Σε απόσταση ασφαλείας

Κάπου ανάμεσα στον Μωυσή και στο spiritual που έγινε διάσημο από τον Λούις Αρμστρονγκ, με το θρησκευτικό συναίσθημα να συναντά την έννοια της δημιουργίας του κόσμου, ο Ρομέο Καστελούτσι βάζει σε λειτουργία ένα ολόκληρο σύστημα αισθήσεων, ψυχικών και οπτικών. Δεν είναι απλό να αναζητήσει κανείς τη βάση της παράστασης «Go down, Moses» (ο τίτλος παραπέμπει και σε συλλογή κειμένων του Γουίλιαμ Φόκνερ), χωρίς να αφεθεί πλήρως στη δύναμη του ίδιου του θεάματος. Με κυρίαρχο το θέμα της αναζήτησης και της αφετηρίας, της αρχής και της ρίζας, ο ευφυής αυτός καλλιτέχνης περιστρέφεται γύρω από την έννοια της εξορίας «από τον ίδιο μας τον εαυτό». Μια προσωπική αναζήτηση στον κόσμο της τέχνης και του πνεύματος, με τη θρησκεία ως άλλοθι.

 Εικαστικό θέατρο ή θέατρο της εικόνας: αυτή είναι η ταυτότητα του Ρομέο Καστελούτσι, αυτού του ευφάνταστου ευρωπαίου δημιουργού που κάθε φορά ταράζει τα νερά. Είναι η τρίτη φορά που έρχεται στη χώρα μας, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, καθώς έχουν προηγηθεί τα θεάματα «Θεία Κωμωδία» του Δάντη («Κόλαση – Καθαρτήριο – Παράδεισος») και το «Περί της εννοίας του Υιού του Θεού», που παίχτηκαν το 2009 και το 2011 αντιστοίχως.

Θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης, σκηνογράφος και εικαστικός, ο Ρομέο Καστελούτσι (Romeo Castelucci, 1960) γεννήθηκε στην Τσεζένα της Ιταλίας το 1960. Ηδη από τα είκοσί του χρόνια ανήκε στην avant garde του ευρωπαϊκού θεάτρου. Μετά τις σπουδές του στη σκηνογραφία και στη ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Μπολόνια, ίδρυσε μαζί με την αδελφή του Κλαούντια Καστελούτσι και την Κιάρα Γκουίντι την ομάδα Societas Raffaello Sanzio με την οποία συνεχίζει να δημιουργεί τις παραστάσεις του.

 Στο επίκεντρο της παράστασης «Go down, Moses», κάτι σαν «Κατέβα Μωυσή», είναι ο ίδιος ο Μωυσής: όχι ο προφήτης, αλλά ο άνθρωπος. Το πορτρέτο που σκιαγραφείται από τον Καστελούτσι πηγάζει από την εμπειρία της εποχής μας και από τη σύγχρονη κοινωνία. Με εικόνες δίχως χρονικό ή ιστορικό ειρμό, δίχως λογική, ακολουθούμε την πορεία από το σκοτεινό σπήλαιο στη μήτρα και από εκεί στην έξοδο και στην έκθεση στο φως υπό τα απειλητικά βλέμματα των άλλων. Ενα ταξίδι προς την ελευθερία – ίσως.

 Ολα εξελίσσονται πίσω από μια διάφανη κουρτίνα, προσδίδοντας μια αίσθηση σκόνης σε κάθε εικόνα, σε κάθε θεατρικό επεισόδιο. Την ίδια στιγμή που αυτή η ίδια κουρτίνα κρατά το κοινό σε απόσταση ασφαλείας από τη ωμότητα της ζωής: μια γυναίκα αιμορραγεί καθώς γεννάει μόνη της στις τουαλέτες κάποιου μπαρ ένα μωρό που δεν θέλει. Μια σκληρή και ρεαλιστική εικόνα, έμμεση παραπομπή στη «Δημιουργία του κόσμου» του Κουρμπέ. Αργότερα, η ίδια αυτή η γυναίκα (δεν) δίνει απάντηση στην ερώτηση του αστυνομικού «πού είναι το μωρό». Είναι άλλωστε και ο μοναδικός διάλογος, ο μοναδικός λόγος μέσα στην 80λεπτη παράσταση, στην οποία κυριαρχούν η σιωπή και οι εκκωφαντικοί ήχοι.

 Κορυφαία σκηνική στιγμή, το πέρασμα από τη μήτρα στο σπήλαιο και από το σπήλαιο στον αξονικό τομογράφο: ο άνθρωπος, η γύμνια του σώματος, η γύμνια της ψυχής του, μαζί και ο πόνος, η αγωνία, ο κίνδυνος, ο θάνατος.

 Δεν εξηγείται με θεατρικούς όρους η παράσταση του Καστελούτσι. Μόνο με εικαστικούς και αισθητικούς. Η ομάδα των οκτώ ηθοποιών, υπάκουη και ουσιαστική, με μέτρο και βαθιά αίσθηση του θέματος και του θεάματος, μετέτρεψε τη σιωπή σε κίνηση, το θρησκευτικό αίσθημα σε ανάγκη έκφρασης. Σαν μια τελετή μύησης, σαν μια λειτουργία, το «Go down, Moses» ήρθε να υπενθυμίσει τη δύναμη της τέχνης και της έμπνευσης και να επαναφέρει τον άνθρωπο στις πραγματικές του διαστάσεις αλλά κρατώντας τον σε απόσταση ασφαλείας.