Διπλωματικός πυρετός για τη Συρία

Πρόκειται, ίσως, για το πρώτο σημαντικό αποτέλεσμα της συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Επειτα από την υπογραφή της συμφωνίας στις 14 Ιουλίου στη Γενεύη άρχισε να παρατηρείται μεγάλη διπλωματική κινητικότητα για το ζήτημα της Συρίας, η οποία διανύει ήδη τον τέταρτο χρόνο του εμφύλιου σπαραγμού και μετρά περισσότερα από 250.000 θύματα. Την ώρα που τα στρατεύματα του προέδρου Μπασάρ αλ Ασαντ αντιμετωπίζουν ήττες στα πεδία των μαχών, διπλωμάτες από τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής επιδίδονται σε μια σειρά διπλωματικών κινήσεων προσπαθώντας να αποφευχθεί η περαιτέρω κατάρρευση της χώρας, κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους.

Η Ρωσία, ο σημαντικότερος σύμμαχος του Ασαντ, φαίνεται να έχει οικοδομήσει νέους δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία, μια σουνιτική χώρα που μέχρι τώρα ήταν μεγάλος εχθρός τής – φιλικά προσκείμενης στο σιιτικό Ιράν – Δαμασκού. Μάλιστα οι Ρώσοι, σύμφωνα με πληροφορίες, μεσολάβησαν προκειμένου να πραγματοποιηθεί συνάντηση μεταξύ αξιωματούχων των μυστικών υπηρεσιών Συρίας και Σαουδικής Αραβίας – κάτι αδιανόητο πριν από μερικά χρόνια. Πριν από λίγες ημέρες ο σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών Αντέλ αλ Τζουμπάιρ συναντήθηκε με τον ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ στη Μόσχα και είχαν μακρές συνομιλίες για το μέλλον του καθεστώτος Ασαντ. Χθες έφθασε στη Δαμασκό ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ, ο οποίος είχε αμέσως συνομιλίες με τον σύρο πρόεδρο.

Ασυνήθιστες συναντήσεις γίνονται πολλές τις τελευταίες ημέρες. Την περασμένη εβδομάδα, κυβερνητικά στελέχη από Ρωσία, ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία πραγματοποίησαν την πρώτη τριμερή συνάντησή τους για το θέμα της Συρίας. Ρώσοι αξιωματούχοι ενημέρωσαν για τα όσα διημείφθησαν τον σύρο υπουργό Εξωτερικών Oυαλίντ αλ Μοαλέμ. Κατόπιν, εκείνος συναντήθηκε με εκπροσώπους του Ομάν, που διατηρεί στενές σχέσεις τόσο με τη Σαουδική Αραβία όσο και με το Ιράν, αυξάνοντας τις πιθανότητες για απευθείας συνομιλίες μεταξύ των δύο βασικών αντίπαλων πόλων του μουσουλμανικού κόσμου. Η Ρωσία, εν τω μεταξύ, σταμάτησε να μπλοκάρει τη διεξαγωγή διεθνούς έρευνας σχετικά με το ποιος έχει χρησιμοποιήσει χημικά όπλα στη Συρία, που αποτελούσε εδώ και καιρό αμερικανική προτεραιότητα.

Κοινοί στόχοι ΗΠΑ – Ρωσίας. Αυτός ο διπλωματικός πυρετός δείχνει ότι Μόσχα και Ουάσιγκτον – οι διαφορές των οποίων έχουν εμποδίσει επανειλημμένα τις προσπάθειες επίλυσης της κρίσης – κινούνται προς στόχους που έχει διαπιστωθεί ότι μοιράζονται: μια πολιτική λύση για τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία με τα πολλά μέτωπα και καλύτερη στρατηγική για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους.

Η Ρωσία παίζει τον πιο ενεργό δημόσιο ρόλο μέχρις στιγμής σε αυτή τη νέα κατάσταση. Δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που θεωρούν ότι η διπλωματική κινητικότητα αντικατοπτρίζει τη χαλάρωση της στάσης που διατηρούσε μέχρι τώρα η κυβέρνηση Ομπάμα ότι «ο Ασαντ πρέπει να φύγει». Υπάρχει ακόμα ο κοινός φόβος Αμερικανών και Ρώσων ότι το Ισλαμικό Κράτος θα επωφεληθεί τα μάλα εάν αποδυναμωθεί ή καταρρεύσει η κυβέρνηση Ασαντ. Το καθεστώς της Δαμασκού ζορίζεται έπειτα από συνεχείς ήττες στα πεδία των μαχών και δυσκολίες στρατολόγησης νέων μελών στις ένοπλες δυνάμεις, ακόμα και μεταξύ της κοινότητας των Αλεβιτών από την οποία προέρχονται οι Ασαντ. Εχοντας χάσει τον έλεγχο σε μεγάλες περιοχές της χώρας από τους τζιχαντιστές, επικεντρώνει την εναπομείνασα στρατιωτική της ισχύ στην πρωτεύουσα αλλά και σε κάποιες πόλεις – κλειδιά στη Δυτική Συρία.

Ομως και οι αντίπαλοι του Ασαντ έχουν λόγους να επανεκτιμήσουν τη στρατηγική τους. Οι αμερικανικές προσπάθειες της δημιουργίας μιας εναλλακτικής λύσης μέσα στη Συρία έχουν αποτύχει καθώς οι ομάδες των μαχητών έχουν μεταξύ τους διαφορές, ενώ η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία αντιμετωπίζουν προβλήματα πολιτικής αστάθειας και ασφάλειας στο εσωτερικό τους.

Ωστικό κύμα. Τα αραβικά ΜΜΕ αποδίδουν τη μεγάλη διπλωματική δραστηριότητα στις επιπτώσεις της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, που «έριξε μια μεγάλη πέτρα στα στάσιμα νερά της περιοχής», όπως έγραψε η ιορδανική εφημερίδα «Αλ Γκαντ». Ομως οι αναλυτές προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να αναμένουμε μεγάλες αλλαγές σύντομα. Οι βαθιές διαφορές παραμένουν και στο διπλωματικό τάνγκο κάθε πλευρά ισχυρίζεται ότι εκείνη οδηγεί τα βήματα.

Ο πόλεμος
Κατάπαυση του πυρός για 48 ώρες συμφωνήθηκε μεταξύ των ανταρτών, του στρατού και της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ σε τρεις πόλεις στην επαρχία Ιντλίμπ, προκειμένου να απομακρυνθούν άτομα που έχουν ανάγκη. Ομως οι αντικαθεστωτικοί αντάρτες πολλαπλασίασαν τις επιθέσεις τους γύρω από τη Δαμασκό, στέλνοντας ένα μήνυμα στον ιρανό υπουργό Εξωτερικών που συναντήθηκε με τον Μπασάρ αλ Ασαντ.