Βοργίες χωρίς όργια

Ταυτισμένο με δολοφονίες και αιμομιξία, όργια, συνωμοσίες, φιλοδοξίες και πολέμους ήταν και παραμένει το όνομα των Βοργία – εξίσου και εκείνο της Λουκρητίας Βοργία, κόρης του πάτερ φαμίλιας Ροδρίγου Βοργία και μετέπειτα Πάπα Αλέξανδρου Στ’. Σε αυτά ακριβώς τα στοιχεία βασίστηκε ο Βίκτωρ Ουγκώ (Victor Marie Vicomte Hugo, 1802 – 1885), για να γράψει, το 1833, το τρίπρακτο δράμα του με τίτλο το όνομά της. Τη «Λουκρητία Βοργία» επέλεξε να παρουσιάσει στο Φεστιβάλ Αθηνών ο σέρβος σκηνοθέτης Νικίτα Μιλιβόγεβιτς που εδώ και περίπου 20 χρόνια συνεργάζεται (και) με το ελληνικό θέατρο.

Γοητευμένος από τους μύθους και τις ιστορίες γύρω από τους Βοργία, ο γάλλος λογοτέχνης και κορυφαίος εκφραστής του κινήματος του γαλλικού ρομαντισμού απομόνωσε τη Λουκρητία. Η ζωή της, οι σύζυγοι και τα παιδιά της έγιναν στα χέρια του Ουγκώ πρώτη ύλη για ένα γοητευτικό έργο που γνώρισε μεγάλη επιτυχία στο πρώτο του ανέβασμα. Εναν χρόνο μετά ο Ντονιτσέτι παρέδωσε στο κοινό την ομώνυμη όπερα.

ΜΕΛΟΔΡΑΜΑ. Ο γιος που δηλητηριάζεται από τη μάνα του, το παιχνίδι ανάμεσα στη γνώση και στην άγνοια μαζί με τα παιχνίδια της μοίρας και της τύχης αποτελούν το κεντρικό μοτίβο του έργου που θα μπορούσε να παραπέμπει, αμιγώς, σε τραγωδία. Κινείται όμως ανάμεσα στο δράμα και στο μελόδραμα, διαθέτει καλογραμμένους διαλόγους και παίζει με την αλήθεια και το ψέμα, τη μάσκα, τα πρόσωπα και τα προσωπεία.

Μέσα σε αυτό το πνεύμα ο Μιλιβόγεβιτς έστησε τη θεατρική του δουλειά, ξεκινώντας από ένα παιχνίδι, σαν χορό μεταμφιέσεων στη Βενετία, κερδίζοντας τις πρώτες εντυπώσεις. Παίζοντας με το φως και τη σκιά, ο θίασος σχημάτισε μια πομπή που παρέπεμπε σε τσίρκο. Ανάμεσά τους η Λουκρητία, ο γιος της Τζενάρο (αγνώστων γονέων), φίλοι και εχθροί. Μια προσβολή στο πρόσωπο της Λουκρητίας θα την οδηγήσει στο να απαιτήσει από τον σύζυγό της (Αλφόνσο) να τιμωρήσει τον υβριστή. Ο σύζυγος πιστεύοντας ότι ο Τζενάρο είναι εραστής της αποφασίζει να τον δηλητηριάσει – η Λουκρητία που καταλαβαίνει ότι είναι ο γιος της, θα τον σώσει, ικετεύοντάς τον να φύγει από τη Βενετία. Εκείνος δεν θα την ακούσει και μαζί με τους φίλους του θα συμμετάσχει σε μια βραδιά ακολασίας, όπου οι πάντες έχουν δηλητηριαστεί. Οταν η Λουκρητία συνειδητοποιήσει ότι ο γιος της είναι ανάμεσά τους, θα προσπαθήσει και πάλι να τον σώσει. Στη μεταξύ τους πάλη, και λίγο πριν από το τέλος, εκείνη θα του πει «είμαι η μητέρα σου».

Η «Λουκρητία Βοργία» του Μιλιβόγεβιτς στερείται της ατμόσφαιρας που γεννά το όνομα και μόνον αυτής της ιταλικής οικογένειας. Αν και η έναρξη είναι μέσα στο αναμενόμενο πνεύμα, οι σκηνές ανάμεσα στους ήρωες εξελίσσονται χωρίς ένταση και δύναμη. Ο σκηνοθέτης μοιάζει σαν να θέλησε να τονίσει τις πιο κλασικές και διαχρονικές πλευρές αυτού του δράματος, αφήνοντας στην άκρη τις ακρότητες! Επιτυχία όμως θα ήταν να είχε καταφέρει να συνδυάσει τα παιχνίδια της ψυχής με εκείνα των αισθήσεων.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Η Θεοδώρα Τζήμου ως Δόνα Λουκρητία Βοργία δεν μπόρεσε να εκφράσει ούτε τη διαστροφή ούτε και τον πόνο της ηρωίδας της. Η ιδέα να ερμηνεύσει η Λυδία Φωτοπούλου τον σύζυγό της, Δον Αλφόνσο της Εστης, χωρίς να ξενίζει, δεν δικαιολογείται, αν και η ηθοποιός ανταποκρίθηκε με επιτυχία και σε αυτή τη θεατρική πρόκληση. Αδύναμος ο Τζενάρο του Ανδρέα Κωνσταντίνου. Τέλος, ο Μάνος Βακούσης (στους ρόλους των Γκουμπέτα και Ρουστιτζέλο) απέδειξε για πολλοστή φορά την ευρύτητα του ταλέντου του.

Μετάφραση:
Ισμήνη Ραντούλοβιτς
Σκηνοθεσία:
Νικίτα Μιλιβόγεβιτς
Σκηνικά – κοστούμια:
Κένι ΜακΛέλαν
Χορογραφία:
Αμάλια Μπένετ
Φωτισμοί:
Νίκος Βλασόπουλος
Ερμηνείες: Θεοδώρα Τζήμου, Λυδία Φωτοπούλου, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Μάνος Βακούσης, Αινείας Τσαμάτης, Εκτορας Λιάτσος κ.ά.