Ωτοβλεψίες

Το ατύχημα και η περιφορά
Το ατύχημα – στο πόδι – μιας ηθοποιού ακύρωσε την Πέμπτη μία παράσταση της φεστιβαλικής παραγωγής «Ηλέκτρα, του Σοφοκλή [το τελευταίο αίμα]», στο Θέατρο Τέχνης – για τη φονική εμμονή της προγονικής κατάρας στον οίκο των Ατρειδών – σε σκηνοθεσία του ευφάνταστου Κωνσταντίνου Ντέλλα («Ο έλλην βρυκόλαξ»). Παράσταση που σηματοδότησε τη δέκατη – ή κάτι τέτοιο – συναπτή εμφάνιση στο Φεστιβάλ της μόνιμης «θαμώνος» του Ολιας Λαζαρίδου. Δεν ανησυχούμε. Οπως και τα προηγούμενα χρόνια, η ηθοποιός φαίνεται ότι θα την περιφέρει σε θεατρικές σκηνές τον χειμώνα.

Ζητείται ελπίς. Και όπως φαίνεται, σε έναν χώρο μαγικό, ενεργειακά φορτισμένο από τα παλιά, στην αγέλαστο πέτρα της Ελευσίνας, στο Παλαιό Ελαιουργείο, ζει και αναπνέει κόντρα στα σημεία των καιρών. Εκεί όπου ο μέσος όρος ηλικίας πάνω στη σκηνή δεν ξεπερνάει τα 30. Και που το μεράκι για την ποίηση ήθους βάζει τα δικά του – διόλου οικονομικά, το αντίθετο μάλιστα – μέτρα και την εφευρετικότητα στο φόρτε. Το δεκαπενθήμερο Σύγχρονης Θεατρικής Δημιουργίας, στο πλαίσιο των Αισχυλείων που επιμένουν πολιτιστικά, έχει πολλά να πει. Και να δείξει. Αρχαία ελληνικά αγγεία που οι παραστάσεις τους και οι μορφές ζωντανεύουν θεατρικά, με το αρχαίο κείμενο (σε πρωτότυπο ή μετάφραση) να διηγείται την ιστορία – από τη θεσσαλονικιώτικη ομάδα Svoradov Theatre Group, ως «Θρυμματισμένη ανάμνηση» (22 Ιουλίου). Ο «Ακατονόμαστος» του Σάμιουελ Μπέκετ που γίνεται (απόψε) «Α Ω» από τον Αργύρη Πανταζάρα, τον αεικίνητο Τρελό του κατά Γιώργο Κιμούλη «Βασιλιά Ληρ». Το «Νεκρό σπίτι» του Γιάννη Ρίτσου ζωντανεύει από τον – πρεσβύτερο – Βασίλη Βασιλάκη (24/9). Και η «Pesephone II» κατά Sisyphus Projects και Κώστα Αθουσάκη (26/9), με τους Μάκη Παπαδημητρίου, Κατερίνα Λυπηρίδου κ.ά. αναπαριστά μια συνεχή κάθοδο στον Αδη και τη μάχη της Περσεφόνης να ορίσει τον εαυτό της. Κρατώ τη φράση που μέσα στο τσουνάμι νεανικής δημιουργίας κράτησε και η «ψυχή» του δεκαπενθημέρου Κλεοπάτρα Αμπατζόγλου: «Ο προδότης που είναι δειλός προδίδει με μαχαίρι, ο προδότης που είναι γενναίος προδίδει με μαχαίρι». Ισως και το καζαντζακικής έμπνευσης «Δεν φοβάμαι, δεν ελπίζω, είμαι…», που παρουσίασε ο Μάριος Ιορδάνου. Μαζί με την πεποίθηση της οργανώτριας ότι ακόμη και η κρίση έχει προκαλέσει ένα ξεσκαρτάρισμα και «τα άτομα που πραγματικά το αγαπάνε το θέατρο δίνουν τον εαυτό τους». Κυρίως όμως τη συγκίνησή της βλέποντας φίλους να δουλεύουν μαζί, σε ένα δημιουργικό μελίσσι, και να γίνονται εφευρετικοί, αντί να περιμένουν κρατικές επιχορηγήσεις ή από κρατικούς πολιτιστικούς φορείς.

