Οι δύο ημέρες στο Χίλτον που έφεραν τη συμφωνία

To περασμένο Σάββατο το σχέδιο της συμφωνίας με τους δανειστές μοιράστηκε, στα αγγλικά, σε όλους τους υπουργούς και στα άλλα στελέχη της κυβέρνησης με μνημονιακές αρμοδιότητες. Φρόντισε γι’ αυτό προσωπικά ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος, που όσοι τον γνωρίζουν λένε ότι «είναι συστηματικός και μοιράζει τη δουλειά».

Οι υπουργοί έστειλαν τις παρατηρήσεις τους και η διαπραγμάτευση μπήκε στην τελική ευθεία. Πολύ γρήγορα, αν σκεφθεί κανείς ότι οι δανειστές είχαν συμπληρώσει μόλις οκτώ ημέρες στην Αθήνα. Χωρίς ξενύχτι όμως υπογραφές δεν μπαίνουν, ούτε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, όπως αποδείχθηκε. Τα δύο επόμενα 24ωρα είχαν πολύ από αυτό, όπως και εντάσεις, στιγμιαίες απογοητεύσεις, παρ’ ολίγον κρίσεις που αποσοβήθηκαν.

Την Κυριακή, η συνεδρίαση άρχισε νωρίς το απογευματάκι και οι διαπραγματευτές άφησαν κάτω τα στιλό στις 3.30 τα ξημερώματα. Τη Δευτέρα, η διαπραγμάτευση κράτησε συνολικά σχεδόν 23 ώρες, αφού ολοκληρώθηκε στις 9.30 το πρωί της Τρίτης.

 Ο Τσακαλώτος, γνήσιος αριστερός ιδεολόγος που δεν μιλά πολύ καλά ελληνικά, επέλεξε – παραδόξως – την πιο σωστή λέξη για να περιγράψει την κινητήρια δύναμη που οδήγησε στην υπογραφή της συμφωνίας. Εχουμε «στοχοπροσήλωση», είπε, αποχωρώντας την Κυριακή από σύσκεψη στο Μαξίμου. Μιλούσε κυρίως για τον εαυτό του και άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, που έβαλαν στην άκρη τις διαφωνίες τους με το περιεχόμενο της συμφωνίας προκειμένου να υπηρετήσουν τον στόχο της ολοκλήρωσής της. Σαν παλιοί, καλοί, πειθαρχημένοι αριστεροί. Ομως, στέλεχος που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις ορκίζεται πως εξίσου στοχοπροσηλωμένη ήταν και η άλλη πλευρά, των δανειστών. Μπορεί να πίεσαν, αλλά όχι μέχρι του σημείου να θέσουν σε κίνδυνο τη συμφωνία.

Παρ’ όλα αυτά, η διαπραγμάτευση υπήρξε βασανιστική, ιδίως γύρω από τρία θέματα που τελικά έμειναν ανοιχτά, όπως ομολογούν οι διαπραγματευτές. Ηταν το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων, τα κόκκινα δάνεια και τα ενεργειακά, τα οποία απαίτησαν πολλές ώρες ξενύχτι με καφέδες και τσιγάρα για τους λίγους θεριακλήδες της διαπραγμάτευσης, χωρίς αποτέλεσμα.

Για το Ταμείο, οι κυβερνητικοί είχαν σχέδια μεγάλα: να γίνει ένα επενδυτικό ταμείο με ευρύτερο ρόλο, ενδεχομένως διασύνδεση με τις τράπεζες και το Ασφαλιστικό. Οι δανειστές ήταν επιφυλακτικοί. Κάτι τέτοιο θέλει χρόνο και να πεισθούν οι Γερμανοί. Μπήκε στην άκρη. Για τα κόκκινα δάνεια, οι δανειστές πίεσαν πολύ ώστε να πωλούνται από τις τράπεζες στα λεγόμενα distress funds. «Πώς αλλιώς θα καθαρίσουν οι ισολογισμοί των τραπεζών;» έλεγαν. Η κυβέρνηση δεν δέχθηκε, το θέμα παραπέμφθηκε για τον Σεπτέμβριο.

