Πώς ο νέος ΦΠΑ «κόβει» τις ελληνικές ταινίες

Τα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου εν Ελλάδι οι μπουλουξήδες και οι περιοδεύοντες θίασοι αντεπιτέθηκαν με έργα που αντλούσαν έμπνευση από κινηματογραφικές επιτυχίες της εποχής (όπως ο «Φρανκενστάιν»!). Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις επιστρατεύτηκαν και λιγότερο θεμιτά μέσα καθώς δεν ήταν λίγα τα κρούσματα σαμποτάζ από τους (επίσης περιοδεύοντες) μηχανικούς προβολής. Σκληρά χρόνια, σκληρός και ο ανταγωνισμός. Σήμερα ο κινηματογράφος στην Ελλάδα παραμένει το δημοφιλέστερο μέσο ψυχαγωγίας. Αγνωστο για πόσο ακόμα. Γιατί, σύμφωνα με τη συνολική του φορολόγηση, το σινεμά αποτελεί είδος πολυτελείας. Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους: το ποσοστό του φόρου που καλούνται να πληρώσουν οι κινηματογραφικοί φορείς φτάνει το δυσθεώρητο 37,5%. Αντιθέτως, το αντίστοιχο ποσοστό στα θέατρα μειώθηκε φέτος από το 6,5% στο 6%.

Οι μπουλουξήδες τώρα δικαιώνονται; «Είμαστε το μοναδικό προϊόν με τέτοια συνολική επιβάρυνση, με εξαίρεση ίσως τα πούρα και το χαβιάρι» μου λέει μεταξύ αστείου και σοβαρού η Ειρήνη Ζουγανίδου, γενική διευθύντρια της Feelgood Entertainment. Η εταιρεία διανομής εκπροσωπεί στην Ελλάδα ένα μεγάλο κομμάτι της χολιγουντιανής παραγωγής, επενδύει όμως και σημαντικά ποσά στο ελληνικό σινεμά: όλες οι σημαντικές ελληνικές ταινίες των τελευταίων ετών, από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου και το «Miss Violence» του Αβρανά μέχρι το «Attenberg» της Τσαγκάρη και το «Μικρό ψάρι» του Οικονομίδη έχουν διανεμηθεί (και σε κάποιες περιπτώσεις, συγχρηματοδοτηθεί) απ’ αυτήν. «Η φορολόγηση που δεχόμαστε», συνεχίζει η Ειρήνη Ζουγανίδου, «αποτελεί μεγάλη αδικία εις βάρος ενός προϊόντος πολιτισμού όπως είναι ο κινηματογράφος, ειδικά αν τη συγκρίνουμε με την αντίστοιχη στα βιβλία και τα θέατρα. Μέχρι πρότινος βρισκόμασταν στο 13%. Κι αυτό άδικο ήταν, αλλά τουλάχιστον δεν βρισκόμασταν στον ακριβό φορολογικό συντελεστή. Σκεφτείτε πως εμείς, και με το 13% ακόμα, ζητούσαμε πτώση και αντιμετώπιση ανάλογη με αυτή των θεάτρων. Και ξαφνικά βγήκαμε είδος πολυτελείας!». Πώς όμως θα μπορούσε να αλλάξει αυτό; τη ρωτώ. «Αντί να προβλέπεται μια αύξηση των εσόδων, ας μας βοηθήσουν να παρθούν μέτρα κατά της πειρατείας. Το παράνομο κατέβασμα ταινιών είναι ένα μείζον θέμα για εμάς – και τα ποσά που χάνονται λόγω φοροδιαφυγής σοβαρότατα».

Πρόσφατα, ο Σύνδεσμος Ανεξάρτητων Παραγωγών Οπτικοακουστικών Εργων (ΣΑΠΟΕ) απέστειλε, υπό μορφή επιστολής, μια μάλλον δραματική έκκληση προς τον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο, την οποία κοινοποίησε και στον Πρωθυπουργό. Διαβάζουμε: «Η τρομακτική αύξηση του ΦΠΑ σε 23% συρρικνώνει ακόμα περισσότερο την κινηματογραφική αγορά, η οποία συνεπάγεται μείωση των δημοσίων εσόδων. Η νέα αυτή αύξηση έρχεται να προστεθεί επιπλέον στον Φόρο Δημοσίων Θεαμάτων, διογκώνοντας τη συνολική επιβάρυνση του κινηματογραφικού εισιτηρίου στο δυσθεώρητο ύψος του 37,5%. Φρονούμε πως τα αποτελέσματα της πρακτικής αυτής άμεσα θα φανερώσουν τις συντριπτικές τους συνέπειες».

