος, προκύπτουν τα ζητήματα του έρωτα και της σεξουαλικότητας, διανθισμένα με συμμετοχές θεωρητικών, ποιητών και καλλιτεχνών, αλλά και ατόμων της πιάτσας με βιωματική γνώση του θέματος.

«ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ». Τέλος, σε μια βραδιά αφιερωμένη στην εκπομπή «Παρασκήνιο» (Odeon Οπερα), που δείχνει να αποχαιρετά οριστικά τους τηλεοπτικούς της φίλους δίχως κανένας κρατικός φορέας να δίνει δεκάρα τσακιστή, προβάλλονται δύο εξαιρετικά ιδιαίτερες εκπομπές της. Η πρώτη, αφιερωμένη στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (και με αφορμή την επέτειο 100 χρόνων από τον θάνατό του), επιχειρεί ένα διαφορετικό πορτρέτο του αξεπέραστου λογοτέχνη ακολουθώντας τα ίχνη του στην Αθήνα και τη Σκιάθο. Εκεί δηλαδή όπου συναντά ανθρώπους που συνδέθηκαν μαζί του είτε ως απόγονοι των ηρώων του είτε ως μελετητές του είτε ως φύλακες της κληρονομιάς του, προσπαθώντας παράλληλα να φωτίσει την αθέατη, αντιφατική, ιδιότροπη προσωπικότητά του (σκηνοθεσία Λένας Βουδούρη).

Στη δεύτερη, αφιερωμένη στον Μανόλη Αναγνωστάκη, ο σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης κινηματογραφεί τον μεγάλο λογοτέχνη στη μία και μοναδική τηλεοπτική του εμφάνιση, καθώς αφηγείται μια ζωή απολύτως συνυφασμένη με το λογοτεχνικό του έργο. Τις επόμενες ημέρες θα ακολουθήσουν τα επεισόδια για τον «Δράκο» του Νίκου Κούνδουρου και τον Νίκο Καρούζο (1/10), τον Κορνήλιο Καστοριάδη και την Αλίκη Βουγιουκλάκη (2/10), την Πλατεία Θεάτρου και τον Γιώργο Κουμεντάκη (3/10), τη Μαρίκα Νίνου και τον Μίλτο Σαχτούρη (4/10).

INFO
«Νύχτες Πρεμιέρας», έως 4 Οκτωβρίου στους κινηματογράφους Δαναός 1 και 2, Οπερα 1 και 2, Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.