«Το Οσκαρ δεν με κάνει καλύτερο συνθέτη»

Με τον Μάρκο Βαμβακάρη στη διαπασών, ο Αλεξάντρ Ντεσπλά κάνει το ζέσταμά του για να μπει, όπως μας είπε, «στην ελληνική κουλτούρα». Το τηλεφώνημά του έφτασε από το Παρίσι, όπου προετοιμάζεται για την επερχόμενη συναυλία στο Ηρώδειο. Μέσα από αυτή θα θυμίσει τις καλύτερες στιγμές από τις 40 ταινίες όπου έχει αναλάβει τη μουσική επένδυση.  Ανάμεσά τους οι «Χάρι Πότερ» (του 2010 και του 2011), η «Περίεργη ιστορία του Μπέντζαμιν Μπάτον», η «Φιλουμένα» και το «Παιχνίδι της μίμησης». Φέτος, ύστερα από επτά υποψηφιότητες, κατάφερε να κρατήσει το πολυπόθητο αγαλματίδιο της Αμερικανικής Ακαδημίας για το φιλμ του Γουές Αντερσον «Ξενοδοχείο Grand Budapest». Τη βιβλιοθήκη του, εξάλλου, κοσμούν δύο BAFTA (προτάθηκε συνολικά 7 φορές), δύο Γκράμι (προτάθηκε 6 φορές) και τρία Σεζάρ (προτάθηκε 8 φορές).  

Στη συνομιλία μας επανέλαβε αρκετές φορές το πόσο χαρούμενος είναι γι’ αυτή την πρώτη του εμφάνιση μπροστά στο αθηναϊκό κοινό, αλλά αυτό είναι μάλλον κάτι αναμενόμενο για έναν συνθέτη που έχει κερδίσει τον τίτλο «ο Ελληνας του Χόλιγουντ», ακόμη και αν δεν τον προσυπογράφει ο ίδιος. «Είχα δώσει μια φανταστική συναυλία πριν από μερικά χρόνια στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Και στο Ηρώδειο έχω παρακολουθήσει πολλές συναυλίες».

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ. Ο Ντεσπλά (όπως έχει κατοχυρωθεί στην αμερικανική βιομηχανία, ενώ το γαλλικό αξάν επιβάλλει το Ντεπλά), γεννήθηκε στο Παρίσι στις 23 Αυγούστου του 1961 από γάλλο πατέρα και ελληνίδα μητέρα. «Το όνομα της μητέρας μου ήταν Λαδόπουλος. Δηλαδή εγώ είμαι Αλεξάντρ Λαδόπουλος» λέει γελώντας. «Η καταγωγή της οικογένειάς μου ήταν από τη Σμύρνη. Ο παππούς μου έφυγε με τη Μικρασιατική Καταστροφή και ήρθε στον Βόλο, τον οποίο έχω επισκεφθεί σε μικρή ηλικία. Η οικογένεια της μητέρας μου διαμένει στο Παλαιό Φάληρο και διατηρώ σχέσεις με τα εξαδέλφια και τους θείους μου. Τους αγαπώ πάρα πολύ και χαίρομαι που θα τους δω ξανά».

Η ενασχόλησή του με τη μουσική ξεκίνησε στην ηλικία των 5 ετών με πιάνο, για να συνεχίσει με τρομπέτα και φλάουτο. Θα μεγαλώσει ακούγοντας γάλλους μουσουργούς, όπως Ραβέλ και Ντεμπισί, καθώς και τζαζ, Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Βαμβακάρη. Στις ανήσυχες διαδρομές της δημιουργίας του κάποια στιγμή έφτασε στο εργαστήριο του Ιάννη Ξενάκη στο Παρίσι. Καθώς μας διηγείται την ιστορία βρίσκει την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει μια παρεξήγηση που έχει αναπαραχθεί πολλές φορές και πλέον μοιάζει πραγματικό γεγονός: «Ο Ξενάκης δεν υπήρξε δάσκαλός μου, όπως έχω διαβάσει. Η αληθινή ιστορία είναι η εξής: είχε δημιουργήσει έναν μουσικό υπολογιστή που έβγαζε ήχους ανάλογα με το τι ζωγράφιζε ο καθένας σε μια ταμπλέτα (σ.σ. αναφέρεται στη συσκευή UPIC). Εξαιτίας αυτού πήγα στο εργαστήριό του».

