Σκονισμένη παράδοση

μύθος των Ατρειδών είναι πάντα ισχυρός. Κι αυτό το καλοκαίρι η «Ηλέκτρα» παραμένει κυρίαρχη στο θεατρικό τοπίο. Λογικό. Η παράσταση του Κωνσταντίνου Ντέλλα, σε παραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών, φέρνει στη σκηνή την ηρωίδα μέσα από την τραγωδία του Σοφοκλή στη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά. Ενα κείμενο εξαιρετικά δυνατό, που αποδίδει τον αρχαίο λόγο και τις βαθιές αλήθειες του.

Ο 38χρονος σκηνοθέτης, με σπουδές στη δραματική σχολή του Βασίλη Διαμαντόπουλου αλλά και στην Ανώτερη Εκκλησιαστική Ακαδημία, έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και με τους ελληνικούς χορούς (δίδασκε στο Λύκειο Ελληνίδων). Η αγάπη του για την παράδοση άλλωστε, αναγνωρίζεται σε όλες τις θεατρικές του δουλειές («Ελλην Βρυκόλαξ», «Ματωμένος Γάμος», «Ξεπεσμένος Δερβίσης»). Στην «Ηλέκτρα» η παράδοση αναμειγνύεται με τον μύθο κυρίως μέσα από τους ήχους και τη μουσική του Γιάννη Αγγελάκα, με τον οποίο συνεργάστηκε για πρώτη φορά. Ετσι, ακούμε τα μοιρολόγια σε μια ροκ πειραγμένη εκδοχή.

Στην παράσταση, που φιλοξενήθηκε στο Θέατρο Τέχνης της Οδού Φρυνίχου, ο Ντέλλας εκμεταλλεύτηκε και ανέδειξε στον υπερθετικό βαθμό τον χώρο και την αρχιτεκτονική του. Τη σκηνογραφία υπογράφει ο Ανδρέας Σκούρτης. Είναι άλλωστε κοινώς αποδεκτό ότι πρόκειται για ένα από τα πλέον λειτουργικά σύγχρονα θέατρα που συνδυάζει την υψηλή αισθητική με την καλλιτεχνική χρήση.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΣΚΗΝΗ. Εχοντας αφαιρέσει την πλάτη, η σκηνή είναι τελικά ανοιχτή και από τις τέσσερις πλευρές της. Ετσι, η σκάλα που οδηγεί στο φουαγέ (του θεάτρου) μεταμορφώθηκε σε στοιχείο του σκηνικού. Με αργές κινήσεις οι ηθοποιοί ανεβαίνουν και κατεβαίνουν δημιουργώντας ένα παράλληλο σύμπαν με τους ήρωες – πρωταγωνιστές, κάτω, επί σκηνής. Οι πάνω, καλοντυμένοι και ανώνυμοι, παραπέμπουν ενδεχομένως στους νεκρούς Ατρείδες, με το κορίτσι – ελάφι να παραπέμπει στη θεά Αρτέμιδα και στη θυσία της Ιφιγένειας. Σαν μια δικαιολογία για τον φόνο του Αγαμέμνονα απο την Κλυταιμνήστρα. Οι κάτω – Ηλέκτρα, Χρυσόθεμις, Κλυταιμνήστρα, Αίγισθος, Παιδαγωγός – μοιάζουν βγαλμένοι από μια καταστροφή, ξασπρισμένοι. Ισως πάλι να αποτελούν μια παλιά ανάμνηση ή ένα σκηνικό ανασκαφής καθώς πάνω τους έχει καθήσει η σκόνη του χρόνου…

Με μοναδικό, ουσιαστικά, σκηνικό αντικείμενο το μεγάλο διπλό κρεβάτι, που για τις ανάγκες της παράστασης γίνεται (νοητά) και τραπέζι, όλοι και όλα περιστρέφονται γύρω από αυτό. Κομμάτια από ύφασμα, σαν κορδέλες ή μάλλον σαν ξέφτια, σηματοδοτούν τις κινήσεις των ηρώων.

Η Ηλέκτρα της Ολιας Λαζαρίδου ξεχωρίζει. Η ηθοποιός με τη θεατρική προσωπικότητα ερμηνεύει την κεντρική ηρωίδα: εσωτερική ένταση, επιμονή, εκδίκηση εκφράζονται μέσα από το παίξιμό της. Ολοκληρωμένος ο Γεράσιμος Μιχελής κυρίως ως Παιδαγωγός – αλλά και στη συνέχεια ως Αίγισθος.

Στον διπλό ρόλο της Κλυταιμνήστρας και του Χορού η Ζωή Ξανθοπούλου δεν καταφέρνει να πείσει. Η Φανή Παναγιωτίδου (λόγω ατυχήματος ήταν καθηλωμένη σε αναπηρική καρέκλα) χρειάστηκε να παίξει με τις εκφράσεις της καθώς ήταν υποχρεωτικά στερημένη από κινήσεις. Τέλος, ο Γιώργος Χριστοδούλου έπαιξε υπερβολικά τον Ορέστη, υπακούοντας ίσως περισσότερο από ό,τι έπρεπε στη σκηνοθετική γραμμή.

Ανάμεσα σε ψιθύρους και σιωπές, η «Ηλέκτρα» του Κωνσταντίνου Ντέλλα μπλέχτηκε σε πολλά μικρά ή μεγαλύτερα σκηνοθετικά ευρήματα χάνοντας την πυξίδα της. Ο συνδυασμός της παράδοσης με τον αρχαίο λόγο δεν κατάφερε να δημιουργήσει ένα σύμπαν – κάτι για το οποίο η παράσταση πέτυχε μέσα από τη σκηνογραφία της.

Μετάφραση:
Γιώργος Χειμωνάς
Σκηνοθεσία:
Κωνσταντίνος Ντέλλας
Σύμβουλος δραματουργίας:
Αννα Μαυρολέων
Μουσική:
Γιάννης Αγγελάκας
Σκηνικά – Κοστούμια:
Ανδρέας Σκούρτης
Φωτισμοί:
Μελίνα Μάσχα
Παίζουν:
Ολια Λαζαρίδου, Γεράσιμος Μιχελής, Ζωή Ξανθοπούλου, Φανή Παναγιωτίδου, Γιώργος Χριστοδούλου.
Η παράσταση ανέβηκε στο Θέατρο Τέχνης στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών