Ωτοβλεψίες

Οταν η Ιστορία γίνεται ανάγκη… Ε, τότε, σκύβει στο παρελθόν και ανασύρει τεκμήρια και ντοκουμέντα. Που όλο και σε κάτι θα είναι χρήσιμα, ειδικά σε δύσκολες – και εν γένει ανιστόρητες αλλά και ιστορικές – εποχές. Κάπως έτσι το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά έσκυψε στα (εν πολλοίς κατεστραμμένα ή λεηλατημένα) αρχεία του και ανέσυρε τη μεγάλη (7,4×12 μέτρα!) ζωγραφική αυλαία του, έργο του ξεχασμένου πια πολυπράγμονα σκηνογράφου του Μεσοπολέμου Θεόδωρου Αρμενόπουλου, η οποία πρωτοαναρτήθηκε το 1926 και κατέβηκε μετά την Απελευθέρωση, μάλλον το 1945, καθώς μέχρι τότε φθάνουν οι ιστορικές εγγραφές, ακόμη και από Ναζί, στο πίσω μέρος της. Εδώ το ζήτημα δεν είναι η καλλιτεχνική αξία της αυλαίας – αντίγραφο από το έργο «Αι Νύμφαι ακούουσαι τον Ορφέα», μεγέθους μόλις 1×1 μέτρο του γάλλου ρομαντικού Charles François Jalabert (1853) – αλλά ότι στην πραγματικότητα έχουμε να κάνουμε με το μοναδικό ελληνικό θεατρικό / σκηνογραφικό τεκμήριο από εκείνη την εποχή. Κάπως έτσι το είδε και ο νέος διευθυντής του Θεάτρου Νίκος Διαμαντής και ο μελετητής τού Πανεπιστημιακού Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, σκηνογράφος (όπως στο «Ανοιχτό ζευγάρι… εντελώς ορθάνοιχτο» του Ντάριο Φο, στο Θέατρο Κάτω απ’ τη Γέφυρα του Νίκου Δαφνή) Κώστας Κουρμουλάκης, που θα μιλήσει για την αυλαία, τη συντήρησή της – από το υπουργείο Πολιτισμού – και την ιστορία της στο διήμερο εκδηλώσεων 16-17 Οκτωβρίου, οπότε θα… κρεμαστεί και πάλι, πανηγυρικά, στο ανακαινισμένο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

Ιστορίες ασιτίας. Σημασία εδώ έχει και η ιστορία του Θεόδωρου Αρμενόπουλου, υπευθύνου για τη σκηνογραφία της θρυλικής επιθεώρησης «Βαβυλωνία» των Δραγάτση, Καρακάση, Σύλβιου, Κωνσταντινίδη, από τον θίασο Ριτσιάρδη, Αρντάτωφ, Καντιώτη, το 1928, αλλά και άλλων 84 σκηνογραφιών, παράλληλα με τον περίφημο Κλεόβουλο Κλώνη. Στις δουλειές τους βασίστηκαν οι Γιάννης Τσαρούχης και Σπύρος Βασιλείου, ενώ στις γιγαντοαφίσες του Αρμενόπουλου (αντίστοιχη λογική έχει η αυλαία ζωγραφισμένη με πολύχρωμες σκόνες βουτηγμένες σε ζελατίνη, όπως σημειώνει στη μελέτη του ο Κώστας Κουρμουλάκης) «θήτευσε» ο μετρ των κινηματογραφικών αφισών Γιώργος Βακιρτζής. Και όμως, ο Αρμενόπουλος φαίνεται ότι πέθανε από ασιτία τον σκληρό κατοχικό χειμώνα του ’41! Πάντως την ανάρτηση εκ νέου της αυλαίας του (η αγορά ειδικού υφάσματος που τη συγκρατεί σκόνταψε στα capital controls) θα υποδεχθεί η μουσική, θεατρική κυρίως – όπως «Ο θάνατος του Εμποράκου» κατά Ζυλ Ντασσέν ή το «Ποιος φοβάται την Βιρτζίνια Γουλφ» κατά Αντώνη Αντύπα – της Ελένης Καραΐνδρου (φωτογραφία), στην πρώτη της συνεργασία της με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (υπό τον Λουκά Καρυτινό). Στον ίδιο χώρο όπου είχε πρωτοπαρουσιάσει, το 1980, με το Ωδείο στο οποίο σπούδασε, ύστερα από το Ομήρειο της Χίου, τον «Δαβίδ» της. Τη νέα εκδοχή του οποίου μιξάρει αυτές τις ημέρες παρέα με τον Μάνφρεντ Αϊχερ της γερμανικής δισκογραφικής ECM. Η φίλη και κουμπάρα της (την πάντρεψε με τον Αντώνη Αντύπα) Μαρία Φαραντούρη θα τραγουδήσει απόσπασμα από τον «Δαβίδ» και κομμάτια όπως το «Τραγούδι της λίμνης» από τον τσεχοφικό «Γλάρο». Η Καραΐνδρου θυμάται ακόμη με συγκίνηση τη μεταμόρφωση του Δημοτικού Θεάτρου σε καταυλισμό προσφύγων (ανάμεσά τους έπαιζε τον πρόσφυγα και ο Αγγελος Δεληβορριάς) από τον αείμνηστο φίλο της Θόδωρο Αγγελόπουλο για το «Λιβάδι που δακρύζει». Εξού και τα κινηματογραφικά κομμάτια που θα περιλαμβάνει η συναυλία, η οποία θα ενώσει και τρεις πιανίστες: την ίδια, τη Ναταλία Μιχαηλίδου και τον Σταύρο Λάντσια, πέρα από το τρίο τζαζ με τον Ντέιβιντ Λιντς.

Ιστορίες απληστίας. Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά θα ανοίξουν από τις 16 Σεπτεμβρίου ο Δημήτρης Παπαϊωάννου με το «Still Life» του και η Λυρική με το Μπαλέτο κατά Ρενάτο Τζανέλα (2 Οκτωβρίου). Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, το πρόγραμμα του Νίκου Διαμαντή θα φέρει στην παιδική – εφηβική σκηνή, για τα Πειραιωτόπουλα και όχι μόνον, την ιστορία απληστίας του μουζίκου Παχόμ, που επιχειρεί να αγοράσει για 1.000 ρούβλια όση γη μπορεί να περπατήσει και φθάνει να εκπνεύσει. Το «Πόση γη χρειάζεται ο άνθρωπος» του Λέοντος Τολστόι θα ανεβάσει η ομάδα The 3rd Person Theater Group των Βαλάντη Φράγκου, Αντιγόνης Φρυδά, Ελένης Ζαραφίδου (γνωστοί από το «Peer Gynt, no man’s land»). Ιστορία θανατερής πλεονεξίας σε εποχές αναλόγου κάλλους.