Ακόμη κι αν δεν τους συνδέει η σχέση δάσκαλου – μαθητή, ο Ξενάκης παραμένει για τον Ντεσπλά στην κορυφή της μουσικής δημιουργίας του 20ού αιώνα. «Είχε μια τελείως διαφορετική προσέγγιση στη μουσική: ότι δηλαδή η τέχνη αυτή αναμειγνύεται με τα μαθηματικά και την αρχιτεκτονική σε αρμονικό σύνολο. Ο ίδιος μουσικός ήχος σε διαφορετικό χώρο θα έχει τελείως διαφορετικό άκουσμα. Μια μοντερνιστική άποψη για την εποχή της, καθώς τον περασμένο αιώνα κυριαρχούσε ο ρομαντισμός. Χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να περάσουμε σε ένα νέο στάδιο και ο Ξενάκης συνέβαλε σε αυτό».

Το δικό του αποτύπωμα ανήκει σε έναν διαφορετικό χώρο, αλλά οι υψηλές προσδοκίες παραμένουν ίδιες, όπως πιστοποιούν οι διακρίσεις του. Η συνεργασία με το Χόλιγουντ ξεκινά το 2003 με τη μουσική της ταινίας «Το κορίτσι με το μαργαριτένιο σκουλαρίκι» (του Πίτερ Γουέμπερ) και έκτοτε δεν έχει διακοπεί ποτέ. Φοβήθηκε ποτέ ότι θα είναι ο συνθέτης που θα φτάνει στην πηγή των Οσκαρ, αλλά δεν θα πίνει νερό; Που θα τον προτείνουν συνεχώς, αλλά δεν θα είναι ο τελικός νικητής; «Το να κερδίσεις δεν είναι αυτοσκοπός. Πάντα ο στόχος μου είναι να γράψω καλή μουσική για καλές ταινίες. Το ότι κέρδισα το Οσκαρ δεν με κάνει καλύτερο από τους άλλους υποψηφίους. Είναι σίγουρα μια ανταμοιβή για την καριέρα σου – σαν να γίνεσαι μέλος μιας οικογένειας. Αυτό όμως σημαίνει ότι πρέπει να δουλέψεις ακόμη πιο σκληρά για να αποδείξεις ότι το άξιζες».

Η  Ελλάδα τον τελευταίο καιρό φιλοξενείται στα πρωτοσέλιδα των ξένων εφημερίδων.

Είναι πολύ λυπηρό. Θέλω να πιστεύω ότι η Ευρώπη είναι αρκετά ώριμη για να καταλάβει ότι το κέντρο της είναι η Ελλάδα. Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να μπουν σε νέα τροχιά αλληλοβοήθειας, να ξεχάσουν τα λάθη του παρελθόντος και να προχωρήσουν μαζί. Δεν μου αρέσει να ακούω για άσχημες εξελίξεις και – κυρίως – για «ανυπάκουους λαούς». Τι σημαίνει «ανυπάκουος λαός»; Δεν μπορούμε να γενικεύουμε με αυτόν τον τρόπο. Θεωρώ ότι ο Τσίπρας προσπαθεί να βοηθήσει και όχι να καταστρέψει. Εχουν γίνει πολλά λάθη στο παρελθόν. Νομίζω ότι επιδιώκει να διορθώσει και να δείξει ότι η Ελλάδα μπορεί να επιβιώσει και να κινηθεί προς τα εμπρός.

Σε αυτές τις δύσκολες οικονομικά συγκυρίες ξεφυτρώνουν ολοένα και περισσότεροι καλλιτέχνες. Πώς το εξηγείτε;

Πάντα η τέχνη ανθούσε σε περιόδους κρίσης. Σε δύσκολες συνθήκες οι καλλιτέχνες πρέπει να εκφράζονται με δυνατότερη φωνή. Χωρίς τους καλλιτέχνες δεν υπάρχει ελπίδα.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας έλληνας συνθέτης;

Αναμφισβήτητα ο Μάνος Χατζιδάκις.

Οι πέντε αγαπημένες σας ταινίες για τη μουσική τους;

«Ο δεσμώτης του ιλίγγου», «Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων» (σ.σ. και στις δύο έχει γράψει τη μουσική ο έμπιστος συνεργάτης του Χίτσκοκ, Μπέρναρντ Χέρμαν), «ΕΤ, ο εξωγήινος» (Τζον Γουίλιαμς), «Ο Λόρενς της Αραβίας» (Μορίς Ζαρ), «Αμαρτωλές σχέσεις» του Τριφό (Ζορζ Ντελερί).

INFO
Την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου στις 20.30 στο Ηρώδειο, τηλ. 210-3241.807/324.858. Προπώληση εισιτηρίων: Viva.gr, 11876, Public, Παπασωτηρίου, Seven Spots, Ianos, Reload, Media Markt