Μια νέα όπερα για την απόλυτη ντίβα

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1977 ο θάνατος της Μαρίας Κάλλας στο Παρίσι είχε αρχίσει να κάνει τον γύρο του κόσμου. Το πρωτοσέλιδο των «ΝΕΩΝ» της επόμενης ημέρας περιέγραφε τις τελευταίες στιγμές της μεγαλύτερης ντίβας του 20ού αιώνα ως εξής: «Είχε αισθανθεί έντονο πόνο στο στήθος και ξάπλωσε στο κρεβάτι. Οταν κάποια στιγμή  σηκώθηκε για να πάει στο λουτρό, έχασε τις αισθήσεις της και κυλίστηκε στο πάτωμα. Η καμαριέρα της που έσπευσε να τη βοηθήσει να γυρίσει στο κρεβάτι διαπίστωσε πως ήταν πια αργά. Η μεγάλη αοιδός είχε ξεψυχήσει. Η Μαρία Κάλλας που ήταν 53 ετών επρόκειτο έπειτα από λίγες ημέρες να επιχειρήσει μια επιστροφή στο τραγούδι από την τηλεόραση. Ο πρώην ιμπρεσάριός της είπε στους δημοσιογράφους: Είναι τόσο ωραία στον θάνατο όσο και όταν έπαιζε “Τραβιάτα”».

Αυτή η ατμόσφαιρα προετοιμασίας, αγωνίας για τη νέα αρχή (που δεν έφτασε ποτέ), μοναξιάς και φόβου τής Κάλλας έδωσε την έμπνευση σε τρεις σύγχρονους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν στο Ηρώδειο το έργο «Prima Donna», αφού εξασφάλισαν την άδεια του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Ενα «συμφωνικό οπτικό κοντσέρτο» που συνυπογράφουν ο δημοφιλής συνθέτης και τραγουδιστής Ρούφους Γουέινραϊτ, η πρωτοποριακή φωτογράφος Σίντι Σέρμαν και ο επιδραστικός περφόρμερ της βίντεο αρτ Φραντσέσκο Βετζόλι (έργα του οποίου έχουν φιλοξενηθεί στο Ιδρυμα Πράντα του Μιλάνου, στην Μπιενάλε της Βενετίας και την Tate Modern του Λονδίνου). Η παράσταση έχει προγραμματιστεί μάλιστα για τη συμβολική ημερομηνία της 15ης Σεπτεμβρίου, μία ημέρα πριν από τον θάνατο της ντίβας 38 χρόνια νωρίτερα.

ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ. Πρόκειται για μια συναυλία μοιρασμένη σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αποτελεί μια σύνθεση από αποσπάσματα της όπερας «Prima Donna» που συνέθεσε το 2009 ο Γουέινραϊτ σε λιμπρέτο γραμμένο στα γαλλικά  για τραγουδιστές και ορχήστρα. Το λυρικό θέαμα συμπληρώνει το νέο βίντεο αρτ του Ιταλού Βετζόλι, ο οποίος έπεισε τη Σίντι Σέρμαν, γνωστή για τις μεταμφιέσεις της σε διάσημα πρόσωπα και τις φωτογραφικές σκηνοθετημένες αυτοπροσωπογραφίες της, να υποδυθεί – τι άλλο; – την πριμαντόνα, κατά τα πρότυπα της Μαρίας Κάλλας. «Τα γυρίσματα του οπτικού υλικού έγιναν στο Τεάτρ ντε Βαριετέ στο Παρίσι και η Σίντι Σέρμαν φορά αυθεντικά κοστούμια παραστάσεων όπερας. Οπως και ορισμένα από τα κοστούμια της Κάλλας τα οποία παραχώρησε από το αρχείο του στη Ρώμη το βεστιάριο Τιρέλι» εξηγεί ο Γουέινραϊτ, το ιδιαίτερο ηχόχρωμα του οποίου θα ακουστεί στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, όπου αναμένονται τα δικά του τραγούδια. «Θα είμαι εκείνος που θα τραγουδήσει κάποιες από τις λυγμικές μελωδίες καθώς και κάποια τρυφερά ντουέτα  με άλλους καλλιτέχνες. Είμαι βέβαιος ότι το πνεύμα του τόπου και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της βραδιάς, σε συνδυασμό με τη μουσική από την ορχήστρα και τη θέση της Ακρόπολης, θα δημιουργήσουν μια εμπειρία στους θεατές» εξηγεί ο καναδός μουσικός, ο οποίος επισκέφτηκε πριν από ημέρες το Ηρώδειο μαζί με τη συνεργάτριά του γαλλίδα καλλιτέχνιδα Κλοέ Φλοϊρά για να δει τις λεπτομέρειες του χώρου.

Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ. Η «Prima Donna» εντάσσεται στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Αθηνών και πλαισιώνει το Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για τη Δημοκρατία που θα διεξαχθεί στην Αθήνα στα μέσα Σεπτεμβρίου, αναφέρει ο δημιουργός της στην ιστοσελίδα του, ενώ μετά την Ελλάδα θα περιοδεύσει σε άλλες χώρες (όπου αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, η συμμετοχή της Τζέσι Νόρμαν). Οταν ο Ρούφους συνέθεσε την «Prima Donna» (ως ανάθεση από τον διευθυντή της Μετροπόλιταν Οπερα Πίτερ Γκελμπ), σκεφτόταν την ιστορία μιας ηλικιωμένης σοπράνο την παραμονή της επιστροφής της στον κόσμο της όπερας. Η νεοϋορκέζικη πρεμιέρα της όπερας δεν έγινε ποτέ επειδή διευθυντής και μουσικός διαφώνησαν για το λιμπρέτο του έργου που γράφτηκε στα γαλλικά. Η πρεμιέρα της μεταφέρθηκε στο Μάντσεστερ, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Μουσικής τον Ιούλιο του 2009.

Στις λεπτομέρειες της ιστορίας που αρχίζουν να βλέπουν το φως της δημοσιότητας, ο Γουέινραϊτ δήλωσε ότι είχε στο μυαλό του τη φωτογραφία της Μαρίας Κάλλας να κοιτάζει το Παρίσι από το παράθυρο του διαμερίσματός της στη Λεωφόρο Ζορζ Μαντέλ. Οπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του περιοδικού «Vanity Fair», το στοίχημά του ήταν το έργο του να γίνει γνωστό στο κοινό. «Η όπερα ή διαρκεί για 200 χρόνια ή δεν την ακούς ποτέ ξανά» δηλώνει ο Γουέινραϊτ. Γι’ αυτό και απευθύνθηκε στον σύγχρονο καλλιτέχνη Βετζόλι και στην επιδραστική Αμερικανίδα Σέρμαν για να δημιουργήσουν ειδικά για το φινάλε της «Prima Donna» στην Αθήνα μια εγκατάσταση βίντεο. «Δέχτηκα να συμμετάσχω επειδή με τράβηξε το δέος που νιώθει αυτή η προσωπικότητα. Καθώς έχει μεγαλώσει και σκέφτεται αν θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες του κοινού της» προσθέτει η Σέρμαν, γνωστή για τις παραγωγές πορτρέτων και την έρευνά της γύρω από ζητήματα ταυτότητας και ανακατασκευής της εικόνας του εαυτού.