Επιστροφή στο νησί του τρόμου

Τότε η ακτή είχε γεμίσει κραυγές αγωνίας και βογκητά θανάτου. Σήμερα, τέσσερα χρόνια αργότερα, οι οδυνηρές μνήμες επιχειρείται να σβηστούν, καθώς οι παραλίες του νησιού Ουτόγια γέμισαν και πάλι με χαρούμενες φωνές, τραγούδια και γέλια. Αυτό το Σαββατοκύριακο οι νέοι της Νορβηγίας αποπειρώνται να ξαναγράψουν μία από τις πιο οδυνηρές στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας της χώρας.

Περισσότεροι από 1.300 έφηβοι επέστρεψαν σε αυτό το θέρετρο της Νορβηγίας για να αναβιώσουν τη θερινή κατασκήνωση του Εργατικού Κόμματος. Η τελευταία, στις 22 Ιουλίου 2011, διακόπηκε με την επίθεση του ακροδεξιού Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ που δολοφόνησε εν ψυχρώ 69 άτομα – τα περισσότερα έφηβοι, με τον πιο νεαρό μόλις 14 ετών. Στους διοργανωτές της φετινής εκδήλωσης περιλαμβάνονται επιζώντες εκείνης της ημέρας αλλά και πολλά νέα παιδιά.

ΒΑΘΙΕΣ ΠΛΗΓΕΣ. Το εκ νέου άνοιγμα της κατασκήνωσης, υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας και συννεφιασμένο ουρανό, αποτελεί το τελευταίο στάδιο μιας μακράς και οδυνηρής διαδικασίας για το επούλωμα των βαθιών πληγών που άφησε η μεγαλύτερη τρομοκρατική θηριωδία στη Νορβηγία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Στέλνουμε το μήνυμα ότι διεκδικούμε και παίρνουμε πάλι το νησί» λέει η 17χρονη Βικτόρια Οβερλαντ, που έφθασε εδώ για πρώτη φορά. «Αισθανθήκαμε λίγο περίεργα όταν μπήκαμε στο πλοίο για να φθάσουμε εδώ και κοιταχτήκαμε μεταξύ μας βουβά όταν πλησιάζαμε και είδαμε τις ακτές όπου τόσα παιδιά βρήκαν τον θάνατο και ούρλιαζαν σε απόγνωση, όμως αποφασίσαμε να γεμίσουμε και πάλι με ζωή και χαρά το νησί». Οπως εξηγεί, «είναι κομμάτι της διαδικασίας του πένθους να επιστρέφεις στο μέρος όπου συνέβησαν τρομερά πράγματα». Στο σχολείο της έγιναν πολλές συζητήσεις για την τρομοκρατική επίθεση και οι ψυχολόγοι εξήγησαν σε όλους τα στάδια του πένθους. «Ολοι όσοι ήρθαμε εδώ γνωρίζουμε πολύ καλά τα όσα έγιναν, έχουμε μιλήσει με ειδικούς, ξέρουμε τη διαδικασία. Απλά για κάποιους είναι πιο δύσκολα. Κυρίως για εκείνους που έζησαν τον τρόμο».

Η επαναλειτουργία της κατασκήνωσης αποτελεί το σημείο καμπής για μια εθνική τραγωδία που βρίσκεται ακόμα εν εξελίξει. Πρόκειται για το αποκορύφωμα μιας δύσκολης διαδικασίας εξεύρεσης ισορροπίας ανάμεσα στην πολιτική και στο πένθος, το κουράγιο και τη μνήμη, το παρελθόν και το μέλλον. Η Ουτόγια έθεσε ένα σημαντικό ερώτημα: πώς, όταν ο ιστός της κοινωνίας δέχεται βαρύ πλήγμα, μπορεί να διορθωθεί; Η δολοφονική επίθεση ανάγκασε τους Νορβηγούς να εξετάσουν τις ανησυχίες όσων χτυπήθηκαν άμεσα αλλά και τις ευρύτερες ανάγκες ενός έθνους που ζει με τη γνώση ότι ο Μπρέιβικ είναι δημιούργημά του και ότι αυτό που εκφράζει υπάρχει ακόμα και αναζητεί έκφραση σε ομάδες με τρομοκρατική και ακροδεξιά ιδεολογία.

Ο ΧΑΜΕΝΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ. Για κάποιους, η άρνηση να «διεκδικηθεί» και πάλι το νησί θα αποτελούσε νίκη για την τρομοκρατία και προσβολή προς τους νεκρούς. Αλλοι προτιμούν να μείνει η Ουτόγια μνημείο, να μη φιλοξενεί πλέον γέλια, μουσική και σέλφι εκεί όπου ξεψύχησαν τόσοι νέοι. «Δεν νομίζω ότι η Ουτόγια θα ξαναγίνει ποτέ ο παράδεισος που ήταν» λέει η Λίζμπεθ Ρόινλαντ, η κόρης της οποίας, η 18χρονη Σάιν, δολοφονήθηκε από τον Μπρέιβικ. «Από τη μια, με πνίγουν τα συναισθήματα επειδή η Σάιν δεν είναι πια μαζί μας» λέει η Ρόινλαντ, πρόεδρος της ομάδας υποστήριξης επιζώντων και συγγενών. «Ομως λόγω του μνημείου και της ετήσιας εκδήλωσης που θα γίνεται εδώ, οι 69 που δολοφονήθηκαν εκείνη την ημέρα δεν θα ξεχαστούν ποτέ».

Το Σαββατοκύριακο στο νησί οι νεοαφιχθέντες έφηβοι σοσιαλιστές ασχολήθηκαν με το τουρνουά ποδοσφαίρου και έκαναν καινούργιους φίλους. Κανείς δεν αναφέρθηκε στον Μπρέιβικ που βρίσκεται στη φυλακή, στον άνθρωπο που με την παράνοιά του στέρησε από το κίνημά τους την αθωότητα. «Κανείς δεν μιλά για αυτόν» λέει η Οβερλαντ. «Είναι σχεδόν σουρεαλιστικό – ξέρουμε όσα έγιναν αλλά κανείς δεν θέλει να προφέρει τ’ όνομά του. Ολοι προσπαθούμε να ωριμάσουμε μέσα από αυτήν τη διαδικασία».