Ο Ξυδάκης και η δραχμή

Τάραξε τα νερά ακριβώς πριν από δύο εβδομάδες με μόνο μια… βάρκα ο αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού, Νίκος Ξυδάκης. Βάρκα που δεν οδηγεί όπως φαίνεται στην ελπίδα και την οποία κουβαλά μια παλιά αγαπημένη, αλλά πλέον «καταραμένη», αποδιοπομπαία και πρωταγωνίστρια του χειρότερου σεναρίου για την οικονομική τύχη της Ελλάδας: η δραχμή. Και πριν προλάβει να ανασκευάσει τις δηλώσεις του υπέρ του παλιού εθνικού νομίσματος το επόμενο Σαββατοκύριακο είχε και πάλι την τιμητική του. Αυτή τη φορά επειδή ήταν από εκείνους τους οποίους ο φωτογραφικός φακός συνέλαβε να σηκώνουν χρήματα από το ΑΤΜ της Βουλής (πριν ακόμη ανακοινωθεί το κλείσιμο των τραπεζών και η επιβολή περιορισμού στις αναλήψεις).

Δεν χρειαζόταν να έρθουν στη δημοσιότητα αυτά τα στιγμιότυπα ώστε οι πολιτικοί αντίπαλοι του Νίκου Ξυδάκη στην καλύτερη περίπτωση να επισημάνουν τη βιάση του, την ώρα που οι πολίτες περίμεναν με τις ώρες έξω από τα καταστήματα των τραπεζών. Στη χειρότερη έκαναν λόγο για «κρυφή ατζέντα» και εξαπάτηση των ψηφοφόρων, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ είχε προεκλογικά δεσμευθεί για την παραμονή της χώρας στο ευρώ. Οσοι δεν θέλησαν να χρησιμοποιήσουν τις δηλώσεις για να ασκήσουν αντιπολίτευση, κι όσοι δεν τρομοκρατήθηκαν από τις υπουργικές «προβλέψεις» ήταν εκείνοι που εξεπλάγησαν και λιγότερο από τη θέση του Ν. Ξυδάκη. Οχι τόσο επειδή τον θεωρούν a priori θιασώτη του κλαμπ της δραχμής, αλλά επειδή εκτιμούν ότι μια τέτοια επιλογή ταιριάζει με τις ελληνοκεντρικές και – κατά συνέπεια – εσωστρεφείς θέσεις του. Η αλήθεια είναι ότι δύσκολα μπορεί να φανταστεί κάποιος ότι ο διανοούμενος δημοσιογράφος με τη δυνατή κατά κοινή παραδοχή πένα θεωρεί ότι η ταλαίπωρη οικονομία της Ελλάδας τα τελευταία 200 χρόνια «μεγαλούργησε», αν δεν λάβει υπόψη του τη γενικότερη ελληνοκεντρική προσέγγισή του.

«Με το ευρώ δεν νομίζω ότι είχαμε μεγάλα βήματα προόδου» δήλωνε ο υπουργός στο κατεξοχήν φιλοκυβερνητικό αναγνωστικό κοινό της «Εφημερίδας των Συντακτών». «Μένει να αποδειχθεί αν η παραμονή μας στη ζώνη του ευρώ θα μας βοηθήσει να ανασυγκροτηθούμε και να προκόψουμε. Δεν δικαιολογείται η υστερία. Δικαιολογείται ο σκεπτικισμός, ο υπολογισμός, να ζυγίσουμε τα υπέρ και τα κατά. Δεν νομίζω ότι η πολιτική και η ουσιαστική ιστορική συζήτηση για την ύπαρξη του ελληνικού κράτους μπορεί να γίνεται με βάση το νόμισμα. Οι προϋποθέσεις είναι αν έχουμε ταυτότητα, αξίες, εθνική κυριαρχία, δημοκρατία. Το νόμισμα είναι εργαλείο. Η Ευρώπη υπήρχε πολύ πριν από το ευρώ και θα υπάρχει μετά. Είναι λιγότερο Ευρώπη η Ελβετία, η Σουηδία, σε σχέση με τη Σλοβενία; Η Βρετανία δεν είναι Ευρώπη; Είναι μεγαλύτερο το ζήτημα λοιπόν. Για εμάς έχει σημασία τι είναι καλύτερο για τον ελληνικό λαό και για την επιβίωσή του».

«ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ». Προφήτης ή ακόμη χειρότερα γνώστης όσων επρόκειτο να ακολουθήσουν; Οι αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανέδειξαν το θέμα σε ένα από τα κυρίαρχα με αποτέλεσμα ο Ν. Ξυδάκης να ανασκευάσει εις διπλούν τις δηλώσεις του. Την πρώτη φορά, την Κυριακή, σε έναν χώρο όχι φίλα προσκείμενο στην κυβέρνηση, αλλά με τον οποίο ο ίδιος φαίνεται να διατηρεί καλές σχέσεις, καθώς ήταν έως πρόσφατα ο εργοδότης του, στον Σκάι (ανήκει στον όμιλο Αλαφούζου, όπως και «Η Καθημερινή» όπου αρθρογραφούσε). «Ουδέποτε έχω υποστηρίξει απόψεις περί δραχμής τα τελευταία πέντε χρόνια», ξεκαθάρισε, προσθέτοντας ότι «η επιλογή μας για τη χώρα είναι να παραμείνει σε ένα κλαμπ ισχυρών κρατών, αλλά με ορισμένες προϋποθέσεις». Και την επομένη ήρθε η διευκρίνιση-ανασκευή στην εφημερίδα που είχε φιλοξενήσει τις αρχικές δηλώσεις του: «Η συζήτηση ήταν για τους όρους και τις προϋποθέσεις της αξιοπρεπούς επιβίωσης. Με αναφορά στην πολυκύμαντη ιστορική πορεία του ελληνικού κράτους… Το πραγματικό νόημα είναι πώς επιβιώνεις στον ιστορικό χρόνο και πώς στέκεσαι κάθε φορά για να ξεπεράσεις τις δυσκολίες και να προχωρήσεις σε μια νέα αρχή».

Οι πολλαπλές εξηγήσεις δεν φαίνεται να έπεισαν όσους είχαν διαβάσει τις αρχικές τοποθετήσεις του περί δραχμής και κυρίως όσους γνωρίζουν ότι η εσωστρέφεια που συνεπάγεται η υποστήριξη του λόμπι της δραχμής συνάδει με τις θέσεις του υπουργού για τον πολιτισμό. «Πολιτισμός για μας είναι ό,τι συνετέθη στους δύο αιώνες του ελληνικού κράτους, το οποίο περιέχει την παράδοση και το σύγχρονο, περιέχει τον υψηλό και τον λαϊκό πολιτισμό, περιέχει την Ευτυχία Παπαϊωάννου, τον Τσιτσάνη μαζί με τον Ελύτη, τον Σεφέρη και τον Ρίτσο, τον Θεόφιλο μαζί με τον Μόραλη, τον Τσαρούχη και τον Παπαλουκά», έλεγε κατά την τελετή ανάληψης των καθηκόντων του πριν από πέντε μήνες, δίνοντας έμφαση στην ελληνικότητα και στη γενιά του ’30, θέσεις που έχει εκφράσει επανειλημμένως, ενώ πιο πρόσφατα σε μια αυτοβιογραφική παρουσίαση που έκανε στην αυλή του Μουσείου Ισλαμικής Τέχνης δεν δίστασε να ορίσει ως μεγάλη τέχνη ό,τι «τελείται σ’ έναν εσπερινό, σε μια αρτοκλασία, όταν οι γυναίκες στολίζουν αποβραδίς με λουλούδια ένα εικόνισμα. Αυτό είναι ένα μεγαλειώδες installation». Κι όλα αυτά μπορεί μεν να αναδεικνύουν την ελληνική ταυτότητα. Δεν είναι όμως ενδεικτικά επιλογών που εστιάζουν στη σύγχρονη και την εξωστρεφή δημιουργία, εκείνη που θα περίμενε κάποιος από έναν λαό με ευρωπαϊκό προσανατολισμό και με την τάση να ακολουθήσει, αλλά και να παίξει ρόλο στη διαμόρφωση του ευρύτερου πολιτιστικού τοπίου, χωρίς εμπόδια και αποκλεισμούς από τη διεθνή κοινότητα. Και μάλιστα τώρα που η Ελλάδα έχει αρχίσει επιτέλους να ικανοποιεί ένα αίτημα δεκαετιών – ανέφικτο στα χρόνια της δραχμής – και εμφανίζεται δυναμικά στον πολιτιστικό χάρτη.