Τσου Σιαοτσουάν: Ο δράκος του γουάν

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ένας πολλά υποσχόμενος μεταπτυχιακός φοιτητής και γόνος ενός από τα πιο γνωστά πολιτικά τζάκια της Κίνας τράβηξε την προσοχή των ηγετών του κόμματος καλώντας τους να άρουν τον έλεγχο στις τιμές των προϊόντων και την απαγόρευση στην εισαγωγή τηλεοπτικών συσκευών. Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο κινέζος κεντρικός τραπεζίτης επιμένει να υποστηρίζει από τη θέση του την ανάγκη για οικονομικές μεταρρυθμίσεις. 
Κάπως έτσι εισάγουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» το αναγνωστικό τους κοινό στον κόσμο του Τσου Σιαοτσουάν, του επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Κίνας, που έχει σπάσει κάθε ρεκόρ παραμονής στη θέση. Την αφορμή έδωσε ο ίδιος ο Τσου ή μάλλον η απόφασή του πριν από λίγες ημέρες να υποτιμήσει το γουάν. Για να γίνει αυτό, χρειάστηκε να πείσει ακόμη μία φορά την κομμουνιστική ηγεσία της χώρας. Ο πρόεδρος Σι και τα υπόλοιπα μέλη του Πολιτμπιρό, του ανώτατου θεσμικού οργάνου της Κίνας, συμφώνησαν. Τι σημαίνει στην ουσία η αποδοχή της πρότασης; Οτι το γουάν διεκδικεί από το δολάριο ρόλο αποθεματικού  νομίσματος.  
Η υποτίμηση είναι της τάξης του 2% – η μεγαλύτερη από το 1994. Η κίνηση έπιασε στον ύπνο τις αγορές και έκανε πολλούς να προεξοφλήσουν ότι αυτό που θα ακολουθήσει θα είναι κάποιο είδος νομισματικού πολέμου. Οι πληροφορίες της βρετανικής οικονομικής εφημερίδας αναφέρουν ότι ο Τσου παρουσίασε απευθείας στον Σι Τζινπίνγκ την πρότασή του. Το επιχείρημα που έπεισε τον κινέζο πρόεδρο ήταν ότι η υποτίμηση ήταν ζήτημα εθνικού συμφέροντος καθώς θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας σε μια φάση που ο ρυθμός ανάπτυξης εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Στον υπόλοιπο κόσμο, η υποτίμηση παρουσιάστηκε ως μια κίνηση στο πνεύμα των νόμων της ελεύθερης αγοράς. Με την υποτίμηση, εξάλλου, το Πεκίνο ελπίζει ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα συμπεριλάβει το γουάν στο καλάθι των αποθεματικών νομισμάτων του. 
Η θητεία του Τσου Σιαοτσουάν στη Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας ανανεώθηκε το 2013. Η μακροβιότητα, όμως, δεν είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο πολλοί τον αποκαλούν κινέζο Αλαν Γκρίνσπαν. Θεωρητικά, ο κεντρικός τραπεζίτης της Κίνας είναι πολύ λιγότερο ανεξάρτητος από τον αμερικανό ομόλογό του αφού τις μεγάλες αποφάσεις δεν τις λαμβάνει ο ίδιος αλλά το κόμμα. Ο Τσου, ωστόσο, έδωσε μια άλλη διάσταση στον ρόλο επιβεβαιώνοντας το αξίωμα ότι δεν διαμορφώνει μόνο ο θεσμός το πρόσωπο αλλά και το πρόσωπο τον θεσμό. 

