ΔΕ ΘΑ ΥΠΗΡΧΑΝ ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΔΕΘ

Αρχισε ως εμποροπανήγυρη στις αρχές του 20ού αιώνα, στη Θεσσαλονίκη. Στα χρόνια που ακολούθησαν μετά την ίδρυσή της, το 1926, η Εκθεση Θεσσαλονίκης απέκτησε αίγλη πέρα από τα σύνορα της χώρας και μετασχηματίστηκε σε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της οικονομικής, πολιτιστικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Ελλάδας. Με αφορμή τα 80 χρόνια λειτουργίας της, φέτος, απαριθμούμε πέντε πολιτιστικά γεγονότα που αναδύθηκαν από τη ΔΕΘ.

Εδώ Ραδιοφωνία!

Ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός εκπέμπει επισήμως μέσα στους χώρους της 1ης ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 1926 από τον Χρήστο Τσιγγιρίδη, ο οποίος ως αντιπρόσωπος της γερμανικής εταιρείας Siemens – Halske πωλούσε σε περίπτερο μεγάφωνα και ενισχυτές. Από τον σταθμό του Τσιγγιρίδη, σημειώνει ο Κυριάκος Ποζρικίδης στο λεύκωμά του «75 χρόνια επί 15 ημέρες» (εκδ. ΔΕΘ-Helexpo) – προϊόν τετραετούς έρευνας -, πέρασαν ουκ ολίγοι καλλιτέχνες. Επειδή το γραμμόφωνο μόλις είχε γίνει ηλεκτρικό και οι δίσκοι ήταν λιγοστοί, το μουσικό πρόγραμμα αποτελούνταν από ζωντανές εκτελέσεις κομματιών από τραγουδιστές και οργανοπαίχτες μέσα στο στούντιο, καθώς και ειδήσεις, συνεντεύξεις, διαλέξεις από καθηγητές και περιστασιακά σχόλια από τον ίδιο τον Τσιγγιρίδη. Σε αυτό το πρώτο στάδιο, χρηματοδοτούσε τις λειτουργίες του σταθμού από τις δικές του οικονομίες και χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να αρχίσει να έχει κέρδη από τον αυξανόμενο αριθμό των διαφημίσεων.

Καφές στη στιγμή

Στη ΔΕΘ του 1957 και ενώ Κινέζοι και Αμερικανοί συναγωνίζονται σε κινήσεις εντυπωσιασμού (οι μεν Κινέζοι εκτοξεύουν παραδοσιακές κροτίδες, υποδεχόμενοι τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, οι δε Αμερικανοί ψήνουν κοτόπουλο σε ηλεκτρικό μαγειρείο που λειτουργεί με ηλιακή ενέργεια), την παράσταση κλέβει ένας Ελληνας που έμελλε με την εφεύρεσή του να δημιουργήσει ρόφημα που έγινε αγαπημένη καθημερινή συνήθεια και καταχωρίσθηκε ως έκφανση της ποπ κουλτούρας. Ο υπάλληλος της Νεστλέ Δημήτρης Βακόνδιος στο περίπτερο της εταιρείας στη ΔΕΘ φτιάχνει – κατά τύχη – τον πρώτο φραπέ (στη φωτογραφία, διαφήμιση με τον Ηλία Ψινάκη).

Τα βασικά συστατικά του είναι στιγμιαίος καφές, ζάχαρη, νερό και παγάκια. Σε ένα διάλειμμα που έκανε θέλησε να πιει καφέ αλλά επειδή δεν έβρισκε ζεστό νερό, σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το σέικερ για να φτιάξει τον καφέ του με κρύο νερό. Εβαλε σε ένα σέικερ  καφέ, ζάχαρη και νερό, τα κούνησε και δημιούργησε τον πρώτο φραπέ στην Ιστορία. Υστερα από χρόνια δήλωνε ότι δεν μπορούσε να συνειδητοποιήσει πώς ένα απλό πείραμα τον οδήγησε στην εφεύρεση του διασημότερου ροφήματος στην Ελλάδα.

