Παραμυθάδες του μέλλοντός μας

«Τα μυαλά που κουβαλάς»: Δύσκολο να περιγράψει κανείς με λίγες λέξεις τα ανθρώπινα συναισθήματα – παραμένουν όμως η παγκόσμια γλώσσα της ανθρωπότητας. Και μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις στην κατανόησή τους είναι η πεποίθηση πως ριζώνουν στο ένστικτο. Ετσι, πολλοί εκεί έξω κυκλοφορούν θεωρώντας πως δεν έχουν απολύτως κανέναν έλεγχο των συναισθημάτων τους. Αλλο ένστικτο όμως κι άλλο συναίσθημα. Γιατί τα συναισθήματα, πάνω απ’ όλα, είναι κρίσεις: η κριτική μας ματιά πάνω στη ζωή, που καθορίζει εντέλει και τη δική μας συναισθηματική πραγματικότητα. Στο κεφάλι της εντεκάχρονης Ρίλεϊ, λοιπόν, ζουν η Χαρά, ο Φόβος, ο Θυμός, η Αηδία και η Θλίψη, απ’ όπου τη συμβουλεύουν στην καθημερινότητά της. Μέχρι που μια μετακόμιση δημιουργεί μεγάλη αναστάτωση στο κεντρικό σύστημα: η Χαρά και η Θλίψη θα βρεθούν μίλια μακριά από το Κέντρο Ελέγχου, στα σύνορα των ξεχασμένων αναμνήσεων και της αφηρημένης σκέψης, απ’ όπου θα πρέπει να επιστρέψουν το συντομότερο δυνατόν.

Θυμάμαι πολύ καθαρά την προβολή του «Toy story» στον κινηματογράφο Αττικόν του Πειραιά, την πρώτη εβδομάδα προβολής του, το 1995. Με καθυστέρηση βέβαια: η ταινία είχε βγει από τον Νοέμβριο στις ΗΠΑ κι εμείς την είδαμε αρχές Απριλίου – δεν υπήρχε ακόμα το φόβητρο της διαδικτυακής πειρατείας. Οι πρώτες κριτικές του εξωτερικού όμως είχαν διαρρεύσει και όλοι μιλούσαν για ένα αριστούργημα – το κοινό όμως μπήκε στην αίθουσα με δυσπιστία. Μιλάμε άλλωστε για το πρώτο εξ ολοκλήρου ψηφιακό κινούμενο σχέδιο μεγάλου μήκους: πώς θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τα «χειροποίητα» φιλμ της Disney; Μιάμιση ώρα μετά, αφήναμε την αίθουσα ενθουσιασμένοι: η Pixar είχε έρθει για να μείνει. Και πίσω από κάθε ταινία της κρύβεται ένα παιδί που μεγαλώνει – μια αντανάκλαση του εαυτού μας, με άλλα λόγια.

Επιλέγοντας να χτίσει ολόκληρη τη δραματουργία της πάνω σ’ αυτήν τη διαδικασία της ωρίμασης, το επιτελείο της Pixar χαρτογραφεί επιτυχώς τον ανθρώπινο ψυχισμό μετατρέποντας τα συναισθήματα σε χαρακτήρες, εισάγει στοιχεία αφήγησης που αγγίζουν τον μεταμοντερνισμό (οι «φύλακες» των ξεχασμένων αναμνήσεων θα μπορούσαν άνετα να ήταν ήρωες του Μπέκετ, η σεκάνς της αφηρημένης σκέψης αποτελεί ένα κομμάτι σουρεαλιστικής ανθολογίας ενώ κάπου «ξεπετάγεται» και μια αναφορά στο «Chinatown» του Πολάνσκι) και όλα αυτά, ολοκληρώνοντας μια θεαματικά ψυχαγωγική και άκρως συναισθηματική περιπέτεια κινουμένων σχεδίων, προορισμένη να συναρπάσει τα παιδιά και να λυγίσει τους υπολοίπους. Κι αν το επιμύθιο περί οικογενειακής ενότητας μοιάζει κάπως ηθικοπλαστικό, ας σκεφτούμε λίγο τη σημασία της για ένα εντεκάχρονο παιδί κι ας δώσουμε άφεση στους μεγαλύτερους παραμυθάδες της εποχής μας.

Βαθμολογία: 9