Οι αναμνήσεις του Γιάνη και η κληρονομιά του Οχι

Το χέρι που σε τάιζε ποτέ δεν το δαγκώνεις. Αυτά, βέβαια, είναι εντελώς ξεπερασμένα για έναν αμοραλιστή. Πόσω μάλλον αν είναι και παθολογικά νάρκισσος. Δεν αντέχει την αποκαθήλωσή του και αντιδρά με μανία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επανεμφάνιση του Γιάνη Βαρουφάκη τις τελευταίες μέρες – με ευθείες βολές προς το πρόσωπο του Πρωθυπουργού – οφείλεται σε ψυχολογικούς λόγους. Ο Γιάνης διεκδικεί ευθέως το Οχι της «μεγαλειώδους Κυριακής» του δημοψηφίσματος και πετάει καρφιά για την «ταπεινωτική συμφωνία». Αν δεν κεφαλαιοποιήσει τον γενικότερο αναβρασμό για τους σκληρούς όρους της συμφωνίας που επιβλήθηκαν (και με δική του ευθύνη), ο Βαρουφάκης, ποιος θα το κάνει;

Η ειρωνεία είναι ότι, σε ανύποπτο χρόνο, κυβερνητικό στέλεχος υποστήριζε ότι ο λόγος που ο Αλέξης Τσίπρας δεν αποκεφάλισε νωρίτερα τον Βαρουφάκη, όταν δηλαδή στην ουσία τον απέκλεισε από τη διαπραγμάτευση ανασχηματίζοντας τη διαπραγματευτική ομάδα, ήταν επειδή πολλοί στο Μαξίμου είχαν αντιληφθεί – μάλλον αργά – ότι ο ναρκισσισμός του Γιάνη δεν εμπίπτει απλώς στην κατηγορία του «καβαλημένου» που θέλει συνέχεια την προσοχή. Οι ξένοι συνάδελφοί του τον αποκαλούσαν μάλλον με χλεύη «so full of himself» (ψωνισμένο), που ποτέ δεν έφερε μια σοβαρή πρόταση στο τραπέζι του Eurogroup. Αλλά για όσους στο Μαξίμου τον είχαν γνωρίσει καλύτερα, ήταν το είδος του ανθρώπου που μπορούσε να «δαγκώσει», και μάλιστα με δηλητήριο, όταν δεν αναγνωριζόταν το μεγαλείο του.

Οπως έλεγε κυβερνητικός συνεργάτης λίγο μετά τον ανασχηματισμό της διαπραγματευτικής ομάδας που άφησε τον Γιάνη εκτός των συζητήσεων με τους δανειστές, «δεν υπάρχει προσωπικό θέμα με τον Βαρουφάκη. Το πρόβλημά του είναι ότι θεωρεί πάντα τις δικές του ιδέες τις πιο “ουάου” και όταν αυτές απορρίπτονται, δεν το αντέχει».

Τελικά έπεσαν μέσα. Ο Γιάνης όχι μόνο δεν απολογήθηκε για το γεγονός ότι απέδρασε στην Αίγινα στην πιο κρίσιμη ψηφοφορία της κυβέρνησης που τον ανέδειξε σε διεθνή σταρ, αλλά βρήκε στη δύσκολη συμφωνία της Δευτέρας την τέλεια αφορμή για να ξαναβγεί στο προσκήνιο. Για την ακρίβεια, για να αντιδράσει στην αποκαθήλωσή του – δεν είναι τυχαίο ότι μόλις άδειασε την καρέκλα τού υπουργού Οικονομικών επετεύχθη συμφωνία -, αφήνοντας αιχμές για την κυβέρνηση και προσωπικά για τον Αλέξη Τσίπρα.

GREXIT KAI IOU. Ο Βαρουφάκης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση προετοίμαζε σχέδιο για Grexit και για έκδοση IOU (υποσχετικές για την πληρωμή υποχρεώσεων του Δημοσίου). Δήλωσε μάλιστα ότι την Κυριακή του δημοψηφίσματος και ενώ τα πλήθη πανηγύριζαν για το Οχι, ο ίδιος εισηγήθηκε την έκδοση παράλληλου νομίσματος και το κούρεμα των ομολόγων της ΕΚΤ. Το σχέδιό του, όμως, υποστηρίζει ότι δεν βρήκε απήχηση στο Μαξίμου (δύο ψήφισαν υπέρ και τέσσερις κατά). Παραδέχθηκε, πάντως, σε εντυπωσιακή ταύτιση απόψεων με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι ο ίδιος σκεφτόταν το Grexit «από την πρώτη μέρα». Βέβαια, χθες, μιλώντας στο Mega, υποστήριξε ότι η προετοιμασία γινόταν «για να έχουμε ανάχωμα αν οι απειλές του Σόιμπλε ενεργοποιούνταν». Και φυσικά δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει πως ό,τι έκανε, το έκανε με εντολή του Πρωθυπουργού. Προφανώς δεν αναφερόταν στην κυνική και απαράδεκτη πολιτικά και διπλωματικά ομολογία του ότι είχε καταγράψει ηχητικά τους ομολόγους του στο Eurogroup. Εξάλλου, δεν αποκλείεται να είχε καταγράψει και συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου.  

