Το δυνατό χαρτί της συμφωνίας

Δεν έχει υπάρξει άλλος στη θέση του με τόσο χαμηλό προφίλ. Ο Γιώργος Χουλιαράκης, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, διαχειρίζεται την πιο καυτή ατζέντα της υφηλίου εδώ και σχεδόν έξι μήνες, παραμένοντας «αόρατος». Δεν κάνει δηλώσεις, ούτε μιλάει σε δημοσιογράφους και στο Διαδίκτυο κυκλοφορεί μόνο μια φωτογραφία του, από συνάντηση με την Ανγκελα Μέρκελ στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης.

Με άλλα λόγια, μιλάμε για το άκρο αντίθετο προφίλ τού μέχρι χθες προϊσταμένου του Γιάνη Βαρουφάκη. Ενα προφίλ που κέρδισε τις εντυπώσεις των περισσοτέρων από τους συνομιλητές του, περιλαμβανομένων των εκπροσώπων των θεσμών. Περιγράφουν έναν καλό επιστήμονα, εργατικό και ευγενή, που διαπραγματευόταν χωρίς συγκρουσιακό πνεύμα. Μόνο που στο τέλος δεν είχε την εξουσία να κλείσει συμφωνία. Και ενίοτε βρισκόταν ξεκρέμαστος.

Κάπως έτσι ήταν μέχρι πριν από δύο εβδομάδες, όταν ο Χουλιαράκης έφτασε  στα όριά του. Ενώ βρισκόταν στις Βρυξέλλες και διαπραγματευόταν με τους θεσμούς τη συμφωνία και ενώ θεωρούσε ότι ήταν σχεδόν κλεισμένοι οι όροι της, πληροφορήθηκε τηλεφωνικώς – όπως λένε οι μαρτυρίες εκπροσώπων των θεσμών – ότι ο Πρωθυπουργός προκήρυξε δημοψήφισμα. «Θεωρούσε ότι είχαν σχεδόν δώσει τα χέρια με τους θεσμούς» έλεγε συνομιλητής του, εξηγώντας πόσο αιφνιδιάστηκε και αισθάνθηκε άσχημα ο πρόεδρος του ΣΟΕ.

Την εβδομάδα που ακολούθησε το πάλεψε για να βρεθεί κάποια συμβιβαστική λύση, χωρίς αποτέλεσμα. Το δημοψήφισμα έγινε και το Οχι θριάμβευσε. Την επομένη παραιτήθηκε ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης, ενώ έγινε γνωστό ότι παραίτηση είχε υποβάλει και ο Χουλιαράκης από την προηγούμενη εβδομάδα.  

Οι δυο παραιτήσεις είχαν τα ακριβώς αντίθετα κίνητρα. Ο Βαρουφάκης παραιτήθηκε προκειμένου να διευκολυνθεί η διαπραγμάτευση. Ο Χουλιαράκης, αντίθετα, λέγεται ότι είχε υποβάλει την παραίτησή του πριν από την Κυριακή του δημοψηφίσματος, διαφωνώντας με την τακτική της ρήξης. «Διαφωνούσε με το δημοψήφισμα και με το Οχι», του καταλογίζουν κύκλοι του περιβάλλοντος Βαρουφάκη. Φαίνεται πως τελικά στην κυβέρνηση κάποιοι εκτίμησαν ότι το χαρτί του Χουλιαράκη είναι πολύ πολύτιμο για να σπαταληθεί. Φαίνεται ότι και ο ίδιος συναισθάνθηκε το βάρος της ευθύνης και παρέμεινε στη θέση του, στο τιμόνι της διαπραγμάτευσης. Ο ρόλος του στην προσπάθεια εξεύρεσης λύσης το τελευταίο κρίσιμο τριήμερο υπήρξε καθοριστικός.

