Μικρομηκάδες στη σκιά της κρίσης

δουλειά της κριτικής επιτροπής φέτος στη Δράμα δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο: οι καλές ελληνικές ταινίες ξεχώριζαν άνετα από τις άλλες. Ισως όμως δυσκολεύτηκαν σε πρακτικό επίπεδο: για να τις εντοπίσουν έπρεπε να δουν και τις 41 ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος. Μια διαδικασία επίπονη τόσο για εκείνους όσο και για εμάς. Ανακοινώνοντας τις αποφάσεις της, η επιτροπή, διά του προεδρεύοντος σκηνοθέτη και συγγραφέα Αχιλλέα Κυριακίδη, παρατήρησε πως «παρ’ όλο που η κρίση δεν κυριαρχεί στη θεματολογία των ταινιών παρά σε ελάχιστες  περιπτώσεις, μπορεί κανείς να διακρίνει τη σκιά της στις συνθήκες παραγωγής των περισσοτέρων».

Μακάρι όμως να ήταν μονάχα αυτό το πρόβλημα. Γιατί φέτος στη Δράμα ήρθαμε αντιμέτωποι με όλες εκείνες τις παθογένειες που συναντάμε στο μεγάλου μήκους ελληνικό σινεμά. Ατμόσφαιρα για την ατμόσφαιρα (παράδειγμα η «Στέγνα» – κρίμα που αυτές οι εικόνες δεν υποστηρίχτηκαν σεναριακά), κούφιοι συμβολισμοί (το υστερικό «Ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο» έχει ελπίδες να μετατραπεί σε cult φαινόμενο, αλλά πολλές ταινίες διέπραξαν το ίδιο «έγκλημα»), άστοχες μιμήσεις (του Ταραντίνο στο «Pacino’s way» και του Λάνθιμου στον «Ανάδρομο» – λες και η μικρομηκάδικη φόρμα δεν προσφέρεται ως πυξίδα για τη διαμόρφωση ενός προσωπικού ύφους!) και ένας κακότεχνος μεγαλοϊδεατισμός που κόσμησε όλες σχεδόν τις ταινίες με ξεκάθαρο πολιτικό λόγο (με εξαίρεση το βραβευμένο animation «Ethnophobia» του Γιάννη Ζιόγκα, που θα μπορούσε όμως να είναι πιο συμμαζεμένο).

Ο ΧΡΥΣΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΣ. Δικαίως λοιπόν δόθηκαν τα βραβεία εκεί που δόθηκαν. Ο Χρυσός Διόνυσος απονεμήθηκε στην ελληνοσουηδική συμπαραγωγή «Σύκο», σε σκηνοθεσία του Νικόλα Κολοβού: μια τρυφερή αλλά και περίτεχνα συναισθηματική ιστορία για έναν ηλικιωμένο που μετατρέπει την εκπλήρωση της επιθυμίας τής ετοιμοθάνατης συζύγου του για ένα σύκο σε περιπέτεια ζωής. Το φιλμ δείχνει έναν δημιουργό έτοιμο για την περιπέτεια της μεγάλου μήκους (το φιλμ κέρδισε και διάκριση για τη φωτογραφία). «Γεννήθηκα στη Σουηδία, αλλά εδώ μεγάλωσα – η καταγωγή μου είναι από το Καταφύγι της Καρδίτσας – κι εδώ έπιασα δουλειά» μας λέει ο Νικόλας Κολοβός. «Η ιδέα προέκυψε από μια ιστορία του πατέρα μου, μια περιπέτεια που είχε περάσει ο ίδιος. Τη γυρίσαμε σε μία εβδομάδα στα Ζαγοροχώρια και όλο το τιμ του συνεργείου ήταν Ελληνες. Επαθα πλάκα με τον επαγγελματισμό τους, καλύτεροι κι από τους Σουηδούς ήταν – όλοι τους εξαιρετικοί. Με βοήθησε βέβαια πολύ η Μαρία Δρανδάκη, παραγωγός στην Ελλάδα».

