Ρήξη για τους γερμανούς Σνόουντεν

Εχει περάσει μισός αιώνας από τότε που δημοσιογράφος κατηγορήθηκε στη Γερμανία για εσχάτη προδοσία. Η πρόσφατη δημοσιοποίηση σε διαδικτυακή ιστοσελίδα πληροφοριών για ευρύτατες παρακολουθήσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες οδήγησε σε έρευνα για την απαγγελία των κατηγοριών αυτών σε δύο γερμανούς δημοσιογράφους. Το όλο θέμα όμως πήρε άλλη τροπή και εξελίσσεται σε μεγάλη κρίση της κυβέρνησης Μέρκελ με τη δικαιοσύνη, μετά τις καταγγελίες του ομοσπονδιακού εισαγγελέα ότι δέχθηκε πολιτική παρέμβαση από το υπουργείο Δικαιοσύνης για την υπόθεση αυτή. Η κρίση κορυφώθηκε χθες το βράδυ, όταν ο υπουργός Δικαιοσύνης Χέικο Μάας ζήτησε την άμεση παραίτηση του εισαγγελέα έπειτα από διαβουλεύσεις με την καγκελάριο.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η ιστοσελίδα Netzpolitik.org η οποία ασχολείται κυρίως με τα δικαιώματα των χρηστών του Διαδικτύου δημοσίευσε τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο πληροφορίες που ήθελαν την Υπηρεσία για την Προστασία του Συντάγματος (BfV) – ουσιαστικά είναι υπηρεσία πληροφοριών – να οργανώνει ειδική μονάδα για την εντατικότερη παρακολούθηση των πληροφοριών που διακινούνται στο Διαδίκτυο. Περίπου 75 στελέχη, με προϋπολογισμό 2,75 εκατ. ευρώ θα παρακολουθούσαν συνομιλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι αναφορές στα δημοσιεύματα προέρχονταν, θεώρησε η BfV, από δικά της έγγραφα που είχαν χαρακτηριστεί «απόρρητα». Η Υπηρεσία υπέβαλε μήνυση εναντίον δύο δημοσιογράφων, του Αντρε Μάιστερ και του Μάρκους Μπέκενταλ, καθώς και της ανώνυμης πηγής τους στην εισαγγελία, με αποτέλεσμα ο Ομοσπονδιακός εισαγγελέας Χάραλντ Ράνγκε να διατάξει έρευνα με την υποψία της εσχάτης προδοσίας εναντίον τους. Ωστόσο ο υπουργός Δικαιοσύνης Χ. Μάας εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το ότι «οι δημοσιογράφοι είχαν σκοπό να βλάψουν τη χώρα ή να ωφελήσουν μια ξένη δύναμη».

Η υπόθεση πήρε μεγάλη δημοσιότητα και πυροδότησε ευρεία συζήτηση γύρω από την ελευθερία του Τύπου στη Γερμανία, καθώς ο ιστότοπος Netzpolitik.org έχει αναδειχθεί το τελευταίο διάστημα σε βασική πηγή ενημέρωσης γύρω από την υπόθεση των εκτεταμένων παρακολουθήσεων της αμερικανικής Υπηρεσίας Εθνικής Ασφαλείας (NSA). Σε ανακοίνωσή τους οι δύο δημοσιογράφοι που κατηγορούνται δηλώνουν ότι «οι κατηγορίες εναντίον των υποτιθέμενων πηγών μας είναι πολιτικά υποκινούμενες και έχουν στόχο να διαλύσουν τον απαραίτητο δημόσιο διάλογο για την παρακολούθηση του Διαδικτύου στη μετά Σνόουντεν εποχή».

Αντιδράσεις. Τα νέα για τη δικαστική έρευνα προκάλεσαν πολλές αντιδράσεις και πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις στο Βερολίνο το Σαββατοκύριακο, ενώ οι τίτλοι των εφημερίδων κάνουν λόγο για «επίθεση στην ελευθερία» και «εκστρατεία εκφοβισμού». Και όλα αυτά, παρότι την Παρασκευή ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεχίσει την έρευνα μέχρις ότου εξεταστούν πλήρως τα στοιχεία. Το θέμα δεν σταμάτησε εκεί. Χθες το πρωί ο εισαγγελέας Ράνγκε κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παρενέβη στην υπόθεση. Το υπουργείο Δικαιοσύνης είχε αμφισβητήσει την απόφασή του να αρχίσει η έρευνα. Ο 67χρονος Ράνγκε που ήταν προγραμματισμένο να συνταξιοδοτηθεί στις αρχές της επόμενης χρονιάς, κατήγγειλε χθες ότι το υπουργείο τον διέταξε να αποσύρει έναν ανεξάρτητο ειδικό από την έρευνα που είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα δημοσιοποιημένα κείμενα αποτελούν «κρατικό μυστικό», κάτι που απαιτείται προκειμένου να στοιχειοθετηθεί η κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Ο δικαστικός λειτουργός προσέθεσε ότι συμμορφώθηκε, αλλά «το να επηρεάζεις έρευνες επειδή το πιθανό αποτέλεσμά τους δεν φαίνεται πολιτικά ορθό αποτελεί απαράδεκτη παρέμβαση στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης».

Παρά την απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης, ο πρόεδρος της Υπηρεσίας για την Προστασία του Συντάγματος Χανς-Γκέοργκ Μάασεν, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Μπιλντ», υπεράσπισε τη δίωξη εναντίον των δύο δημοσιογράφων επιτείνοντας τη σύγκρουση της κυβέρνησης με τη Δικαιοσύνη. «Για να συνεχίσουμε να παλεύουμε εναντίον της τρομοκρατίας και του εξτρεμισμού» δήλωσε, «είναι απαραίτητο να υπάρχει προστασία από τη δημοσίευση εγγράφων που είναι διαβαθμισμένα ως εμπιστευτικά ή απόρρητα».

Η εφημερίδα «Ταγκεσπίγκελ» αποκάλυψε χθες ότι από το 2014 στελέχη της καγκελαρίας είχαν επιχειρήσει να εντοπίσουν τις πηγές των δημοσιογράφων, που προέρχονται είτε από απόρρητα έγγραφα της Υπηρεσίας για την Προστασία του Συντάγματος είτε από πράκτορες της Υπηρεσίας στο εξωτερικό.