Απόστολος Δοξιάδης: «Τόσο πολύ κακό σε τόσο λίγο διάστημα»

Εχετε σπουδάσει Μαθηματικά και οι πρόσφατες μεγάλες σας επιτυχίες («Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ», «Logicomix») με κάνουν να ρωτήσω: Τι μπορεί να σημαίνει το σύνθημα «Οι άνθρωποι πάνω από τους αριθμούς» που χρησιμοποίησε ο ΣΥΡΙΖΑ;
Το σύνθημα σημαίνει είτε το προφανές, οπότε είναι περιττό, είτε, αν ξεφεύγει από το προφανές, κάτι ταυτόχρονα παράλογο και βλαβερό. Είναι το ίδιο με το να λέει ο γιατρός στον ασθενή με πνευμονία «ο άνθρωπος πάνω από τα κύτταρα». Αυτό είναι βέβαια προφανές, αφού ο σκοπός της θεραπείας είναι ο ασθενής. Αν το πάρουμε όμως ως κυριολεξία, είναι καταστροφή: γιατί αν εν ονόματι της ανωτερότητας του ανθρώπου ο γιατρός αγνοήσει τα κύτταρα, δεν θα δώσει αντιβιοτικό και ο άνθρωπος θα πεθάνει. Ετσι κι εδώ. Φυσικά ο απώτατος σκοπός της πολιτικής είναι οι άνθρωποι. Αλλά οι αριθμοί είναι αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής ζωής.   

Ως βαθύτατα παρεμβατικός συγγραφέας, θα ήθελα να κρίνετε συνολικότερα τα πολιτικά συνθήματα με τα οποία ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την εξουσία. 
Κάποια από αυτά φάνηκε ότι ήταν απλά ψευτιές, του τύπου «θα σκίσουμε τα Μνημόνια». Τα υπόλοιπα ήταν λόγια κενά, όπως το «Εμείς είμαστε άφθαρτοι». Μα ο οποιοσδήποτε δεν έχει κυβερνήσει είναι εξ ορισμού άφθαρτος, αλλά τι μ’ αυτό; Η σύντομη θητεία του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία έδειξε ότι φτάνουν μήνες, κάποτε και μέρες, για να φθαρείς. Νεποτισμός, αλαζονεία και βέβαια βαθιά ανικανότητα. Με αυτά πορεύτηκαν οι «άφθαρτοι».

Η επτάμηνη διακυβέρνηση ανέδειξε πρόσωπα που διεκδίκησαν το μιντιακό προσκήνιο. Ποια θα μπορούσατε να ανασύρετε για μια μυθιστορηματική πλοκή; Θα υπήρχαν ανάμεσά τους καλοί και κακοί;
Νομίζω ότι ο μόνος υπουργός που έκανε τη δουλειά του πάνω – κάτω μέσα στις προδιαγραφές της θέσης του ήταν ο Πανούσης. Οι άλλοι κινήθηκαν από το αδιάφορο στο φαιδρό, στο άθλιο. Στην τελευταία κατηγορία διεκδικούν βραβείο ο Βαρουφάκης, ο Μπαλτάς και η Χριστοδουλοπούλου. Δύσκολα μπορώ να φανταστώ χειρότερους. Με πρωταγωνιστές αυτούς, το μυθιστόρημα που θα γραφόταν θα ήταν γκραν γκινιόλ. 

Πώς θα παρουσιάζατε τον Αλέξη Τσίπρα σε αυτή την πλοκή; Τι γνώμη έχετε για το πέρασμά του από την Αριστερά κι από τον τόπο; 
Προσωπικά δεν ένιωσα καμία απογοήτευση, γιατί έκανε όσα περίμενα να κάνει. Ομολογώ, βέβαια, με κατέπληξε η ταχύτητα: τόσο πολύ κακό σε τόσο λίγο διάστημα! Σε μυθιστορηματική πλοκή, ο Τσίπρας είναι ο βαθιά επηρμένος και ταυτόχρονα βαθιά άσχετος και ανίκανος ηγέτης. Με αυτά τα στοιχεία, βέβαια, ταιριάζει καλύτερα σε γκροτέσκα κωμωδία, από Αριστοφάνη ώς Ζαρί.  

