Ανατομία ενός μύθου

«Ο κύριος Χολμς»: Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς πρωτοδημοσιεύτηκαν στις πίσω σελίδες του περιοδικού «Strand» στα τέλη του 19ου αιώνα. Και, σε αντίθεση με τις ιστορίες μυστηρίου του Γουίλκι Κόλινς ή του Καρόλου Ντίκενς (οι οποίες σπάνια αναφέρονται πια), ήταν μικρές, με μια ξεχωριστή και περιεκτική δομή – κάτι που τις έκανε αμέσως δημοφιλείς. Σύντομα όμως ο δημιουργός τους, ο σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, ένιωσε «παγιδευμένος» απ’ αυτή τη δημοτικότητα και αποφάσισε να τερματίσει τη ζωή του Χολμς σε μια αναλόγως δραματική ιστορία.

Δυστυχώς, είχε υποτιμήσει την επιτυχία του χαρακτήρα: η κατακραυγή άγγιξε επίπεδα μαζικής υστερίας και, όπως αντιλαμβάνεστε, ο Χολμς σύντομα «αναστήθηκε». Προσωπικά, βρίσκω απολύτως δικαιολογημένη την αντίδραση του κοινού: πώς σκοτώνεις μια τέτοια προσωπικότητα; Γιατί ο Ντόιλ δεν ήταν απλώς ένας χαρισματικός αφηγητής. Δημιούργησε και έναν χαρακτήρα εμβληματικό, ευφυή και κυνικό από τη μία, ριψοκίνδυνο και ανθρωπιστή από την άλλη. Κάθε ιδιοτροπία του ήταν και ένα ψυχογραφικό «κέντημα». Δεν είναι τυχαίο που όλοι αγαπήσαμε, μέσα από τον Χολμς, ακόμα και την εποχή στην οποία έζησε, παρά τη μάλλον μηδενική βιωματική μας σχέση με το βρετανικό φλέγμα. Στην ταινία του Μπιλ Κόντον (που συνεργάζεται ξανά με τον Ιαν ΜακΚέλεν μετά το υπέροχο «Θεοί και δαίμονες» – εδώ βασίζεται στο βιβλίο του Μιτς Κάλιν «A Slight Trick of the Mind») ένας ηλικιωμένος Χολμς ανατρέχει στις αναμνήσεις της τελευταίας του υπόθεσης που τον οδήγησαν στην παραίτηση. Εχει περάσει τα 90 και ξέρει πολύ καλά πως οι μέρες του είναι μετρημένες. Οι ιστορίες του έγιναν διάσημες χάρη στον χαμένο του φίλο, τον Γουάτσον που τις μετέφερε στο χαρτί, ο ίδιος όμως δεν φορά το χαρακτηριστικό καπέλο του, ούτε χαϊδεύει στωικά την πίπα του.  

Ενώ λοιπόν η μνήμη του χάνεται, ο γηραιός ντετέκτιβ έχει ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει και την επίμονη μνήμη των άλλων, εκείνων που τον γνώρισαν μέσα από την καταγραφή των περιπετειών του. Αυτή η σύγκρουση μύθου και πραγματικότητας συνοδεύεται, με διάθεση μελαγχολική, από μια εξαιρετική ερμηνεία: ο Ιαν ΜακΚέλεν, ασθμαίνων στις σκηνές τού «τώρα» και «ζεστός» στα εμβόλιμα φλασμπάκ, ενσαρκώνει μοναδικά έναν χαρακτήρα που ακροβατεί ανάμεσα στη λήθη και την αιωνιότητα. Και ο Μπιλ Κόντον καταγράφει αυτή τη διαδρομή με αξιοθαύμαστη – και χαρακτηριστικά βικτωριανή – χάρη.

Βαθμοί: 8

Η πολιτική της χυδαιότητας
«Ted 2»: Ο λούτρινος πρωταγωνιστής του ξεκαρδιστικού πρώτου φιλμ απαιτεί την αναγνώρισή του από το κράτος ως άτομο με δικαιώματα. Από μόνη της αυτή η αφορμή δίνει λαβή στον Σεθ ΜακΦάρλαντ για μια απολαυστική επίθεση στην πολιτική ορθότητα που βρίσκει σταθερά τον στόχο της, έστω κι αν πολλά από τα πετυχημένα καλαμπούρια του πρώτου μέρους επαναλαμβάνονται. Μια προειδοποίηση: Η ταινία απευθύνεται πρωτίστως στους φαν του χοντρού χιούμορ όπως αυτό εξελίχθηκε σε αναρχική κραυγή μέσα από τις κωμωδίες του Τζον Λάντις. Ενα γκαγκ που λαμβάνει χώρα σε μια τράπεζα σπέρματος ενδέχεται να τεστάρει τα όρια των αμύητων.
Βαθμοί: 5

