«Ενα Πάρκο για τα ιερά και τα βέβηλα της τέχνης»

ο πνεύμα του τόπου μάς καθοδήγησε για να δουλέψουμε και να δημιουργήσουμε αυτό το έργο. Η ιστορία της περιοχής και η ονομασία της, Καλλιθέα, ήταν το σημείο αφετηρίας μας ώστε να δώσουμε στους κατοίκους την ωραία θέα της θάλασσας που είχε χαθεί από την πόλη» είπε ο Ρέντσο Πιάνο, ο αρχιτέκτονας του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ο οποίος χθες βρέθηκε στην Αθήνα.

Μίλησε για την εξέλιξη του μεγάλου κτιριακού προγράμματος, τη σύνδεσή του με το Πάρκο και τη σχέση του με τους κατοίκους της πόλης. Το άθροισμα των σκέψεών του, καθώς και των σκέψεων των συνεργατών του που δουλεύουν 33 μήνες τώρα χτίζοντας και μεταμορφώνοντας την περιοχή του Φαληρικού Δέλτα, έγινε ταινία μικρής διάρκειας. Ο ιταλός αρχιτέκτονας παρουσίασε χθες το απόγευμα το ντοκιμαντέρ «Οταν ο τόπος αλλάζει» στο Πάρκο του ΚΠΙΣΝ, στους επισκέπτες των εκδηλώσεων «Η Νύχτα Μέρα στο Πάρκο Σταύρος Νιάρχος», που ξεκίνησαν την Κυριακή και ολοκληρώθηκαν χθες βράδυ.

Η αρχιτεκτονική του τοπίου στην οποία αναφέρθηκε ο Ρέντσο Πιάνο συμβαδίζει με τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες που η σύγχρονη πραγματικότητα έθεσε στην κατασκευή. Η έννοια της βιωσιμότητας με όρους εξοικονόμησης ενέργειας, η αξιοποίηση του δημόσιου χώρου και η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών σε αυτόν, η δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών του κόσμου μέσα στο ΚΠΙΣΝ, η περιδιάβαση στο Πάρκο, η πορεία από το σημείο εισόδου προς τον λόφο πάνω από το κτίριο της Βιβλιοθήκης προς ανακάλυψη μιας νέας πανοραμικής θέας είναι οι άξονες πάνω στους οποίους απλώθηκε και εξελίσσεται το αρχιτεκτονικό πρόγραμμα.

Ποιητικός και στοχαστικός στον λόγο του, ο Ρέντσο Πιάνο μιλούσε όχι μόνο με την τυπολογία της γλώσσας του κατασκευαστικού κλάδου, αλλά και με τη σκέψη ενός ευαίσθητου καλλιτέχνη, ο οποίος συνυπολογίζει την επίδραση του έργου του πάνω στον άνθρωπο. Με έμφαση δήλωσε ότι ο χώρος του Πάρκου θα πρέπει να μείνει ελεύθερος και να μη χρησιμοποιηθεί για ενδεχόμενη μελλοντική επέκταση της Βιβλιοθήκης. «Μόνο πάνω από το πτώμα μου θα συμβεί κάτι τέτοιο. Ο σχεδιασμός της Βιβλιοθήκης έχει προβλέψει επάρκεια αποθηκευτικού χώρου, ώστε το Πάρκο να ανήκει στον κόσμο. Θέλω να πετύχουμε ο χώρος αυτός να είναι καλός καγαθός, η εμπειρία του πολιτισμού να συμβαίνει σε ανοιχτό χώρο και οι εκφάνσεις του να μην τρομάζουν τον κόσμο. Σε αυτό το Πάρκο πρέπει να επιτρέπεται να συμβαίνουν τα ιερά και τα βέβηλα της τέχνης και να τα παρακολουθούν όχι μόνο οι εκπαιδευμένοι στα πολιτιστικά πολίτες».

