Με το… αριστερό για τα Θρησκευτικά

Την πρώτη επίσημη σύγκρουση της Εκκλησίας με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ προκαλεί το μάθημα των Θρησκευτικών λίγες μόλις ημέρες μετά την ορκωμοσία της νέας ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας.

Αιτία είναι η προαναγγελία από την αναπληρώτρια υπουργό Σία Αναγνωστοπούλου για την απλοποίηση της διαδικασίας απαλλαγής από τη διδασκαλία των Θρησκευτικών για όσους μαθητές το επιθυμούν. Οπως ανέφερε η αναπληρώτρια υπουργός σε συνέντευξή της Στο Κόκκινο την περασμένη Πέμπτη, «δεν είναι δυνατόν να οφείλει να δηλώνει ο μαθητής σε δημόσιο έγγραφο το θρήσκευμά του, ώστε να εξασφαλίσει την απαλλαγή».

Ακολούθησε το Σάββατο η οργισμένη αντίδραση του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου για τις προθέσεις της. Πράγμα που δείχνει πως οι σχέσεις τής Εκκλησίας με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ – σε αυτήν τη δεύτερη περίοδο διακυβέρνησης – αρχίζουν με το… αριστερό. Οι λάτρεις της σημειολογίας δεν θα δυσκολεύονταν να βρουν τις διαφορές. Η πρώτη περίοδος είχε αρχίσει με τον Αλέξη Τσίπρα να επισκέπτεται τον Αρχιεπίσκοπο την επομένη της νίκης του στις εκλογές του Ιανουαρίου. Αυτή, αρχίζει με τις δηλώσεις της αναπληρώτριας υπουργού για το μάθημα των Θρησκευτικών.

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ. Είναι η πρώτη φορά από τον περασμένο Ιανουάριο που ο Αρχιεπίσκοπος απαντάει σ’ έναν υπουργό δημοσίως και με σκληρές εκφράσεις. Η Εκκλησία και η Σύνοδος επέλεξαν να μην εκδώσουν ανακοίνωση για το θέμα που προέκυψε, αναμένοντας και την πρώτη επίσκεψη του υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη στον Αρχιεπίσκοπο. Εντούτοις, ο Μακαριότατος, από τις Σέρρες όπου βρέθηκε προχθές, κληθείς από δημοσιογράφους να σχολιάσει τις προθέσεις του υπουργείου για το μάθημα των Θρησκευτικών, απάντησε σε υψηλούς τόνους με ιδιαίτερα καυστικό τρόπο – πράγμα που δεν συνηθίζει – και κάνοντας λόγο για «ανοησίες» της υπουργού.

Οπως είπε ο Αρχιεπίσκοπος, η πρόθεση για απλοποίηση της διαδικασίας δεν είναι του υπουργείου «αλλά κάποιας κυρίας που έχει ορισμένες ιδέες στο μυαλό της». «Αρμοδιότητες παίρνει κανείς μόνος του. Αρμόδιο είναι το Σύνταγμα. Πρέπει οι Ελληνες επιτέλους να σοβαρευτούμε και να μην ακούμε τις ανοησίες τού ενός και του άλλου» είπε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για όσα δήλωσε η Αναγνωστοπούλου. Πρόσθεσε δε πως «το Σύνταγμα κανονίζει ποια είναι η πορεία αυτού του κράτους και λέει ότι η παιδεία μας πρέπει να είναι εθνική, χριστιανική, ελληνοχριστιανική παιδεία. Δεν μπορεί ο καθένας να λέει ό,τι θέλει». Σε άλλο σημείο της δήλωσής του ο Αρχιεπίσκοπος τόνισε: «Αν δεν θέλουν παπάδες, αρχιερείς, αν δεν θέλουν Θρησκευτικά, αν δεν θέλουν όλο αυτόν τον πολιτισμό, την Ιστορία μας… Οι Ελληνες λοιπόν θα αποφασίσουν και αν θα το αποφασίσουν στην αλλαγή του Συντάγματος, τότε να τα κουβεντιάσουμε».