Στα ενεργειακά έμεινε επίσης σε εκκρεμότητα το θέμα της μικρής ΔΕΗ.

  

Η ΟΜΑΔΑ. Τσακαλώτος και Σταθάκης ήταν αναμφισβήτητα οι πρωταγωνιστές αυτής της υπερπροσπάθειας. Μ’ ένα πολύ μικρό, αλλά δοκιμασμένο στις διαπραγματεύσεις, και αποτελεσματικό τιμ, τον πρόεδρο του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων Γιώργο Χουλιαράκη, τον γραμματέα του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής Δημήτρη Λιάκο και τον επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού Φραγκίσκο Κουτεντάκη έφεραν εις πέρας όλη τη διαπραγμάτευση. Κάποια στιγμή προσέτρεξε για βοήθεια στα ενεργειακά και ο γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων Αλέξης Χαρίτσης, ενώ από δίπλα ήταν πάντα ο σύμβουλος Επικοινωνίας του Τσακαλώτου, ο Θόδωρος Μιχόπουλος, αλλά έως εκεί.

Μάλιστα, όταν κάποια στιγμή κατέφθασε αιφνιδιαστικά στο Χίλτον ο υπουργός Υγείας Παναγιώτης Κουρουμπλής για να θέσει το θέμα των 5 ευρώ στα νοσοκομεία προκλήθηκε αναστάτωση. Αμέσως τον πρόλαβε ο Σταθάκης και του επισήμανε ότι δεν γίνεται έτσι η διαπραγμάτευση και πως το θέμα του θα το έθεταν εκείνοι. Οπως και έγινε. Το πεντάευρο δεν πέρασε τελικά. Σε άλλα σημεία, όμως, η ελληνική πλευρά «έχασε». Εξού και ο περιορισμός της μετενέργειας στους τρεις μήνες και η άμεση περικοπή των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.

ΕΚΤΟΣ ΕΔΡΑΣ. Η ομάδα των δανειστών ήταν πολυπληθέστερη, καθώς τους Ντέκλαν Κοστέλο, Ντέλια Βελκουλέσκου, Ράσμους Ρέφερ και Νίκολα Τζιαμαρόλι πλαισίωναν πολλοί έμπειροι στα ελληνικά μνημονιακά πράγματα τεχνοκράτες. Επιπλέον, οι δανειστές είχαν το πλεονέκτημα της «έδρας» αφού στο Χίλτον διέμεναν και μπορούσαν να ξεκλέψουν λίγες ώρες για να ξεκουραστούν και να κοιμηθούν στα δωμάτιά τους.

Αντίθετα, οι δικοί μας εξοντώθηκαν. Ο Σταθάκης κοιμήθηκε λίγη ώρα την Κυριακή στο Μαξίμου, ενώ ο Τσακαλώτος λαγοκοιμήθηκε σε κάτι καρέκλες στο Χίλτον. Ούτε καν καφέδες δεν είχε η ελληνική αντιπροσωπεία στη δική της αίθουσα για να γλιτώσει τα 1.000 ευρώ που ζητούσε το Χίλτον. Βολεύτηκε με τον καφέ που προσφερόταν στη βασική αίθουσα της διαπραγμάτευσης και περιλαμβανόταν στην τιμή.

Τέλος καλό. Η στοχοπροσήλωση έφερε αποτέλεσμα. «Μας στήριξε η Γαλλία, ο Γιούνκερ και άλλοι, όπως ο Ρέντσι» σχολίαζαν στελέχη της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας.

«Η ατμόσφαιρα άλλαξε» έλεγε από την άλλη πλευρά εκπρόσωπος των δανειστών. «Τώρα είναι σαφές ότι δουλεύουν για να κλείσουν συμφωνία».

Τους ένωσε ο φόβος του Σόιμπλε
Υπάρχει ένα μυστικό που ένωσε ανομολόγητα τους διαπραγματευτές. Φοβήθηκαν ότι αν καθυστερούσαν θα έδιναν λαβή στον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να σαμποτάρει τη συμφωνία. Ετσι, έσπευσαν να την κλείσουν.