Αναφέρθηκε στην τεχνολογική ιδιαιτερότητα του ενεργειακού στεγάστρου που θα δεσπόζει πάνω από το κτίριο της Λυρικής Σκηνής και θα εκτείνεται πέρα από την περίμετρό του. Στηρίζεται σε 30 λεπτούς μεταλλικούς στύλους και θα συμβάλλει στην κάλυψη των ενεργειακών απαιτήσεων των κτιρίων της Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Το περιέγραψε ως «ανάλαφρο ιπτάμενο χαλί, που θα το αισθανόμαστε σαν να φέρνει φρέσκο αέρα από τη θάλασσα. Το τοπίο της Καλλιθέας είναι αντιπροσωπευτικό της Μεσογείου. Μια ανάλογη εικόνα βλέπω από το παράθυρο του γραφείου μου στη Γένοβα, περιτριγυρισμένος από νερό και φως. Αντιλαμβάνομαι τη Μεσόγειο σαν ένα κονσομέ πολιτισμών. Σαν μια βραστή σούπα από φως, ήχους και μείγματα διαφορετικών πολιτισμών που συνιστούν τη μεσογειακή ελαφρότητα. Αυτή την αξία της ελαφρότητας προσπαθήσαμε να την αναδείξουμε και σε αυτό το έργο».

Τα λόγια του αρχιτέκτονα είχαν και τη συνοδεία των αριθμών για το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος. Ο μεγαλύτερος χώρος πρασίνου στην Αθήνα απλώνεται σε 170 στρέμματα καλύπτοντας το 85% της επιφάνειας του ΚΠΙΣΝ. Είναι ένας κόσμος φτιαγμένος από 1.400 δέντρα και 280.000 θάμνους, διαθέτοντας κατάφυτο κυκλικό λαβύρινθο, παιδικές χαρές και μια ήπια ανηφόρα, στο τέλος της οποίας οι πολίτες θα βρίσκουν τον Φάρο, ένα παρατηρητήριο 900 τ.μ. με γυάλινο κέλυφος και θέα προς τη θάλασσα και την πόλη. Χάρη στην απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τα φυτά του Πάρκου, θα βελτιώνεται η ποιότητα του αέρα και θα μειώνεται η θερμοκρασία εντός του χώρου περίπου κατά δύο βαθμούς Κελσίου.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. «Η αρχιτεκτονική πρέπει κάθε φορά να εντάσσει στη γλώσσα της εκφράσεις που ανταποκρίνονται στην εποχή που δημιουργείται ένα έργο. Να λαμβάνει υπόψη την ευθραυστότητα της γης και ως έκφραση πολιτισμού να φροντίζει να μην την πληγώνει» πρόσθεσε ο Ρέντσο Πιάνο εξηγώντας ότι με αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε ο τεχνητός λόφος με ψηλότερο σημείο στα 32 μέτρα. Η φύτευση του λόφου έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, με περίπου 600 δέντρα και 70.000 θάμνους. Επιλέχθηκαν ανθεκτικά στην ξηρασία δέντρα και θάμνοι, ώστε οι απαιτήσεις σε νερό να παραμείνουν χαμηλές.

Τα έργα του Πιάνο είναι γνωστά για την παράμετρο της ανθρώπινης κλίμακας και των αναγκών που εξυπηρετούν. Το επεσήμανε ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος Ανδρέας Δρακόπουλος παρατηρώντας πως «η προσέλευση του κόσμου στο τετραήμερο των εκδηλώσεων (11.000 επισκέπτες την περασμένη Κυριακή, πρώτη μέρα των εκδηλώσεων στο Πάρκο, με Διονύση Σαββόπουλο μεταξύ άλλων) δείχνει ότι οι επιδιώξεις όλων μας έχουν κοινό τόπο συνάντησης».

Και στα ερωτήματα για τη συγκοινωνιακή πρόσβαση στο ΚΠΙΣΝ, την απένταξη από το ΕΣΠΑ της διαμόρφωσης του γειτονικού φαληρικού όρμου, τον προγραμματισμό εκδηλώσεων, ο πρόεδρος του Ιδρύματος διευκρίνισε: «Συνεχίζουμε τις συναντήσεις με όλους τους αρμόδιους υπουργούς και συζητάμε τις ιδέες μας. Πιστεύουμε ότι όποτε η οικονομία της χώρας ανακάμψει, η πολιτεία θα στηρίξει την ολοκλήρωση του έργου, του οποίου τη μελέτη έχει ήδη κάνει ο Ρέντσο Πιάνο και έχει προσφέρει το Ιδρυμα στους αρμόδιους φορείς. Ας χαρούμε λοιπόν ό,τι έχουμε, μην αναζητούμε διαρκώς ψεγάδια για να πούμε ότι κάτι δεν προχωρά. Και όταν το ΚΠΙΣΝ περιέλθει στην αρμοδιότητα του Δημοσίου, διευκρινίζουμε ότι ως Ιδρυμα θα προσφέρουμε με δικά μας έξοδα διάφορα προγράμματα εκδηλώσεων χωρίς παρουσία στο ΔΣ της Ανώνυμης Εταιρείας».