Σήμερα «θέατρο», χθες κολαστήριο
Χιλιανός στρατιώτης επιτηρεί τους κρατουμένους της χούντας του Πινοτσέτ στο Εθνικό Στάδιο του Σαντιάγο τον Σεπτέμβριο του 1973
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά Το κατάμεστο Εθνικό Στάδιο του Σαντιάγο πάλλεται από τις φωνές 47.000 φανατισμένων Xιλιανών που αποθεώνουν την εθνική τους ομάδα στους αγώνες του Κόπα Αμέρικα.
Μόνο σε μια γωνιά, πίσω από το τέρμα στο βόρειο πέταλο, δεν υπάρχει κόσμος. Μερικοί ξύλινοι πάγκοι και μισογκρεμισμένα τσιμέντα παραμένουν άθικτα στον χρόνο για να θυμίζουν όσους βασανίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους σε αυτόν τον χώρο πριν από 42 χρόνια.
Το Εθνικό Στάδιο της Χιλής το οποίο θα φιλοξενήσει συνολικά έξι αγώνες στο φετινό Κόπα Αμέρικα, συμπεριλαμβανομένου του τελικού στις 4 Ιουλίου, είναι πιθανόν ο πιο κακόφημος αθλητικός χώρος στον κόσμο.
20.000 ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΙ Επί σχεδόν δύο μήνες μετά την ανατροπή της εκλεγμένης σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Σαλβαδόρ Αλιέντε από το στρατιωτικό πραξικόπημα του στρατηγού Αουγκούστο Πινοτσέτ στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, το στάδιο χρησιμοποιήθηκε ως αυτοσχέδιο στρατόπεδο συγκέντρωσης όπου 20.000 άνδρες και γυναίκες υπέφεραν στα χέρια της χούντας.
«Το στάδιο έγινε συνώνυμο της σκληρότητας του καθεστώτος Πινοτσέτ», λέει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Ρενέ Κάστρο, ένας από τους μακροβιότερους κρατουμένους στο στάδιο.
«Μας έκαναν απερίγραπτα πράγματα. Τώρα είναι μέρος για ποδόσφαιρο. Ο κόσμος εδώ διασκεδάζει».
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των ανθρώπων που φυλακίστηκαν στο στάδιο ως ύποπτοι υποστηρικτές του Αλιέντε ποικίλλουν. Σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία, 41 άνθρωποι δολοφονήθηκαν τις οκτώ εβδομάδες που χρησιμοποιήθηκε ως χώρος κράτησης.
ΤΟ «ΟΧΙ» ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ Ηταν ο προορισμός του σταδίου – διεθνή παιχνίδια – που ανάγκασε το καθεστώς Πινοτσέτ να τερματίσει τη χρήση του ως κέντρου κρατουμένων, στις 9 Νοεμβρίου 1973.
Εκείνο τον μήνα η εθνική ομάδα της Χιλής προετοιμαζόταν να δώσει αγώνες για τα προκριματικά του Μουντιάλ εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης.
Στο πρώτο παιχνίδι που διεξήχθη στη Μόσχα το αποτέλεσμα ήταν ισόπαλο χωρίς τέρματα. Ο επαναληπτικός ήταν προγραμματισμένος να διεξαχθεί στο Εθνικό Στάδιο, αλλά οι Σοβιετικοί διαμαρτυρήθηκαν στη FIFA πως ο χώρος είναι αιματοβαμμένος. Η Διεθνής Ομοσπονδία ανέλαβε να ερευνήσει το θέμα.
Πολλοί από τους κρατουμένους, συμπεριλαμβανομένου του Κάστρο, οδηγήθηκαν στον χώρο των αποδυτηρίων και με το πιστόλι στον κρόταφο παρέμεναν σιωπηλοί.
Κάποιοι άλλοι κρατούμενοι κατάφεραν να φτάσουν στις εξέδρες, όπου είδαν τους άνδρες της FIFA να επιθεωρούν.
«Θέλαμε να τους φωνάξουμε και να τους πούμε “Ε, εδώ είμαστε, κοιτάξτε μας”» λέει ο Φελίπε Αγουέρο. «Αλλά αυτούς έμοιαζε να τους ενδιαφέρει μόνο η κατάσταση του αγωνιστικού χώρου».