Νύχτα στα μπουζούκια

Λίγο μετά τα μέσα του αιώνα, για τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, ιδίως τους Αθηναίους, η πόλη αποτελεί δέλεαρ λόγω της ΔΕΘ αλλά όχι μόνο χάρη σε αυτήν. Υπάρχει λόγος. Το 1958 Τσιτσάνης, Καζαντζίδης και Μαρινέλλα ανεβάζουν στα τραπέζια τούς επισκέπτες της ΔΕΘ και ξεκινά αυτό που έκτοτε έγινε παράδοση: η νυχτερινή «επιδρομή» στα μπουζούκια κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ.

Φεστιβάλ Κινηματογράφου

Η ιδέα που έχουν το 1960 ο Λίνος Πολίτης και ο Παύλος Ζάννας για κινηματογραφικές προβολές ελληνικών ταινιών στο πλαίσιο της ΔΕΘ αμέσως υιοθετείται από τους διοργανωτές της έκθεσης. Και η Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου που προτείνουν οι εμπνευστές της αναβαθμίζεται σε Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στην πρώτη κριτική επιτροπή συμμετέχουν ο Στρατής Μυριβήλης, η Κατίνα Παξινού και ο Ιωάννης Βελλίδης. Σε εκείνο το φεστιβάλ το «παρών» δίνουν οι Αλίκη Βουγιουκλάκη, Τζένη Καρέζη, Μάρω Κοντού και δεκάδες άλλοι καλλιτέχνες. Η επιτροπή απονέμει το Βραβείο α’ ανδρικού ρόλου στον Δημήτρη Χορν για την ερμηνεία του στην κωμωδία «Μια του κλέφτη» και το αντίστοιχο για τις ηθοποιούς στην Αλίκη Βουγιουκλάκη για την ερμηνεία της στη «Μανταλένα». Στην τελετή απονομής βραβείων, ο κονφερανσιέ Γιώργος Οικονομίδης έβγαλε σε δημοπρασία έναν χορό με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, υπέρ του Δημοτικού Βρεφοκομείου Θεσσαλονίκης, στον οποίο πλειοδότησε ο εφοπλιστής κ. Νομικός με 30.000 δραχμές!

Το πρώτο δελτίο των 8!

Στην 25η Εκθεση Θεσσαλονίκης, το 1960, ο Μάνος Ιατρίδης, προϊστάμενος του Τμήματος Γενικής Διαφώτισης της Υπηρεσίας Δημοσίων Σχέσεων της ΔΕΗ, είχε τη φαεινή ιδέα να προτείνει την εγκατάσταση και λειτουργία ενός τηλεοπτικού σταθμού, εμβέλειας 20-30 χιλιομέτρων. Ο γενικός διευθυντής της ΔΕΗ – και προσωπικός φίλος του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή – Κώστας Τριανταφυλλίδης χαρακτήρισε την ιδέα «τρελή», ωστόσο κατάλαβε πως θα άρεσε στον τότε πρωθυπουργό. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1960, στις 8 το βράδυ, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος προηγουμένως είχε εγκαινιάσει την Εκθεση, φθάνει στο περίπτερο της ΔΕΗ για να τονίσει με τη συμβολική παρουσία του τη σημασία του γεγονότος. Την ώρα της άφιξής του βγήκε στον αέρα η πρώτη εκπομπή ειδήσεων με κάμεραμαν τον Κώστα Μπαλάφα. Στην τρεμάμενη οθόνη εμφανίστηκε η Ελσα Παπαστεργίου, η οποία έκανε την πρώτη εκφώνηση: «Εδώ Πρώτος Πειραματικός Σταθμός Τηλεοράσεως Ελλάδος. Στο στούντιο εισέρχεται ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής» και η κάμερα στρέφεται προς τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος απευθύνει σύντομο μήνυμα προς τον λαό της Βόρειας Ελλάδας, αναφέρει στο λεύκωμά του ο Κυριάκος Ποζρικίδης.