«Και συ, τέκνον Βρούτε;». Τι είν’ ο «Ιούλιος Καίσαρας», τι είν’ το ζουμί του. Ο λιθουανός σκηνοθέτης Τσέζαρις Γκραουζίνις (φωτογραφία), που ετοιμάζει τη σαιξπηρική παράσταση για το Φεστιβάλ (Πειραιώς 260, 23-24 Ιουλίου) «σε συνθήκες ανυπαρξίας ρευστού», θεωρεί ότι το έργο «δίνει μια ευκαιρία για σκέψη πάνω στο μεγαλείο αλλά και την αθλιότητα του ανθρώπου» και «προκαλεί σαρκαστικές σκέψεις για το τι είναι μεγαλείο σήμερα». Μεγαλείο είναι, άραγε, σήμερα μια μεγάλη παραγωγή όπως αυτή; Με κόστος που δημοσιογραφικές πληροφορίες το έφεραν στα 100.000 ευρώ (όσο δηλαδή φέρεται να κοστίζουν οι περισσότερες αντίστοιχες παραγωγές στο Φεστιβάλ), κάτι που ο ερωτηθείς σκηνοθέτης θεωρεί «τελείως αναληθές». Δίχως όμως να αποκαλύπτει το πραγματικό (άλλωστε το κόστος καμιάς παραγωγής ή συμβολαίου του Φεστιβάλ δεν αναρτάται στο diavgeia.gov.gr εδώ και χρόνια), παρότι όπως δηλώνει ο ίδιος «αιτήθηκε την παραγωγή στο Φεστιβάλ, συνδιαμόρφωσε το budget και έχει συνεχή επαφή και ενημέρωση». Αλλωστε και «η χρηματοδότηση διακόπηκε απρόσμενα λόγω του γενικότερου προβλήματος ρευστότητας» – αν και το Φεστιβάλ, προσθέτει, «συνεχίζει να μας υποστηρίζει με κάθε τρόπο ώστε να μη ματαιωθεί η παράσταση».

Ο Καίσαρ είναι γυμνός! Μιλάμε για παράσταση που έως πρόσφατα δεν είχε καν κοστούμια και φροντιστηριακό υλικό. Ο σκηνοθέτης παραδέχεται ότι κατέφυγε και αξιοποίησε την «αξιοθαύμαστη άμεση ανταπόκριση ανθρώπων του θεάτρου (σ.σ.: Εθνικό και Από Μηχανής) που μας άνοιξαν τα βεστιάριά τους», καθώς «οι ανάγκες μας δεν μπορούσαν να καλυφθούν μόνο από το βεστιάριο του Φεστιβάλ», το οποίο «ήταν από την πρώτη στιγμή στη διάθεσή μας» υποστηρίζει. Διαψεύδει όμως ως «αναληθές» ότι το ποσό που απαιτούνταν για ενοικίαση ήταν μόλις 500 ευρώ και δεν μπορούσε να καλυφθεί. Τέλος καλό, όλα καλά όμως, αφού καλύφθηκε ενδυματολογικά η παραγωγή των 11 ηθοποιών από ευγενικές παραχωρήσεις. Ισως είναι ένα μάθημα κι αυτό. Από εκείνα που μπορεί να μην παραδίδει το – φεστιβαλικό – θέατρο. Καθώς ο Τσέζαρις Γκραουζίνις δεν πιστεύει, όπως λέει, «ότι το θέατρο είναι σε θέση να διδάξει, δεν είναι αυτός ο ρόλος του. Ας το κάνουν αυτό οι πολιτικοί. Το θέατρο μπορεί να προκαλέσει στον καθέναν ξεχωριστά προσωπικές σκέψεις, αισθήματα, προβληματισμούς και ερωτηματικά, τα οποία με τη σειρά τους ίσως να επηρεάσουν και τις προσωπικές αποφάσεις, ατομικές ή συλλογικές». Μήπως, ελλείψει κοστουμιών, θα ήταν πιο πρωτότυπο – χώρια η καλλιτεχνική διαμαρτυρία – να ανέβαζαν τον «Ιούλιο Καίσαρα» ολόγυμνο;

Εις διπλούν
Είχαμε τον μάλλον άγνωστο στο ευρύ κοινό «Αίαντα» του Σοφοκλή από τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο στην Επίδαυρο, ετοιμάζεται και ο αντίστοιχος της Σύλβιας Λιούλιου στο μικρό αρχαίο αργολικό θέατρο (31/7). Είχαμε τη σοφόκλεια «Αντιγόνη», κατά Θέμη Μουμουλίδη, που περιοδεύει, έτοιμη και μία ακόμη «Αντιγόνη», στα αγγλικά, από το νεοσύστατο «Θέατρο για τον Ανθρωπο» και τον Θανάση Χλιάρα σε 58 παραστάσεις στο Θέατρο Τζένη Καρέζη (στις 18.00), σε συνδυασμό με ξεναγήσεις στο Μουσείο Ακρόπολης και το Θέατρο του Διονύσου. Ακολουθώντας το παράδειγμα (κλειστού χώρου) του Badminton με την ευριπίδεια «Ηλέκτρα» κατά Σπύρο Ευαγγελάτο, που συνεχίζει έως τον Σεπτέμβριο κάθε Τετάρτη και Σάββατο στις 20.30. Εκείνη με τη σειρά της αντιμετώπισε τη σοφόκλεια «Ηλέκτρα» κατά Κωνσταντίνο Ντέλλα στο Θέατρο Τέχνης. Είχαμε το «Εγκλημα και τιμωρία» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι σε απόδοση Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, κατά Σωτήρη Χατζάκη, στο Εθνικό για τον χειμώνα, τον διασκευάζει και ο γεωργιανός σκηνοθέτης Λεβάν Τσουλάτζε, για το Ανεσις, με τον Ιεροκλή Μιχαηλίδη – Ρασκόλνικοφ (φωτογραφία).