Μπορεί ο Αλέξης Τσίπρας να εξελιχθεί σε έναν μετριοπαθή σοσιαλδημοκράτη ευρωπαίο πολιτικό;
Αν το κόστος της μετεξέλιξής του ανά μήνα είναι το ίδιο με του επταμήνου του στην εξουσία, παρακαλώ να βρούμε κάποιον πιο έτοιμο.

Τι σας έμεινε από το δημοψήφισμα; Φοβηθήκατε το διχαστικό κλίμα που δημιουργήθηκε;
Μου έμεινε πάνω απ’ όλα η ολοκληρωτικού τύπου μεθόδευσή του. Δημοψήφισμα σε μία εβδομάδα, πάνω σε ζήτημα που κανείς δεν γνωρίζει στην ουσία, νοείται μόνο ως βάναυση παραχάραξη της δημοκρατίας. Το #ThisIsACoup το οποίο διατυμπάνιζαν οι του Οχι αντιπροσωπεύεται τέλεια από το δημοψήφισμα – μαϊμού: το δημοψήφισμα ήταν το πραξικόπημα, μα αυτό δεν ακούστηκε αρκετά, δυστυχώς. Ομολογώ πως με τρόμαξε η αδυναμία των θεσμών να παρέμβουν στη μεθόδευση. Για να παραφράσω έναν άλλο έλληνα αριστερό ηγέτη, σοβαρό όμως: «Ποιος μας λέει ύστερα από αυτό ότι κάποιος άλλος κύριος Τσίπρας – ή και ο συγκεκριμένος κύριος Τσίπρας – δεν θα κάνει αύριο ένα άλλο δημοψήφισμα με τον ίδιο τρόπο, στο οποίο θα υφαρπάσσει τη λαϊκή εξουσιοδότηση για να χρισθεί δικτάτορας;».  

Γιατί, πιστεύετε, ο Αλέξης Τσίπρας τελικά επέλεξε να υπογράψει νέο Μνημόνιο; 
Γιατί κατάλαβε ότι αλλιώς, έχοντας καταστρέψει ανεπανόρθωτα τη χώρα, θα έπρεπε να περάσει την υπόλοιπη ζωή του στη Βενεζουέλα – για όσο θα τον κρατούσανε κι εκεί βέβαια, δηλαδή για όσο διαρκεί η δικτατορία Μαδούρο. 
Τι είναι για σας η Ευρώπη; Για το πολιτικό σύστημα; Για την πλειοψηφούσα τάση των ελλήνων πολιτών;
Για όλους μας, η Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι η μόνη ελπίδα μας να μη μας καταστρέψει ο χειρότερος εαυτός της. 
Ποιες λέξεις νομίζετε ότι κληροδότησε στην ελληνική γλώσσα η επτάμηνη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ;
Διαλέγω φράση, όχι λέξη: «Η αριστεία είναι ρετσινιά». Εδώ βρίσκεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο εκφρασμένο το κεντρικό πρόβλημά μας, η αναγόρευση του φθόνου σε ανώτατη αρχή. 

Αισθάνεστε κι εσείς απογοήτευση από την ιδιόλεκτο «της πιάτσας» που θεωρείται ότι χρησιμοποιεί ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης;
Χωρίς να μου αρέσει ιδιαίτερα, προτιμώ τη γλώσσα της πιάτσας από τη ρητορική της ψευτιάς και της ασυναρτησίας. Αλλωστε, όπως φάνηκε περίτρανα τον τελευταίο χρόνο, σημασία δεν έχουν τόσο τα λόγια, αλλά το αν αυτά ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Οπως, βέβαια, και το ποια αλήθεια είναι αυτή.

Τι γνώμη έχετε για τα ελληνικά ευρωπαϊστικά κόμματα;
Μη γελιόμαστε, είναι η μόνη μας ελπίδα. Θα ήθελα η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ να κάνουν την αυτοκριτική για τα παλιά στην πράξη, αναδεικνύοντας αξιότερα πρόσωπα. Το Ποτάμι τα πάει καλά. Θα κριθεί βέβαια ουσιαστικά μόνο αν κυβερνήσει.

Τι ελπίζετε και τι φοβάστε για το μέλλον; 
Ελπίζω να βάλουμε μυαλό. Φοβάμαι μην τυχόν και δεν βάλουμε.