Αν υπάρχει πάντως μια κάποια ομοιότητα με τον Γκρίνσπαν, υπάρχει και μια θεμελιώδης διαφορά: για τον Τσου είναι γνωστά πολύ λιγότερα σε σχέση με οποιονδήποτε δυτικό κεντρικό τραπεζίτη – ο βίος και η πολιτεία των ανώτερων μελών του κόμματος θεωρούνται κρατικό μυστικό. Γνωρίζουμε ότι είναι παντρεμένος με ένα πρώην στέλεχος της νομικής υπηρεσίας του υπουργείου Εμπορίου. Η σύζυγος λέγεται Λι Λινγκ και διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στις σινοαμερικανικές διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Ξέρουμε επίσης ότι γεννήθηκε το 1948 ως πριγκιπόπουλο, όπως αποκαλούνται στην Κίνα οι γόνοι των μεγαλοστελεχών του κόμματος. Ο πατέρας του ήταν ένα από τα αρχαιότερα μέλη του ΚΚΚ, καθώς και υψηλόβαθμο στέλεχος των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ υπηρέτησε και ως υφυπουργός Βιομηχανικής Ανάπτυξης. Γεννημένος ένα χρόνο πριν από την εγκαθίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας, ο υιός Τσου αποφοίτησε το 1966 από ένα σχολείο της κινεζικής ελίτ. Κάπου εκεί τον πέτυχε η Πολιτιστική Επανάσταση. Το πριγκιπόπουλο, λένε οι πληροφορίες, διακρίθηκε ως επικεφαλής των νεαρών Ερυθροφρουρών που εκδίωξαν τους δασκάλους τους. 
Σήμερα, θα δυσκολευόταν κανείς να πιστέψει ότι αυτός ο ήπιος άνθρωπος με τους ευγενικούς τρόπους είχε ανάμειξη στις βιαιότητες εκείνης της εποχής. Φυσικά δεν ήταν μόνο θύτης αλλά και θύμα. Το 1968 και μετά την απαγγελία κατηγοριών εις βάρος του πατέρα του, στάλθηκε σε ένα κρατικό αγρόκτημα στις εσχατιές των βορειοανατολικών επαρχιών για αναμόρφωση. Λέγεται ότι εκεί ο επαναστάτης νέος διατήρησε αλώβητο το πνεύμα του ακούγοντας (απαγορευμένους) δίσκους κλασικής μουσικής. Η οικογένεια Τσου αποκαταστάθηκε το 1973 και ο ίδιος επέστρεψε στο Πεκίνο για να σπουδάσει στο Ινστιτούτο Χημικής Τεχνολογίας. Η δεκαετία του 1980 τον βρίσκει στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου σπουδάζει για μια σύντομη περίοδο. Γυρίζοντας στην Κίνα είναι ένας νεαρός τεχνοκράτης που πιστεύει στο άνοιγμα στη Δύση. 
Το άστρο του ανέτειλε το 1989 όταν εξελέγη πρόεδρος ο Τζιανγκ Ζεμίν, ο οποίος ήταν προστατευόμενος του πατέρα του. Πέρασε από διάφορους οργανισμούς και υπηρεσίες – φυσικά ως επικεφαλής – ενώ ο αγώνας του κατά της διαφθοράς στην κινεζική αναδυόμενη αγορά τού χάρισε το παρατσούκλι του «γδάρτη». Ακόμη πιο σημαντικός ήταν ο ρόλος του στο στήσιμο του χρηματιστηρίου και στην αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος. Στους δυτικούς ομολόγους του είναι εξαιρετικά συμπαθής. Εκείνοι που τον ξέρουν εκτιμούν το χιούμορ του και εντυπωσιάζονται από τις ικανότητές του στο τένις. Στην Κίνα, πάλι, κάποιοι τον θεωρούν φιλελεύθερο, πολύ «ξένο» και πολύ κοντά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι κατηγορίες αυξήθηκαν στη διάρκεια της θητείας του στην κεντρική τράπεζα της Κίνας που ξεκίνησε το 2002. Το 2010, για παράδειγμα, το καθεστώς έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες του από συναντήσεις του με ξένους αξιωματούχους προκειμένου να διαψεύσει δημοσιεύματα που τον ήθελαν να έχει αυτομολήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να αποφύγει την τιμωρία για κάποιες κινεζικές απώλειες στην αμερικανική αγορά ομολόγων.