«Αίας» βγαλμένος από τη λαογραφία

Το χαριτωμένο σκυλάκι όρμησε, κουνώντας την ουρά του, στην κυκλική σκηνή του θεάτρου. Ανάμεσα στον Χορό των ναυτικών – πολεμιστών από τη Σαλαμίνα. Πέρασε από την πρόχειρη δίπατη σκηνή του ήρωα Αίαντα. Εκανε σαν να μυρίζει για λίγο τη θαμμένη (κάτω από χώμα που η Αρχαιολογική Υπηρεσία Επιδαύρου είχε ορίσει!) τεράστια ασπίδα του ομηρικού ήρωα. Ο Τεύκρος, ο τοξότης αδελφός του Αίαντα, με τη λευκή φουστανέλα, γύρισε και τον παρακολούθησε με το βλέμμα να απομακρύνεται, κουνώντας πάντα χαρούμενος την ουρά, προς το κοίλον.

Κι ήταν σαν να σταμάτησε για λίγο ο χρόνος. Σαν να μπήκε η ζωή, αυτή η ζωή έξω που ανέπνεε μαύρους καπνούς και πολιτικές διαφωνίες συνεχίζοντας το διάβα της, σε ένα σκηνικό ηρωικό. Αρχαίο.

Κάπως έτσι, όπως εμβόλισε ο σθεναρός, ποιητικός λόγος (στην απόδοση του παλαίμαχου καθηγητή Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη, που στο φινάλε έφερε αργά τα φιλολογικά χρόνια του ώς τη σκηνή για να χειροκροτηθεί σαν ήρωας της Γλώσσας) τη μάλλον λαϊκή, λαογραφική – ας το πούμε έτσι – εικόνα που έστησε ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος για τον σοφόκλειο «Αίαντά» του, έργο σπανίως παιζόμενο και μάλλον άγνωστο στο ευρύ κοινό. Το οποίο όμως σημείωσε 4.000 «παρών» την Παρασκευή στην πρεμιέρα και άλλες 6.000 το Σάββατο, σύμφωνα με το Φεστιβάλ, συν τις ελεύθερες εισόδους που είχαν δοθεί στα ΚΑΠΗ του Νομού Αργολίδας από την Περιφέρεια.

ΟΙ ΤΕΝΤΕΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ. Τα τηλεφωνήματα υπουργών (Φλαμπουράρη, Φωτίου, Ξυδάκη) την Παρασκευή τελικά δεν κατέληξαν σε πολιτικές παρουσίες μέσα στο καυτό – λόγω πυρκαγιών και πολιτικών εξελίξεων – διήμερο. Που το κλίμα του έμοιαζε να απηχεί η τελετουργική, μουσική είσοδος των ηθοποιών στο αρχαίο θέατρο, πίσω από το σκηνικό με τις τέντες των ηρώων – από κορμούς και δέρματα – σε μια μελωδία του Νίκου Κυπουργού που ακούστηκε σαν εξόδιο νεύμα. Η τέντα με τους καθισμένους ηθοποιούς – μουσικούς, ντυμένους σαν οπλαρχηγούς (ή κάτι τέτοιο) από την Ελένη Μανωλοπούλου, θύμιζε παραδοσιακό δρώμενο και έκλεινε το μάτι στην ιδέα του σκηνοθέτη να συνδυάσει τη μοίρα (αυτοκτονία) του προδομένου ήρωα του Τρωικού Πολέμου Αίαντα με την προδοσία – από τους πολιτικούς επίσης που στην επιδαύρια παράσταση αντιπροσώπευε ο Οδυσσέας / Γιάννης Τσορτέκης – του Οδυσσέα Ανδρούτσου και τη δολοφονία του από συναγωνιστές του κατά του Ομέρ Βρυώνη, στο Χάνι της Γραβιάς.

Σαν τροβαδούρος με ένα λαούτο ο Ραψωδός Μιχάλης Τιτόπουλος – αεί παρών – έδωσε το έναυσμα αρπίζοντας το ποίημα «Αίας» του Παντελή Μπουκάλα, με το οποίο θέλησε να δώσει σύγχρονη πνοή στην τραγωδία ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, καθώς τους χαρακτήρες της κύκλωνε «βαβούρα μεγάλης ατίμωσης». Βαρύς ο λόγος δεν βρήκε ρυθμό στο στόμα της οργισμένης Αθηνάς / Ουζουνίδου (που θύμιζε γιουσουφάκι ή φιγούρα του Μποστ), ελαφρύ το κιλτ – αυτό θύμιζε τουλάχιστον – του ημίγυμνου αεικίνητου Αίαντα / Νίκου Κουρή, που σκαρφάλωνε σαν Ταρζάν στη σκηνή του.

Εμβλημα. Το «Αιαί» της θλίψης, που κύρωσε το όνομα του Αίαντα καθώς «τόσο πολύ θα ταίριαζε να γίνει επώνυμο της συμφοράς» του, ακούστηκε συχνά όσο να γίνει έμβλημα – και σοφόκλειο.

Η Τέκμησσα / Μαρία Πρωτόπαππα δεν κατάφερε να νουθετήσει τον επώνυμο ήρωα, δαρμένο από «κύμα παραζάλης φονικής», μήτε ο θρήνος του αδελφού του, τοξότη Τεύκρου / Γιάννου Περλέγκα (που αντιμετώπισε για την ηρωική ταφή του Μενέλαο / Γιάννη Κλίνη και Αγαμέμνονα / Δημήτρη Παπανικολάου για να δικαιωθεί με παρέμβαση του προδότη Οδυσσέα) να τον επαναφέρει. Καθώς βάδισε προς τον Αδη τρυπημένος από το ξίφος του και η ασπίδα του με την ανάλογη παράσταση αρχαίου αγγείου έπαιρνε τη θέση του.

Ωσπου, απόντος του Αίαντα από σκηνής, μετά την αυτοχειρία, η φράση μιας γυναίκας προς τον παρακείμενό της προκάλεσε θυμηδία στο κοίλον: «Πού πήγε ο Αίαντας; Εγώ ήρθα για να δω τον Κουρή!».