Σιλουέτα: Η γλυπτική των υφασμάτων

Εκθέσεις μόδας σε χώρους σημαντικών μουσείων τελευταία έχουμε δει να συμβαίνουν πολλές ως μεγάλες αναδρομικές παρουσιάσεις του συνολικού έργου σχεδιαστών σε γνωστούς οίκους: οι δημιουργίες των Αλεξάντερ ΜακΚουίν, Καρλ Λάγκερφελντ, Βαλεντίνο, Κριστιάν Ντιορ, Κοκό Σανέλ τα τελευταία χρόνια πηγαινοέρχονται στα μουσεία του κόσμου από τη Νέα Υόρκη έως τη Σεούλ και από το Παρίσι έως το Τόκιο.

Ομως αυτές οι μεγαλεπήβολες παραγωγές, με τον σκηνικό σχεδιασμό και τη σκηνοθετημένη ματιά, παρέμεναν ανεξάρτητες εκδηλώσεις στις αίθουσες μουσείων όπως το Μητροπολιτικό της Νέας Υόρκης, το Πούσκιν στη Μόσχα, το Βικτωρίας και Αλβέρτου στο Λονδίνο. Οι εκτιθέμενες σχεδιαστικές δημιουργίες δεν ανέπτυξαν καμία σχέση με το πολιτιστικό κεφάλαιο του μουσείου όπου παρουσιάζονταν. Απλά λειτουργούσαν ως πόλος έλξης για ένα κοινό περισσότερο διευρυμένο από τους επισκέπτες – φίλους των μουσείων.

Σε ακολουθία λοιπόν με τον συρμό της εποχής, η Βίλα Μποργκέζε στη Ρώμη φιλοξενεί την έκθεση «Ραπτική/Γλυπτική: Ο Αζεντίν Αλαϊά στην Ιστορία της Μόδας». Με τη διαφορά ότι οι δημιουργίες του Αζεντίν Αλαϊά ανοίγουν διάλογο με τους πίνακες του Καραβάτζιο, τα γλυπτά των Μπερνίνι, Αντόνιο Κανόβα, τα αρχαία και ρωμαϊκά αγάλματα που ανήκουν στη συλλογή της Πινακοθήκης Μποργκέζε. Είναι η πρώτη υπέρβαση της μόδας μέσα από τη δουλειά ενός ιδιαίτερου, μοναδικού δημιουργού για συνύπαρξη «επί ίσοις όροις» με κλασικά αριστουργήματα της τέχνης.

Ωστόσο, ας θυμηθούμε ότι τον περασμένο Δεκέμβριο ο Αλαϊά επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών και το Μουσείο Ακρόπολης. Υστερα από μια καταξιωμένη διαδρομή και ένα ξεχωριστό αποτύπωμα στα κεφάλαια της δημιουργίας ο μετρ επιχείρησε να πραγματοποιήσει στην Ελλάδα ένα μεγάλο του όνειρο: να δείξει ό,τι καλύτερο έχει δημιουργήσει όλα αυτά τα χρόνια ανάμεσα στα αρχαιοελληνικά γλυπτά. Οι περιστάσεις – ίσως και οι εγχώριες αγκυλώσεις ανθρώπων σε θέσεις-κλειδιά – δεν επέτρεψαν στο όνειρό του να γίνει πραγματικότητα.

Κι έτσι η γειτονική χώρα με τη μεγάλη καλλιτεχνική κληρονομιά και τη σύγχρονη αντίληψη για τη συμβίωση του παρελθόντος με το παρόν υποδέχτηκε την πρόταση του Αλαϊά σε έναν χώρο όπου ο ρυθμός του χρόνου δεν χάνει την ενέργειά του.

Η έκθεσή του στην αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής ρωμαϊκή βίλα κάνει τομή στον τρόπο που σήμερα η μόδα προσπαθεί να αναβαθμίσει την αξία της ως πολιτισμικό αγαθό.

Η προσωπική ιστορία του Αλαϊά εφοδιάζει με ισχυρά επιχειρήματα αυτό το πείραμα. Ο αυτοδίδακτος μετρ της μόδας ξεχώρισε χάρη στη μοναδική ικανότητά του να πλάθει τα υλικά και μετά να κάνει ρούχα πάνω σε γυναικεία σώματα.

Πριν από την αναχώρησή του το 1957 για το Παρίσι της μόδας είχε μαθητεύσει στο Τμήμα Γλυπτικής της Σχολής Καλών Τεχνών της Τύνιδας, μαθαίνοντας την τεχνική του moulage (εκμαγεία από μαλακή, εύπλαστη ύλη) και των πτυχώσεων.

Η επιλογή 60 δημιουργιών που διατρέχουν τις 20 αίθουσες της Βίλας Μποργκέζε παρουσιάζει τον Αλαϊά ως γλύπτη. Υλη του είναι το μαλακό ύφασμα ζέρσεϊ από λινό, μετάξι, βαμβάκι, το δέρμα, τα νήματα και οι πλέξεις τους που αγκαλιάζουν το σχήμα και τις καμπύλες του σώματος.

Αλλωστε, όπως έχει και ο ίδιος εξηγήσει, γοητεύτηκε νωρίς από τη γεωμετρία των πτυχώσεων στις βραδινές τουαλέτες της Μαντλέν Βιονέ. Καθώς αναδείκνυαν τις αναλογίες του σώματος και την ελευθερία του «με τη μαεστρία που χαρακτηρίζει τα αρχαιοελληνικά αγάλματα».