Η Αριστερά και ο δράκος

Τον Μάρτιο του 2010, με την καταιγίδα να έχει ήδη ξεσπάσει επί των κεφαλών μας, ο Αλέξης Τσίπρας είχε δώσει μια συνέντευξη στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία». «Αμφισβητείτε ότι υπάρχει κίνδυνος χρεοκοπίας της χώρας;» τον είχαν ρωτήσει. Η χρεοκοπία – είχε απαντήσει, δίνοντας και τον τίτλο της συνέντευξης – είναι «ένα ωραίο παραμύθι με δράκο»! Και είχε δώσει την εξήγηση: «Αυτό που παίζεται, στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια σχεδιασμένη κερδοσκοπική επίθεση των περίφημων δανειστών μας και αυτήν την επίθεση η κυβέρνηση έσπευσε να διευκολύνει με τις κραυγές περί χρεοκοπίας».

Δεν ξέρω αν ήταν έκφραση πεποίθησης ή ρητορικό σχήμα ευκολίας. Αλλά πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας θα πρέπει να έχει πια μάθει, με τον πιο σκληρό τρόπο και με μεγάλο προσωπικό κόστος, ότι κάποια παραμύθια βγαίνουν αληθινά. Και μερικές φορές οι δράκοι υπάρχουν. Είδε τον δράκο της άτακτης χρεοκοπίας κατά πρόσωπο. Πήρε, όπως όλοι μας, μια μικρή πρόγευση της επιθανάτιας αγωνίας, με τις τράπεζες κλειστές. Και ένιωσε επίσης τη φωτιά από τα ρουθούνια ενός άλλου δράκου, του δράκου του Grexit, για τον οποίο επίσης μας βεβαίωνε έως πρόσφατα ότι πρόκειται για παραμύθι, για «μαύρη προπαγάνδα» της πέμπτης μνημονιακής φάλαγγας, μέχρι να τη βρει εμπρός του, τυπωμένη σε μια εισήγηση του Eurogroup προς τους ηγέτες της ευρωζώνης, και να χρειαστεί να δώσει μάχη αληθινή για να την ξορκίσει.

Ως εμπειρία θα πρέπει να ήταν τραυματική. Ας ελπίσουμε και λυτρωτική. Κάποιοι μίλησαν για «βίαιη ωρίμαση», κάποιοι για «ξαφνική ενηλικίωση» και κάποιοι για «επιστροφή της Αριστεράς στον ρεαλισμό». Μπορεί να ήταν έτσι. Αλλά εγώ πιστεύω, επίσης, ότι θα μπορούσε να είναι και μια ευκαιρία για την επιστροφή της Αριστεράς στα αριστερά.

Εξηγούμαι.

Κάτι οι δράκοι, κάτι τα παραμύθια, κάτι η θεωρία πως η χρεοκοπία είναι ένα κόλπο, ένα ψέμα, μια απάτη, πως «δεν χρωστάμε, δεν πληρώνουμε», κάτι τα «ραντεβού στα γουναράδικα», όπου το πραγματικό γεγονός της χρεοκοπίας έπαιρνε τη μυθική μορφή μιας νέας γερμανικής κατοχής, με το Μνημόνιο να έχει τον ρόλο της νέας Βέρμαχτ, την τρόικα τον ρόλο της νέας Κομαντατούρ και τους αγανακτισμένους ακροατές του Τράγκα και ψηφοφόρους του Καμμένου τον ρόλο ενός νέου τύπου μαυροσκούφηδων του Αρη, η Αριστερά, τέκνο της εποχής των φώτων και του ορθού λόγου, είχε ανοίξει ένα μεγάλο παράθυρο στη «μαγική σκέψη» και στις ανορθολογικές θεωρίες συνωμοσίας. Δοκίμασε στην πράξη τα όρια αυτής της «μαγικής σκέψης», με το άρωμα του βαρουφάκειου φανφαρονισμού, σε μια εξάμηνη διαπραγμάτευση, η οποία – όπως παραδέχθηκε προχθές ο Πρωθυπουργός – άγγιξε τα όρια των αντοχών της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος. Και την τελευταία στιγμή, σαν η καταγωγή της από την εποχή των φώτων ή απλώς το ένστικτο της αυτοσυντήρησης να ξύπνησε μέσα της, έκανε πίσω. Αυτό το πισωπάτημα κάποιοι το λένε προδοσία, εγκατάλειψη της αριστερής θέσης, συμβιβασμό. Μα ας το ξανασκεφθούμε: μήπως είναι ακριβώς το αντίθετο; Μήπως είναι η προσγείωση της ελληνικής Αριστεράς στο πεδίο της πραγματικής της ευθύνης σε συνθήκες κρίσης; Και τι, τέλος πάντων, οφείλει να πράττει η Αριστερά στις συνθήκες μιας κρίσης σαν αυτή που βιώνει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια; Να αρνείται την ίδια την κρίση, ώστε να ξορκίζει τις συνέπειές της; Να καλλιεργεί προσδοκίες μιας μυθικής, μαγικής λύσης που θα σβήσει το χρέος, θα αλλάξει τους συσχετισμούς στην Ευρώπη και στον κόσμο, θα εφεύρει εναλλακτικές λύσεις, plan b, θα αναστήσει το τοτέμ του εθνικού νομίσματος (αυτό κι αν είναι παραμύθι με πραγματικό δράκο) και θα της επιτρέψει να ανοίξει, ως άλλος Μωυσής, τα νερά για να περάσει άβρεχτος ο λαός της από την τρικυμία; Ή να αγωνίζεται ώστε η αναπόφευκτη προσαρμογή να γίνεται με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, να κατανέμονται τα βάρη της με όσο γίνεται δικαιότερο τρόπο και να προωθούνται μεταρρυθμίσεις που ν’ αλλάζουν ό,τι γέννησε την κρίση στο κράτος και στην οικονομία;

Ο πρώτος δρόμος είναι, ασφαλώς, ευκολότερος. Αλλά αυτό δεν τον κάνει και αριστερότερο.