Θεωρητικά, ο πρόεδρος του ΣΟΕ είναι ο πιο στενός οικονομικός σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών και ώς τώρα στα χρόνια του Μνημονίου ο βασικός διαπραγματευτής με τους τεχνοκράτες της τρόικας. Με το δίδυμο Βαρουφάκη – Χουλιαράκη ήταν σαφές ότι αυτό δεν ίσχυσε. Μάλιστα, ο Βαρουφάκης έδωσε κάποια στιγμή τον πρώτο ρόλο της διαπραγμάτευσης στον γενικό γραμματέα του υπουργείου και προσωπικό του φίλο από το Πανεπιστήμιο Αθηνών Νίκο Θεοχαράκη. Σύμπτωση: ο Χουλιαράκης ήταν φοιτητής – από τους καλύτερους – του Θεοχαράκη (και του Γιάννη Στουρνάρα!).

Πολλά άλλαξαν στη διαπραγματευτική ομάδα, με την τοποθέτηση του Ευκλείδη Τσακαλώτου ως επικεφαλής, μετά τη Σύνοδο της Ρίγας. Στην κορύφωση τη διαπραγμάτευσης, πριν από το δημοψήφισμα, ο Χουλιαράκης ήταν ο πρωταγωνιστής, προσπαθώντας να κλείσει τη συμφωνία. Μάλιστα, λέγεται ότι με δική του πρωτοβουλία – και όχι των θεσμών – μπήκε ο συντελεστής της εστίασης στο 23%. Στο περιβάλλον του Βαρουφάκη τού το καταλόγισαν αυτό στα αρνητικά. Δεν έδενε με την τακτική της ρήξης.

Το γεγονός ότι είναι ήπιος χαρακτήρας και διαλλακτικός συνομιλητής, δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο Χουλιαράκης αισθάνεται και ανήκει στο χώρο της Αριστεράς. Ο 48χρονος ακαδημαϊκός, λέκτορας Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ολοκλήρωσης στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, έχει περάσει από τα φοιτητικά θρανία της Αθήνας στη δεκαετία του 1980, όπου και συμμετείχε στο φοιτητικό κίνημα, στον χώρο της Αριστεράς, φυσικά. «Δεν ήταν δύσκολο να επιστρέψω», εξομολογείται σε συνομιλητές του που τον ρωτούν πώς και αποφάσισε να γυρίσει στην Ελλάδα και να ενταχθεί στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ.

Στο επιτελείο του αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη εντάχθηκε από το καλοκαίρι του 2013, συνεχίζοντας παράλληλα και την ακαδημαϊκή του καριέρα, ενώ η μόνιμη κατοικία του με τη σύζυγό του είναι στη Μαδρίτη. «Ηθελε να συμβάλει στην προσπάθεια», λέει γι’ αυτόν άνθρωπος του επιτελείου Δραγασάκη. Στενή προσωπική σχέση πάντως απέκτησε και με τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Μετά το πτυχίο του στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο της Αθήνας, πήρε Masters από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και διδακτορικό από το Γουόρικ. Εχει διδάξει οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Εσεξ και ήταν επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο για την Απασχόληση του Πανεπιστημίου του Γουόρικ.

Το βιογραφικό του, που είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ αναφέρει ότι τα ενδιαφέροντά του περιλαμβάνουν τα μακροοικονομικά, την οικονομική ιστορία, τα μακροοικονομικά της εργασίας, τα διεθνή μακροοικονομικά και τα μακροοικονομικά των νομισματικών ενώσεων.

Πολύ ταιριαστά ενδιαφέροντα, προφανώς, με τη θέση που τελικώς ανέλαβε. Αλλωστε, αυτό φαίνεται και από τις ερευνητικές εργασίες του στην Τράπεζα της Ελλάδος, όπου απασχολήθηκε, κατά τη διετία το 2012-2013, ως  επισκέπτης ερευνητής. Μαζί με την ερευνήτρια της Τραπέζης Σοφία Λαζαρέτου ασχολήθηκαν με τη σύγκριση της ελληνικής κρίσης με την αντίστοιχη στον Μεσοπόλεμο, αλλά και με το θέμα των πολλαπλασιαστών και της ύφεσης. Από τη συνεργασία τους αυτή, πάντως, η κ. Λαζαρέτου έχει σαφή άποψη: «Ο Γιώργος είναι φιλευρωπαίος» λέει κατηγορηματικά.