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ. Εδώ αξίζει να διευκρινιστεί πως από το συνολικό αυτό ποσοστό, το 12% (ο λεγόμενος Φόρος Δημοσίων Θεαμάτων) επιστρέφει ουσιαστικά στους παραγωγούς. «Είναι πολύ σημαντικό να μη συνδεθεί το ποσοστό αυτό με τον ΦΠΑ» δηλώνει ο Πάνος Παπαχατζής, πρόεδρος της ΣΑΠΟΕ, που πρόσφατα επισκέφτηκε την Κίνα προκειμένου να διερευνήσει τη δυνατότητα συνεργασίας Ελλάδας – Κίνας στους τομείς του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Και η Ειρήνη Ζουγανίδου συμφωνεί: «Αυτό το κομμάτι δεν πρέπει να αφαιρεθεί, καθώς μονάχα αυτό στηρίζει την ελληνική κινηματογραφία. Αρα το ζητούμενο παραμένει η μείωση του ΦΠΑ σε επίπεδα ανάλογα με αυτά του θεάτρου».

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη φορολόγηση στην Ευρώπη επί του εισιτηρίου και αυτή τη στιγμή δεν νομίζω πως θα μπορέσουν να αυξηθούν οι τιμές. Οπότε πάλι θα πρέπει να υπάρξει απορρόφηση. Από πού να κόψουμε όμως; Γιατί λίπος δεν υπάρχει. Οπότε θα αναγκαστούμε να κόψουμε ξανά από τη σάρκα μας». Στην άλλη άκρη της γραμμής ο Βασίλης Σουραπάς του μικρού γραφείου διανομής Filmtrade (μεγάλο σουξέ της, φέτος, το «Αλάτι της ζωής» του Βιμ Βέντερς) που περιγράφει με ακρίβεια το σκηνικό που επικρατεί σήμερα στο φιλμικό τερέν: «Ολη αυτή η επιβάρυνση οδηγεί τις αίθουσες να κάνουν προσφορές όπου ο καθένας ουσιαστικά πράττει ό,τι του κατέβει. Αυτό έχει δημιουργήσει ένα χάος. Εμείς ήδη αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα των capital controls όπου κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει με τις ταινίες που έχουν ήδη αγοραστεί. Από εκεί και πέρα οι διανομείς θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν τις ταινίες τις οποίες θα αγοράζουμε, μια και αυτό που εισπράττουμε έχει αλλάξει εντελώς. Τα εισιτήρια είχαν φτάσει να είναι το βασικό κομμάτι των εσόδων μετά την κατάρρευση του DVD (τα έσοδα από την τηλεόραση είναι ανύπαρκτα). Στην Ισπανία πάντως, όταν έγινε το αντίστοιχο (πέρυσι), η άμεση αντίδραση ήταν το κλείσιμο δύο μεγάλων γραφείων διανομής. Και όλα αυτά γίνονται σε ένα περιβάλλον ψηφιοποίησης των ταινιών που από μόνη της φέρνει τρομερές αλλαγές, από τη μια με την πειρατεία και από την άλλη με τη “διακοπή” του φιλμ, που κανείς δεν έχει καταλάβει πώς λειτουργεί».

«Από τα έσοδά μου θα κόψω» μου εκμυστηρεύεται ο Γιώργος Στεργιάκης, διανομέας (Ama Films) αλλά και αιθουσάρχης (Αστυ, Πτι Παλαί). «Αλλά ποιοι είναι αυτοί που έχουν έσοδα; Αφού όλοι χρεωμένοι είμαστε. Οπότε απλά θα είμαστε περισσότερο χρεωμένοι. Δεν ξέρεις για ποιον δουλεύεις πια, για τον εαυτό σου ή για το κράτος;».