Απελευθέρωση

Οι φίλοι επέλεξαν Σέριφο φέτος. Πήγαν, είδαν, απήλθαν. Τους έθεσα τη συνήθη ερώτηση που κουβαλάω τα τελευταία χρόνια ως εμμονή: ποιο είναι το πιο συγκλονιστικό πράγμα που κάνατε; Συνήθως αυτή η ερώτηση αντιμετωπίζεται με σήκωμα ώμων, διευκρινίσεις του στυλ «τι εννοείς συγκλονιστικό;», απαντήσεις του στυλ «τίποτα ιδιαίτερο», λες και ζητάω να μου πουν αν σκαρφάλωσαν βουνά ή βρέθηκαν μάρτυρες σε εκρήξεις ηφαιστείων. Τα αισθήματα και τα σώματα, σκέφτομαι σε έναν απολογητικό εσωτερικό μονόλογο, είναι το ζητούμενο να απελευθερώνονται στις διακοπές. Μάλλον αυτό ρωτάω.

Η Χ. φέτος μπήκε ενθουσιασμένη στο θέμα. «Το πιο συγκλονιστικό πράγμα που έκανα», ήρθε και κατέθεσε μόνη της, «ήταν να ξαπλώσω γυμνή στην άμμο. Για πρώτη φορά στη ζωή μου. Και μετά βούτηξα στη θάλασσα. Ποιος να το έλεγε ότι ακόμα και η έλλειψη του μπικίνι θα άλλαζε τόσο την εμπειρία; Ποιος να το έλεγε ότι το να ξαπλώσω γυμνή το βράδυ κάτω από τα άστρα, σε μια παραλία, δίνει άλλη διάσταση στις διακοπές; Βίωσα ένα αίσθημα απελευθέρωσης, πρωτόγνωρο».

Θυμήθηκα τον Κ. που έλεγε ότι το καλοκαίρι σε μετατρέπει σε Ικαρο με το ζόρι, φέρνοντάς σε τόσο κοντά στον ήλιο, χωρίς να ρωτήσει ποτέ αν πραγματικά το θέλεις. Οι έννοιες που δίνει ο χειμώνας, οι σκοτούρες της καθημερινότητας, η εγρήγορση που απαιτεί η ζωή βαριανασαίνουν αποκαμωμένες στις υψηλές θερμοκρασίες. Μένουν τα λίγα, τα ελάχιστα. Το σώμα. Οι αισθήσεις. Τα βασικά. Χωρίς πολλές πολλές αναζητήσεις – δεν αντέχουν στο καμίνι του καλοκαιριού εύκολα.

«Κάθε καλοκαίρι», γράφει ο Μπροντέλ στη «Μεσόγειό» του, «ο ξηρός και καυτός αέρας της Σαχάρας τυλίγει ολόκληρη την επιφάνεια της θάλασσας και ξεπερνά κατά πολύ τα βόρεια σύνορα. Δημιουργεί πάνω από τη Μεσόγειο φωτεινούς ουρανούς και εκείνες τις ξάστερες νύχτες που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού». Κι έτσι, τα πάντα αγγίζουν τη γυμνότητα πιο εύκολα.

Η πιο πολυσυζητημένη παράσταση στο φετινό φεστιβάλ του Εδιμβούργου δεν είναι κάποιος πειραματικός θίασος που ανατρέπει τα θεατρικά δεδομένα, αλλά η «πιο ακατάστατη παραγωγή» που έγινε ποτέ – μια πρόταση που οι διοργανωτές θεωρούν πως καλό θα είναι να την δοκιμάσουμε όλοι κάποια στιγμή. Η «Απελευθέρωση» είναι μια παράσταση κατά την οποία πέντε άτομα διερευνούν την αίσθηση του να ξεφεύγουν από τους περιορισμούς και τις προσδοκίες της σύγχρονης ζωής και να βιώνουν μια στιγμή ελευθερίας. Καθώς η παράσταση εξελίσσεται, οι ηθοποιοί βγάζουν τα ρούχα τους και μένουν γυμνοί ρίχνοντας μπογιές ο ένας στον άλλο σε μια σωματική έκφραση της απελευθέρωσης. Η μπογιά αρχικά είναι μαύρη, άσπρη και γκρι, αλλά καθώς τα ρούχα απομακρύνονται, τα χρώματα πληθαίνουν. «Ναι, βρίσκομαι σε συνθήκες εργασίας ή κοινωνικών συναναστροφών που απαιτούν ρούχα, όμως μπορώ να βρω στιγμές πραγματικής έκφρασης κατά τις οποίες, έστω και για μερικά λεπτά, να υπάρξει απελευθέρωση» λέει ο δημιουργός της παράστασης.

Είτε ως εποχική ιδιαιτερότητα, λόγω καλοκαιριού, είτε ως καλλιτεχνικό χάπενινγκ, το γυμνό σώμα θυμάται πού και πού πως είναι αύταρκες. Και όταν απελευθερώνεται συμβαίνει πάντα το ίδιο: αναρωτιέται ποιο πραγματικά είναι. Η ζωή έχει πολλούς τόπους – ένας λέγεται διακοπές, άλλος λέγεται σπίτι κι ένας άλλος, ποιος ξέρει πού διάολο είμαι.

Η καλοκαιρινή θητεία στην υπερβολή αλλάζει τη σημασία όλων των σημασιών. Reboot – έστω και για να επιστρέψουμε στα προηγούμενα. Αν το σώμα εγγράψει έστω και λίγες στιγμές απελευθέρωσης δεν ξεχνά. Και αυτή η αυτόνομη επικράτεια που υψώνει για λίγο το λάβαρό της θα υπάρχει πάντα εκεί στο βάθος ως υπενθύμιση αυτού που μπορούμε να είμαστε.