Ενας κοσμοπολίτης των βιβλίωνκαι της δημοσιογραφίας

«Σε ευχαριστώ, Ανταίο Χρυσοστομίδη, που μου έδωσες το βάπτισμα του πυρός! Και μάλιστα δίπλα στη χυμωδέστατη ιλουστρασιόν Μπριγκίτε Νίλσεν». Ηταν ο τρόπος που επέλεξε ο Χρήστος Χωμενίδης για να αποχαιρετήσει – μέσω facebook – τον άνθρωπο που δημοσίευσε το πρώτο του διήγημα «Μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας» στο «Playboy» τον Φεβρουάριο του 1988 όπου υπήρξε διευθυντής. Πηγαίνοντας μάλιστα κόντρα στο κλισέ που ήθελε έναν αριστερό να απέχει από τα πόστα της glossy δημοσιογραφίας. Αρκετοί συνοδοιπόροι του, μάλιστα, θα επικαλούνταν αργότερα εκείνη τη θητεία του (1985-1992) κατά τη διαμάχη για τη διεύθυνση της «Αυγής», την οποία ανέλαβε τελικά ο Νίκος Φίλης.

Μόνο φίλους, από την άλλη, μετρούσε όταν μαζί με τη Μικέλα Χαρτουλάρη καθιέρωσαν τη σειρά «Οι κεραίες της εποχής μας» στην κρατική τηλεόραση, απ’ όπου πέρασαν τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και μάλιστα «την ώρα που συμβαίνει». Για χάρη τους ο νομπελίστας Τόμας Τρανστρούμερ έπαιξε πιάνο με το αριστερό του χέρι. Ο ιρλανδός μυθιστοριογράφος Σεμπάστιαν Μπάρι άνοιξε το σπίτι του: ένα παλιό πρεσβυτέριο του 19ου αιώνα, χαμένο μέσα στα χωράφια της επαρχίας Ουίκλοου. Και ο Ουμπέρτο Εκο τούς χάρισε στο εξοχικό του Αγίου Μαρίνου έναν αφορισμό για τη διπλή ταυτότητά του ως λογοτέχνη και δοκιμιογράφου: «Αισθάνομαι όπως ένας αθλητής ποδηλάτης, ο οποίος κάπου κάπου οδηγεί αυτοκίνητο».

Είναι εικόνες από τη διαδρομή του Ανταίου Χρυσοστομίδη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή την περασμένη Παρασκευή. Μια διαδρομή κοσμοπολίτικη από την εκκίνησή της – ο εκλιπών είχε γεννηθεί στο Κάιρο το 1952, γιος του σπουδαίου δημοσιογράφου Σοφιανού Χρυσοστομίδη (που πέθανε τον περασμένο Δεκέμβριο). Είχε σπουδάσει στην Ιταλία τα «μολυβένια χρόνια» του 1970 και εντάχθηκε στις γραμμές της Ανανεωτικής Αριστεράς. Το 1978 αποφοίτησε από τη Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Ρώμης και στην Αθήνα εργάστηκε ως αρχιτέκτονας μέχρι το 1982, ενώ παράλληλα συμμετείχε στην έκδοση του περιοδικού «Θούριος», επίσημου οργάνου του Ρήγα Φεραίου.

ΤΑΜΠΟΥΚΙ ΚΑΙ ΝΟΜΠΕΛ. Την ίδια περίοδο άρχισε να μεταφράζει από την ιταλική γλώσσα – παρακινημένος από τον Μίμη Δεσποτίδη -, γεγονός που οδήγησε σε έναν μεγάλο μεταφραστικό σταθμό: την «είσοδο» στα ελληνικά όλων των τίτλων του Αντόνιο Ταμπούκι, στην Αγρα (χωρίς να υποτιμούμε τους αντίστοιχους του Ιταλο Καλβίνο ή του Πρίμο Λέβι). Οι παλαιότεροι αναγνώστες του Θεμέλιου, πάλι, θα θυμούνται την ευστροφία με την οποία απέδωσε το ύφος στο «Δέρμα» (1990) του Μαλαπάρτε, ενός συγγραφέα που υπήρξε λενινιστής, αριστοκράτης, συμπαθών τον φασισμό και αντικομφορμιστής. Διόλου τυχαία, λοιπόν, το 2003 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης (για το «Είναι αργά, όλο και πιο αργά» του Ταμπούκι), ενώ το 2004 το ιταλικό κράτος τού απένειμε το παράσημο του Ιππότη της Εργασίας. Σημαντικό κομμάτι της επαγγελματικής του πορείας, ωστόσο, γράφηκε και στον χώρο του Τύπου, καθώς για πολλά χρόνια εργάστηκε σε περιοδικά (ανάμεσά τους, ως συντονιστής ύλης, στο «ΕΝΑ» επί Παύλου Μπακογιάννη), ενώ στην «Αυγή» διατηρούσε τη στήλη «Περιδιαβάζοντας».

Από το 1998 ήταν υπεύθυνος της ξένης σειράς των εκδόσεων Καστανιώτης απ’ όπου έχουν προκύψει τα περισσότερα Νομπέλ Λογοτεχνίας, πρεμιέρες ξένων συγγραφέων και επιτυχίες. Πόσοι αναγνώστες του Αμος Οζ γνωρίζουν άραγε ότι στο δαιμόνιο του Χρυσοστομίδη οφείλουν την «Ιστορία αγάπης και σκότους» και πόσοι του Λεονάρντο Παδούρα τη βιβλιοφιλική ανακάλυψη «Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά»;

Λάτρης της κλασικής μουσικής, την οποία απολάμβανε στο σπίτι του στα Τουρκοβούνια, ο Χρυσοστομίδης ήταν άνθρωπος που διατηρούσε διαχρονικούς φίλους (ανάμεσά τους ο μουσικοσυνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος). Το σημείωμα αυτό πιθανότατα θα τους φανεί συμβατικό καθώς εκείνοι θα θυμούνται τις λεπτομέρειες που τους ένωναν όπως οι εξαιρετικές του μακαρονάδες και η εμμονή του για τα λουλούδια στα υπέροχα μπαλκόνια του σπιτιού του.

INFO
Η πολιτική κηδεία τελείται σήμερα στις 12 το μεσημέρι στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών. Η οικογένειά του επιθυμεί αντί στεφάνων τα χρήματα να διατεθούν για την υποστήριξη των Γιατρών Χωρίς Σύνορα