Ο σκηνοθέτης έχει ήδη σχεδιάσει το εγγύς κινηματογραφικό του μέλλον. «Εχω δουλέψει στην τηλεόραση και στο σινεμά, αλλά αυτές τις μέρες ετοιμάζω την πρώτη μεγάλου μήκους, σουηδική με πολλά ελληνικά στοιχειά. Εχει να κάνει με μια ελληνική οικογένεια που ζει σ’ αυτή τη χώρα. Παρακολουθώ το ελληνικό σινεμά. Μου αρέσει πολύ ο Γιώργος Λάνθιμος, ιδίως το χιούμορ του. Δεν ξέρω κατά πόσο η κρίση έπαιξε ρόλο στο όλο νέο ρεύμα του ελληνικού κινηματογράφου, αλλά σίγουρα οι συνθήκες στην Ελλάδα επηρεάζουν τους καλλιτέχνες. Οσο πιο σκληρή η κοινωνική πραγματικότητα τόσο πιο έντονη και η αντίδραση. Μόνο που η τέχνη είναι πάντα σε κρίση». Το απολύτως αρτιότατο σε επίπεδο παραγωγής «Euroman» του Γαβριήλ Τζάφκαμ, που θα μπορούσε να σταθεί σε οποιοδήποτε διεθνές φεστιβάλ, κέρδισε τον Αργυρό Διόνυσο, ενώ το βραβείο Σωκράτης Δημητριάδης για την καλύτερη ταινία στην κατηγορία «Ελληνες του κόσμου» δόθηκε στην ταινία «SimonSays» του Νίκου Τσεμπερόπουλου, ένα ανεπαίσθητα χιουμοριστικό αλλά και ανθρώπινο πορτρέτο ενός μοναχικού, πλην ερωτευμένου υπαλλήλου.

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ. Στην κατηγορία αυτή είχαμε μια έκπληξη: ο Θανάσης Νεοφώτιστος είχε κερδίσει πέρυσι το πρώτο βραβείο για την «Προσευχή» του, που ομολογώ πως δεν με είχε κερδίσει. Ο «Πωγωνίσκος» όμως είναι ένα αξιόλογο «μικρό» ντοκιμαντέρ καθώς όλα τα διαθέσιμα αφηγηματικά εργαλεία, ακόμη και αυτά που δείχνουν ετερόκλητα μεταξύ τους (η αμεσότητα του ιταλικού νεορεαλισμού από τη μια, το γκονταρικό μοντάζ από την άλλη), χρησιμοποιούνται με τη σιγουριά ενός ολοκληρωμένου κινηματογραφιστή.

Το ειδικό βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη Ντίνος Κατσουρίδης απενεμήθη στην ταινία «Εκδυσις» σε σκηνοθεσία της Φαίδρας Τσολίνα, η οποία, κατά την άποψή μου, υπέγραψε την καλύτερη ταινία της διοργάνωσης. Καθηλωτική από το πρώτο καρέ, έξοχα στημένη (σπουδαίοι οι πρωταγωνιστές – υποδειγματικό casting), ονειρικά, σχεδόν λιντσικά διευθετημένη και απολύτως κινηματογραφική. Δηλώνω εντυπωσιασμένος.

Στη συμπαθητική – και διόλου παράφωνη – «Κατηφόρα» του Στέλιου Καμμίτση δόθηκε το βραβείο Τώνια Μαρκετάκη για την καλύτερη ταινία κοινωνικού προβληματισμού (συν μια διάκριση για το σενάριό του) ενώ το βραβείο καλύτερης σπουδαστικής ταινίας απενεμήθη στο, ανά σημεία ξεκαρδιστικό, animation «Prosopon» σε σκηνοθεσία Θωμά Θωμά. Διάκριση ερμηνείας ανδρικού και γυναικείου ρόλου κέρδισαν αντίστοιχα ο Χάρης Παντελιδάκης («Pacino’s way» – το έχασα εδώ το σκεπτικό της επιτροπής) και η Ρομάνα Λόμπατς (για το δυνατό «4 Μαρτίου» του Δημήτρη Νάκου – έφυγε και με διάκριση για το μοντάζ).

Ειδικό βραβείο δόθηκε στον Χρήστο Χουλιάρα για το «Dreamtoy», ένα περιπετειώδες, επαγγελματικά στημένο, αλλά και επί της ουσίας σκηνοθετημένο φιλμ με ήρωα ένα αυτοκινητάκι (άθλος η μετατροπή ενός άψυχου παιχνιδιού σε γνήσιο κινηματογραφικό ήρωα), μια ταινία που καταχειροκροτήθηκε στο Ολύμπια και έχω την αίσθηση πως θα ταξιδέψει πολύ. Τέλος, τιμητική διάκριση ήχου και μουσικής απενεμήθη στη συμπαθέστατη «Joanna» του Παναγιώτη Φαφούτη, ενώ διακρίσεις για τα σκηνικά, τα κοστούμια και τα ειδικά εφέ δόθηκαν στον cyberpunk «Σπόρο» της Ιφιγένειας Κοτσώνη.

INFO
Ολες οι βραβευμένες ταινίες του 38ου Φεστιβάλ Δράμας, μαζί με κάποιες ακόμη επιλεγμένες, θα προβληθούν από τις 29 Οκτωβρίου έως 4 τις Νοεμβρίου στον κινηματογράφο Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21, 
τηλ. 210-8215.469).