Αψυχο ψυχόδραμα
«Το μπλε δωμάτιο»: Ο Ζουλιέν και η Εσθέρ συναντιούνται κάθε Πέμπτη στο δωμάτιο ενός επαρχιακού ξενοδοχείου. Παντρεμένοι κι οι δυο, που λέει και το άσμα, έρχονται αντιμέτωποι όταν ο πρώτος βρίσκεται να ανακρίνεται από την αστυνομία κατηγορούμενος για φόνο. Ο Ματιέ Αλμαρίκ, πολύ πιο ικανός στην υποκριτική απ’ ό,τι στη σκηνοθεσία, μεταφέρει το βιβλίο του Ζορζ Σιμενόν και παράλληλα επιχειρεί να μεταφράσει κινηματογραφικά τη χαρακτηριστική του γραφή. Το τελικό αποτέλεσμα όμως είναι κενό σημάνσεων, ισχνό σε σασπένς και ρηχό ως ψυχογράφημα. Υπέροχη, πάντως, η Λέα Ντρούκερ ως μοιραία γυναίκα.
Βαθμοί: 3

Η κορυφή των νουάρ
«Διπλή ταυτότητα»: Να και μια ενδιαφέρουσα επανέκδοση: Το φιλμ αυτό που ο Μπίλι Γουάιλντερ σκηνοθέτησε το 1944 ενδέχεται να είναι και το καλύτερο νουάρ που γυρίστηκε ποτέ. Σίγουρα είναι ένα από τα πιο αρχετυπικά. Απόδειξη, το στόρι: Ο Φρεντ ΜακΜάρεϊ ερωτεύεται μια παντρεμένη γυναίκα (Μπάρμπαρα Στάνγουικ – τι γυναίκα!) και «παγιδεύεται» σε μια υπόθεση φόνου και απάτης. Εδώ ο Γουάιλντερ, βασισμένος στη σεναριακή μεταφορά που έστησε ο ίδιος με τη βοήθεια του Ρέιμοντ Τσάντλερ, αφήνει ελεύθερο τον κυνισμό του, ολοκληρώνοντας ένα απόλυτα σκοτεινό και πεσιμιστικό θρίλερ. Σε επίπεδο αφήγησης παραμένει άφταστο.
Βαθμοί: 10

Πάθη καταπιεσμένα
«Ενα μικρό χάος»: Μια κηπουρός – αρχιτέκτονας εξωτερικών χώρων (Κέιτ Ουίνσλετ) αναλαμβάνει να κατασκευάσει τους κήπους του παλατιού των Βερσαλλιών, μια ανάθεση που θα τη φέρει στο κέντρο των εξελίξεων του παλατιού επί βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΔ’ (Αλαν Ρίκμαν – επίσης και σκηνοθέτης του φιλμ). Ο Ματίας Σενέρτς ενσαρκώνει τον αρχιτέκτονα του βασιλιά που έλκεται από αυτή την παράξενη (για την εποχή) γυναίκα σε ένα φιλμ εποχής που λειτουργεί και ως στοχασμός για την «αντικειμενικότητα» του ωραίου. Στο μεταξύ, ο Ρίκμαν ανατρέχει στο σινεμά του Τζέιμς Αϊβορι, δίχως όμως τη συναισθηματική φόρτιση του τελευταίου.
Βαθμοί: 4

Και μια ρομαντική κομεντί
«Πώς να κάνετε έρωτα σαν Εγγλέζος»: Λίγες εβδομάδες μετά το «The rewrite», όπου ο Χιου Γκραντ ενσάρκωνε έναν σπιρτόζο (και εργένη) καθηγητή πανεπιστημίου, να και μια άλλη κωμωδία με τον Πιρς Μπρόσναν σε ανάλογο ρόλο. Οι ομοιότητες σταματούν εδώ: Ο Μπρόσναν είναι πολύ πιο συμπαθής. Σεναριακά έχουμε να κάνουμε με μια μάλλον παλιομοδίτικη ρομαντική κωμωδία όπου η Σάλμα Χάγεκ, ετεροθαλής αδελφή της πρώην συζύγου του, αναλαμβάνει να τον επαναφέρει στην τάξη. Τίποτα που δεν έχετε ξαναδεί, αλλά διαθέτει ρυθμό και μερικά καλά αστεία.                            
Βαθμοί: 4