Στις τάξεις της Ιεραρχίας πάντως επικρατεί προβληματισμός κυρίως για την ανάληψη του υπουργείου Παιδείας από τον Νίκο Φίλη. Ο νέος υπουργός το περασμένο οκτάμηνο είχε προκαλέσει την αντίδραση πολλών ιεραρχών αλλά και του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου με τις απόψεις του για χωρισμό Κράτους – Εκκλησίας και τη δήλωσή του για «εμπόριο λειψάνων» όταν τον περασμένο Μάιο είχαν μεταφερθεί στην Αθήνα τα ιερά λείψανα της Αγίας Βαρβάρας. Παρ’ όλα αυτά, τόσο ο Αρχιεπίσκοπος όσο και η Ιερά Σύνοδος περιμένουν από τον υπουργό Παιδείας να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της κυβέρνησης γύρω από τα εκκλησιαστικά θέματα στην πρώτη επίσημη συνάντηση που θα έχει με τον Μακαριότατο.

Η «ΙΕΡΗ ΣΤΡΟΦΗ». Μια σειρά από θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για θέματα Εκκλησίας – Πολιτείας είχε δαιμονοποιήσει παλαιότερα το κόμμα της Αριστεράς στα μάτια της Εκκλησίας. Οπως ο διαχωρισμός Εκκλησίας – Πολιτείας ή η φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας. Ομως, όσο ο ΣΥΡΙΖΑ πλησίαζε προς την εξουσία, οι δηλώσεις στελεχών του είχαν αρχίσει να γίνονται προσεκτικότερες και δημιουργήθηκαν γέφυρες επικοινωνίας με την Εκκλησία. Συχνές ήταν οι επαφές Τσίπρα – Ιερώνυμου και αποκορύφωμα της «ιερής στροφής» του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η επίσκεψη του προέδρου του στο Αγιον Ορος τον Αύγουστο του 2014 και η εμφάνισή του με το περιστέρι στα Θεοφάνια το 2015.

Είχε προηγηθεί από το 2011 η ειλικρινής και λειτουργική σχέση που είχαν αναπτύξει ο Αλέξης Τσίπρας και ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Εκτιμάται ότι η χημεία και η στενή διαπροσωπική επαφή των δύο ανδρών βοήθησαν στην εξομάλυνση των σχέσεων της Εκκλησίας με το κόμμα της Αριστεράς που ήρθε στην κυβέρνηση τον περασμένο Ιανουάριο.  

η εκκλησιαστικη ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ. Τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με την Εκκλησία πάντως εμφανίστηκαν τον περασμένο Απρίλιο.

Μια επιστολή του Αλέξη Τσίπρα προς τον Αρχιεπίσκοπο εκείνη την περίοδο, στην οποία του πρότεινε το θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας να συζητηθεί με την ενεργοποίηση της επιτροπής διαλόγου του υπουργείου Παιδείας για θέματα Εκκλησίας – Κράτους, είχε προκαλέσει δυσφορία και έντονο προβληματισμό στην Αρχιεπισκοπή. Πηγές της Αρχιεπισκοπής είχαν επισημάνει τότε πως η πρόταση Τσίπρα ήταν πισωγύρισμα, αφού από το 2013 είχε συσταθεί εταιρεία για τη συνεκμετάλλευση με την Πολιτεία της ακίνητης περιουσίας της Αρχιεπισκοπής.

Εναν μήνα μετά, ο τότε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Φίλης προκάλεσε νέα αντιπαράθεση με την Εκκλησία. Είχε πει, αναφερόμενος στη μεταφορά των ιερών λειψάνων της Αγίας Βαρβάρας, πως πρόκειται για «εμπόριο λειψάνων» και είχε κάνει λόγο περί ωρίμασης της συζήτησης για τον διαχωρισμό Κράτους – Εκκλησίας. Ακολούθησε η απάντηση του διευθυντή Τύπου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών Χάρη Κονιδάρη: «Εμπόριο λειψάνων κάνει ο ίδιος ο κ. Φίλης. Εμπορεύεται τα λείψανα ενός δήθεν αριστερού αντικληρικαλισμού, ο οποίος και παραπέμπει σε περιόδους Μεσαίωνα, αφού επιδιώκει να περιορίσει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της θρησκείας». Από την πλευρά του ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος είχε δηλώσει πως «αυτοί που σκέφτονται τέτοια πράγματα θα το μετανοήσουν».

Οι αντιδράσεις της Ενωσης Θεολόγων
Την αντίδρασή της για την απλοποίηση της απαλλαγής διατυπώνει και η Πανελλήνια Ενωση Θεολόγων. Με ανακοίνωσή της υπενθυμίζει πως «το ζήτημα έχει λυθεί οριστικά με τελεσίδικες αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων που δεσμεύουν τη Διοίκηση και επομένως την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας».