Το Grexit ζει και βασιλεύει στο Βερολίνο

^«Εσκασε ένα σακί με ελιές». Με αυτόν τον μάλλον χαιρέκακο τίτλο υποδέχτηκε χθες η ιστοσελίδα της «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» το κραχ στο ελληνικό Χρηματιστήριο. Ο συντηρητικός Τύπος της Γερμανίας βρίθει ανταποκρίσεων που εστιάζουν στις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων με τους δανειστές και παρουσιάζουν ως σισύφειο το έργο της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας.

Πρόκειται για αναφορές που απηχούν τον σκεπτικισμό που εξακολουθεί να επικρατεί στο Βερολίνο για τη δυνατότητα της Ελλάδας να παραμείνει στην ευρωζώνη. Σκεπτικισμός που δεν μένει σε θεωρητικό επίπεδο καθώς το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών – και φορείς συγγενείς προς αυτό – φαίνεται ότι εργάζονται ακόμη πάνω στο σενάριο του Grexit.

Αυτό προκύπτει από δύο παράλληλα σχέδια που διέρρευσαν τις τελευταίες ημέρες στον γερμανικό Τύπο. Το ένα, που φέρει τη σφραγίδα του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, προτείνει τη θέσπιση διαδικασίας για χρεοκοπία και έξοδο από τη Νομισματική Ενωση. Και το δεύτερο, που αποδίδεται στον ίδιο τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, προβλέπει την αποψίλωση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της Κομισιόν και την ανάθεσή τους σε ανεξάρτητες – μη πολιτικές – Αρχές.

Οι «ιδέες» αυτές μπαίνουν στο τραπέζι την ώρα που η εσωκομματική αντιπολίτευση των Χριστιανοδημοκρατών εξακολουθεί να ασκεί πίεση προς την πλευρά της καγκελαρίας. «Πρέπει επιτέλους να εγκαταστήσουμε τον πυλώνα που λείπει από τη Νομισματική Ενωση: μια διαδικασία χρεοκοπίας, στο τέλος της οποίας θα βρίσκεται είτε η επιτυχής δημοσιονομική εξυγίανση είτε η συντεταγμένη έξοδος» δήλωνε χθες στη «Βελτ» ο Κάρστεν Λίνεμαν, ένας από τους 60 βουλευτές του CDU που καταψήφισαν το τρίτο πακέτο προς την Ελλάδα.

Μηχανισμός χρεοκοπίας

Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και η γνωμοδότηση του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων που εισηγείται τη δημιουργία «μηχανισμού χρεοκοπίας» στην ευρωζώνη. Το ποια μορφή θα μπορούσε να έχει ένας τέτοιος μηχανισμός περιγράφεται σε μια μελέτη του Ινστιτούτου της Κολωνίας που παρουσίασε χθες η «Βελτ». Η πρωτοτυπία του σχεδίου έγκειται στο γεγονός ότι τη διαδικασία χρεοκοπίας θα μπορεί να κινεί όχι μόνο αυτοβούλως το ίδιο το κράτος – μέλος, αλλά και αναγκαστικά ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, εφόσον υπάρχει προς τούτο πλειοψηφία των υπόλοιπων κρατών – μελών. Το σχέδιο προβλέπει απευθείας διαπραγμάτευση του υπό χρεοκοπία κράτους με τους πιστωτές του αλλά και διαιτητικό ρόλο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Ο ESM θα αναλαμβάνει να χρηματοδοτεί τις βασικές λειτουργίες του κράτους – μέλους για όσο διαρκεί η διαπραγμάτευση, εννοείται υπό τον όρο ότι θα συνομολογούνται και οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών εμφανίζεται επιφυλακτικό ως προς τη σκοπιμότητα να προωθηθεί αμέσως ένα τέτοιο σχέδιο – κυρίως λόγω των νομικών επιπλοκών που θα δημιουργούσε. Η πλευρά Σόιμπλε φέρεται να πιστεύει ότι προτεραιότητα έχουν οι δομικές αλλαγές στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Σύμφωνα με το σκεπτικό που αποδίδεται στον γερμανό υπουργό Οικονομικών, οι συνεχείς διαφωνίες μεταξύ των πιστωτών της Ελλάδας έδειξαν ότι πρέπει να περιοριστούν οι αρμοδιότητες της Κομισιόν σε ορισμένους τομείς. Στόχος είναι να διαχωριστεί ο θεσμικός της ρόλος της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των ευρωπαϊκών συνθηκών από τις διαρκώς διευρυνόμενες πολιτικές της δραστηριότητες.   

Σόιμπλε κατά Γιούνκερ

Πίσω από αυτές τις διατυπώσεις κρύβεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του γερμανικού Τύπου, η δυσαρέσκεια του Σόιμπλε για τον ρόλο που έπαιξαν οι Βρυξέλλες στην τελευταία φάση της ελληνικής κρίσης, ενισχύοντας τη γραμμή της ελληνικής κυβέρνησης που επεδίωκε «πολιτική διαπραγμάτευση» σε επίπεδο κορυφής με παράκαμψη των κανόνων. Εξού και ο Σόιμπλε θα ήθελε να ανατεθεί η τήρηση των κανόνων της ευρωζώνης σε ανεξάρτητες, μη πολιτικές υπηρεσίες. Μάλιστα, φέρεται να έχει συντονιστεί με τον Γερούν Ντεϊσελμπλούμ ώστε αυτές οι προτάσεις του να αποτελέσουν μέρος της ατζέντας της ολλανδικής προεδρείας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2016.

Ηδη οι Βρυξέλλες έχουν αντιδράσει διατυπώνοντας – μέσω κύκλων του Ζαν – Κλοντ Γιούνκερ – την εκτίμηση ότι αυτές οι προτάσεις αντανακλούν μια «πολύ γερμανική οπτική των πραγμάτων».

Βολές από Σαπέν

Ενδεικτικός των διαφορετικών προσεγγίσεων που επικρατούν στο εσωτερικό της ευρωζώνης είναι και ο ευθύς τρόπος με τον οποίο αμφισβήτησε τις επιλογές Σόιμπλε ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν. «Πιστεύω ότι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε κάνει λάθος και μάλιστα στρέφεται ενάντια στην ίδια τη βαθιά ευρωπαϊκή του βούληση» είπε ο Σαπέν σε συνέντευξή του στη γερμανική οικονομική εφημερίδα «Χάντελσμπλατ», αναφερόμενος κυρίως στην εμμονή του γερμανού ομολόγου του στην πρόταση για μια πενταετή έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ. «Αν επιτρέψουμε να βγει κάποιος για ένα χρονικό διάστημα, αυτό θα σημαίνει ότι κάθε άλλη χώρα που αντιμετωπίζει δυσκολίες θα ήθελε να τις ξεπεράσει μέσω της προσαρμογής του νομίσματός της». Ομως, για τον Σαπέν, η πεμπτουσία μιας Νομισματικής Ενωσης έγκειται στο να μην μπορεί κανείς να υπερβεί τις δυσκολίες του μέσω της χειραγώγησης του νομίσματος.

Εύσημα για την ελληνική προσπάθεια
Ο Χανς Βέρνερ Ζιν, πρόεδρος του IFO, του Ινστιτούτου για την Οικονομική Πρόοδο, και διαπρύσιος της ελληνικής εξόδου από το ευρώ ήδη από το 2009, επαίνεσε τον ομόλογό του στην Ελλάδα. «Το σχέδιό του ήταν έξυπνο» δήλωσε. Τίνος το σχέδιο; «Το σχέδιο της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα με τη βοήθεια των φορολογικών λογαριασμών των ελλήνων πολιτών που είχε εκπονήσει ο Γιάνης Βαρουφάκης ήταν κάθε άλλο παρά ανόητο». Σύμφωνα με τον Ζιν, ήταν ένα σχέδιο – επί λέξει – «clever».