Ο Βαρουφάκης ισχυρίστηκε ακόμη σε μία από τις συνεντεύξεις της Δευτέρας ότι ο λόγος που παραιτήθηκε την επομένη του δημοψηφίσματος είναι επειδή το σχέδιό του και η γνώμη του για το πώς έπρεπε να διαχειριστεί η κυβέρνηση το Οχι δεν έπεισαν τον Πρωθυπουργό. Ποιος μπορεί στ’ αλήθεια να πιστέψει έναν άνθρωπο που κάνει μια βαρύγδουπη δήλωση και την ίδια μέρα τον διαψεύδουν είτε τα γεγονότα είτε ο εαυτός του; (Το ανέκδοτο που κυκλοφορεί για τον Γιάνη είναι ότι δύο διαψεύσεις του ίσον μία αλήθεια.)

Οι στενοί συνεργάτες του Πρωθυπουργού, πάντως, γνώριζαν ήδη 48 ώρες πριν από το δημοψήφισμα ότι ο Βαρουφάκης θα αποκεφαλιζόταν το βράδυ της 5ης Ιουλίου ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Τουλάχιστον αυτό εισηγήθηκαν στον Πρωθυπουργό όσοι επιθυμούσαν πραγματικά συμφωνία και λύση του δράματος. Απλώς ο Γιάνης διευκόλυνε την κατάσταση με ακόμα ένα παραλήρημα. Οι δηλώσεις του σε ξένο μέσο το βράδυ της Κυριακής του Οχι περί έκδοσης IOU – τις οποίες έσπευσε να πάρει πίσω – απλώς ήταν η αφορμή για να ζητηθεί και επισήμως η παραίτησή του.

ΦΟΒΑΤΑΙ Ο ΓΙΑΝΗΣ ΤΟ ΘΕΡΙΟ; Η επανεμφάνιση του Γιάνη παραμονές της κρίσιμης ψηφοφορίας των προαπαιτουμένων (απάντησε με τη γνωστή δημιουργική ασάφεια για το αν θα τα ψηφίσει ή όχι) δεν είναι ανεξάρτητη από τη συμφωνία που επετεύχθη χωρίς την υπονομευτική συνδρομή του. Δεν αποκλείεται, όμως, να συνδέεται και με την πληθώρα επικρίσεων τόσο από στελέχη του ΠΑΣΟΚ όσο και της ΝΔ που ζητούν να διερευνηθούν τυχόν ποινικές ευθύνες, ακόμη και δόλος, από την πλευρά του «ουάου» υπουργού για όσα διημείφθησαν πίσω από τις κλειστές πόρτες της αέναης διαπραγμάτευσης επί πέντε μήνες και οδήγησαν τη χώρα με το ένα πόδι εκτός ευρωζώνης. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να ισχύει το «φοβάται ο Γιάνης το θεριό». Κι ας προσκαλεί μέσω twitter τους επικριτές του να τον συναντήσουν σε όποια αρένα θέλουν. Ομως, η σιωπή του Μεγάρου Μαξίμου απέναντι στην απασφάλιση και τις καταγγελίες του Γιάνη είναι ηχηρή.

Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά. Το Μαξίμου έχει επιλέξει και άλλες φορές τη σιωπή έναντι του Βαρουφάκη, ακριβώς επειδή αυτό που τον τρέφει είναι η προσοχή των άλλων. Αυτή τη φορά ο Αλέξης Τσίπρας έχει τον πονοκέφαλο της ψήφισης των προαπαιτουμένων και της ανταρσίας μέσα στο κόμμα του.

Ωστόσο, ο Βαρουφάκης ήταν παρών στη σύσκεψη του Πρωθυπουργού και των συνεργατών του εκείνο το πρωί Παρασκευής στις Βρυξέλλες, όταν η κυβέρνηση έλαβε την απόφαση για το δημοψήφισμα και τίναξε τη διαπραγμάτευση στον αέρα. Και όχι μόνο ήταν παρών, αλλά υποστήριξε ότι η κυβέρνηση έπρεπε να πάρει και θέση υπέρ του Οχι. Υπό αυτή την έννοια, ίσως σε ένα πράγμα να έχει δίκιο ο Γιάνης. Οτι το «μεγαλειώδες Οχι» τού ανήκει. Και, όπως φαίνεται, σκοπεύει να το διεκδικήσει. Οπως το έθεσε χθες το βράδυ στο Mega, «θα συνεχίσω να υπηρετώ το Οχι της μεγαλειώδους Κυριακής και θα το υπηρετώ μέρα – νύχτα». Αυτό κι αν είναι «ουάου»!