Πρωτιά στην Ευρώπη με τον «Ξεπεσμένο δερβίση»

Ηταν στις 21 Ιουνίου 2015, δέκα μόλις ημέρες μετά την επαναλειτουργία της ΕΡΤ, όταν η Αννα Σακαλή παρουσίασε μεταφορά του διηγήματος «Ο ξεπεσμένος δερβίσης» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη από το στούντιο του Τρίτου. Η παραγωγός, με 20ετή θητεία στην ΕΡΤ, δεν μπορούσε να προβλέψει προφανώς ότι εκείνη η εκπομπή θα κέρδιζε την πρώτη θέση στον 27ο διαγωνισμό της Διεθνούς Ραδιοφωνικής και Τηλεοπτικής Ενωσης (URTI – Union Radiophonique et Televisuelle Internationale) που φέτος είχε θέμα την πολυπολιτισμικότητα – ξεπερνώντας μάλιστα τις αντίστοιχες του BBC ή της RAI.  Το βραβείο ήταν ο τελευταίος σταθμός σε μια δεκαετή πορεία της εκπομπής «Μουσικές αφηγήσεις», κατά την οποία η Αννα Σακαλή έχει παρουσιάσει έργα παιδικής λογοτεχνίας συνυφασμένα με όπερες – «για να τις καταλαβαίνουν και τα παιδιά» σημειώνει – αλλά και εκπομπές στις οποίες συνδυάζει λογοτεχνικά κείμενα με τις κατάλληλες μουσικές, προσδίδοντάς τους θεατρική διάσταση. Στη συγκεκριμένη εκπομπή του «Δερβίση» εκτός από την Αννα Σακαλή στην αφήγηση είχαν πάρει μέρος οι Κώστας Γιαλίνης και Γιώργος Ευσταθίου, με ηχολήπτη τον Γιάννη Ψυχογιό.

Η ραδιοφωνική διασκευή του Τρίτου Προγράμματος επιλέχθηκε ανάμεσα σε συνολικά 56 προτάσεις που κατέθεσαν 28 δημόσιες ραδιοφωνίες στη φετινή διοργάνωση. Η ελληνική πρόταση μάλιστα πέρασε στην τελική δεκάδα και εν τέλει με την εκπομπή της Σακαλή έκοψε την πορεία για το πρώτο βραβείο στο BBC, τη RAI 3, τη γερμανική SVR (η ραδιοφωνία της Νοτιοδυτικής Γερμανίας με σημαντική διεισδυτικότητα), τη γαλλική ραδιοφωνία, τη ραδιοφωνία της Τσεχίας κ.ά.

Ο «ΞΕΝΟΣ». Χρησιμοποιώντας τον «Ξεπεσμένο δερβίση» – γραμμένο το 1896, θεωρείται από τα κορυφαία αθηναϊκά διηγήματα του Παπαδιαμάντη – η Αννα Σακαλή πέρασε μηνύματα για την πολυπολιτισμικότητα, την ανεκτικότητα και την αλληλοκατανόηση σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με την εξάπλωση του λαϊκιστικού ρατσιστικού λόγου. Κι αυτό ήταν κάτι που προφανώς μέτρησε για την απόφαση της Διεθνούς Ραδιοφωνικής και Τηλεοπτικής Ενωσης, η οποία έχει ως προγραμματική αρχή «να προάγει το ποιοτικό ραδιοτηλεοπτικό περιεχόμενο από το 1949 σε παγκόσμια κλίμακα».

Οπως λέει η ίδια στο «Νσυν», είχε επιλέξει το διήγημα σε ανύποπτη χρονική στιγμή. «Μου αρέσει ο ζεστός τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει τον αλλόθρησκο, τον αλλοεθνή» την ακούω να εξηγεί από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ενώ στο βάθος ακούγονται μουσικές από το Τρίτο Πρόγραμμα. Ο Παπαδιαμάντης βλέπει στο πρόσωπο του ξένου μουσουλμάνου τον πάσχοντα συνάνθρωπό μας. «Πού να φανταζόταν ότι οι καραβιές των σύρων προσφύγων θα τον ανακαλούσαν στη μνήμη» παρατηρεί η Σακαλή. Εστω και μέσα στο περιβάλλον που περισσεύουν οι παθογένειες της κομματικής αντιπαράθεσης, μπορεί άραγε η βράβευση αυτή να λειτουργήσει και ως υπενθύμιση για τις δυνατότητες της συλλογικής δουλειάς εντός του Ραδιομεγάρου;