Ο Ρομπέρτο Ναβαρέτε ήταν 18 χρονών, σπουδαστής της Ιατρικής και προσέφερε τις πρώτες βοήθειες σε μια φτωχογειτονιά του Σαντιάγο όταν συνελήφθη.
Κατά τη σύλληψή του πυροβολήθηκε στο αριστερό χέρι και όπως λέει, αντί να του φροντίσουν την πληγή τον χτυπούσαν.
Από το στάδιο τον μετέφεραν σε μια πιο «ανθρώπινη φυλακή», όπου παρέμεινε έναν χρόνο. Ενώ βρισκόταν φυλακισμένος του επετράπη να παρακολουθήσει τη φάρσα των 19 δευτερολέπτων, όσο κράτησε δηλαδή η «αναμέτρηση» της Χιλής με τη Σοβιετική Ενωση.
Οταν οι επιθεωρητές της FIFA έδωσαν εντολή να διεξαχθεί το παιχνίδι, οι Σοβιετικοί αρνήθηκαν και έκαναν μποϊκοτάζ στο ματς.
Ακόμα όμως και χωρίς αντίπαλο η FIFA απαίτησε το παιχνίδι να αρχίσει, με τη Χιλή να πετυχαίνει γκολ και να εξασφαλίζει τη συμμετοχή της στο Μουντιάλ του 1974!
«Πρόκειται για το τέλειο παράδειγμα της φάρσας που παίχτηκε» λέει ο Ναβαρέτε, ο οποίος αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο όπου ζει μέχρι σήμερα και εργάζεται ως επιστημονικός ερευνητής.
ΡΕΥΜΑ ΚΑΙ ΑΝΑΜΜΕΝΑ ΤΣΙΓΑΡΑ Στα νιάτα του ο Αγουέρο ήταν φίλος του ποδοσφαίρου και είχε παρακολουθήσει πολλούς αγώνες στο ίδιο στάδιο. Στα 21 του ήταν σπουδαστής και μέλος ενός πολιτικού κόμματος του σοσιαλιστικού συνασπισμού του Αλιέντε όταν συνελήφθη από τη χούντα.
Θυμάται πως του είχαν δεμένα τα μάτια και οι ξυλοδαρμοί αποτελούσαν ρουτίνα. Δέχτηκε «τεράστιες ποσότητες ρεύματος» σε όλο του το κορμί και τον έκαψαν με τσιγάρα.
Χρειάστηκε να περάσει αρκετός καιρός για να επιστρέψει κάποτε στο στάδιο και να παρακολουθήσει ξανά αγώνες.
Το 1987, στην παρακμή της δικτατορίας του Πινοτσέτ, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄χοροστάτησε σε λειτουργία στο στάδιο αποκαλώντας τον χώρο «τόπο πόνου και δυστυχίας».
Προς το τέλος του καθεστώτος Πινοτσέτ, η κυβέρνηση της Χιλής προσπάθησε να διεκδικήσει εκ νέου το στάδιο από το αιματηρό παρελθόν του. Χρησιμοποιήθηκε ως εκλογικό τμήμα στο δημοψήφισμα του 1988 που σηματοδότησε το τέλος του καθεστώτος Πινοτσέτ και αργότερα στις πρώτες δημοκρατικές εκλογές για τον πρόεδρο και το Κογκρέσο. Πρώην κρατούμενοι θέλουν να δουν περισσότερες εκδηλώσεις στη μνήμη όσων συνέβησαν στο στάδιο.
Εκτός από τον μικρό χώρο με τις ξύλινες εξέδρες, υπάρχει ένα μικρό, σκονισμένο μουσείο ακριβώς από κάτω με χαρακτηριστικές φωτογραφίες της εποχής, οι οποίες κατά τον Κάστρο υπενθυμίζουν την «τρελή» νοοτροπία που παρήγαγε κτηνωδία χωρίς λόγο.
Υπάρχει επίσης ένα μνημείο έξω από το στάδιο, ενώ σε αρκετά σημεία οι εγκαταστάσεις έχουν παραμείνει όπως τότε, το 1973.
Google news
