Γερμανικές αλεπούδες

Είναι η όγδοη παράσταση και η πέμπτη φορά που ο γερμανός σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής της βερολινέζικης Σαουμπίνε, Τόμας Οστερμάγερ (Τhomas Ostermeier, 1968), έρχεται στην Αθήνα. Από το 2006 ώς σήμερα, που έχει παρουσιάσει έργα των Ιψεν, Ουίλιαμς και Σαίξπηρ, είναι ξεκάθαρη τόσο η ανατρεπτική και σύγχρονη ματιά του όσο και η εξελικτική του πορεία. Με το πέρασμα του χρόνου γίνεται όλο και πιο εσωτερικός, καθώς αφαιρεί το περιττό και επικεντρώνεται στο ουσιαστικό. Ετσι έκανε και με τις «Μικρές αλεπούδες» της Λίλιαν Χέλμαν (Lillian Hellman, 1905-1984) που παρουσίασε στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Από τα γνωστότερα έργα της μαζί με τα «Η ώρα των παιδιών» και «Παιχνίδια στη σοφίτα», οι «Μικρές αλεπούδες» έγιναν ταινία (1941) από τον Γουίλιαμ Γουάιλερ, με την Μπέτι Ντέιβις.

Αριστερών πεποιθήσεων, ακτιβίστρια, η συγγραφέας άσκησε κριτική στον αμερικανικό τρόπο ζωής. Επί χρόνια σύντροφος του συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Ντάσιελ Χάμετ, η Χέλμαν μπήκε στη μαύρη λίστα του μακαρθισμού.

Στις «Μικρές αλεπούδες» πρωταγωνιστές είναι τα τρία αδέλφια της οικογένειας Χάμπαρντ – Ρετζίνα, Οσκαρ, Μπεν – που ζουν στον αμερικανικό Νότο στις αρχές του περασμένου αιώνα. Κυνηγούν το χρήμα πιστεύοντας ότι είναι ο μόνος δρόμος που θα τους οδηγήσει στην ευτυχία.

ΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΩΘΗΜΕΝΑ. Με αφορμή μια νέα οικονομική επένδυση, θα βγουν στην επιφάνεια μίση και απωθημένα μιας ζωής: Παντρεμένη με τραπεζίτη, η Ρεγγίνα θέλει να απαλλαγεί από τον άρρωστο σύζυγό της, ενώ ο Οσκαρ από την πλευρά του προσβάλλει διαρκώς τη δική του σύζυγο Μπέρντι, την οποία παντρεύτηκε για την περιουσία της. Οταν τα δύο αδέλφια θα στήσουν μια απάτη πίσω από την πλάτη της, η Ρεγγίνα δεν θα διστάσει να τους εκβιάσει αλλά και να οδηγήσει στην πτώση τον άνδρα της. Η κόρη και ο ανιψιός της θα βρεθούν θύματα και θύτες της ίδιας τους της οικογένειας.

Το σκηνικό, η τραπεζαρία και το σαλόνι της Ρεγγίνα, με τους μαύρους δερμάτινους καναπέδες, το πιάνο με ουρά και τη μεταλλική σκάλα που οδηγεί στον επάνω όροφο, δίνουν εξαρχής το στίγμα της παράστασης. Καλοντυμένοι και προσεγμένοι, οι ήρωες γιορτάζουν μια οικονομική συμφωνία όπου αισθήματα και συναισθήματα δεν χωρούν. Ολα είναι αυστηρά και παγωμένα. Ωστόσο, με μια κατά διαστήματα αργή περιστροφή της σκηνής τα πάντα γίνονται μετέωρα και ασαφή. Οι ήχοι από το πιάνο αφήνουν μια αχτίδα για ελπίδα, αλλά διακόπτονται βίαια.

Ο Οστερμάγερ δούλεψε τις λεπτομέρειες στο κείμενο, στην παράσταση και με τους ηθοποιούς: Με μετρημένες κινήσεις και εκφράσεις που εμπεριέχουν όλη την εσωτερική ένταση, έκαναν την προσωπική τους διαδρομή ενώνοντας τα κομμάτια του παζλ. Ενας φωτισμός πάνω στην κανάτα με το γάλα φανερώνει ότι ξημέρωσε, οι άκρες των ποδιών του άνδρα της Ρεγγίνας στο τέλος της σκάλας υποδηλώνουν την πτώση του. Η αρρώστια του συζύγου, η αυθόρμητη ειλικρίνεια της υπηρέτριας, οι αντιδράσεις των δύο νέων, ο επιχειρηματίας στο δείπνο.

Με μεγάλη επιτυχία ο σκηνοθέτης ενορχήστρωσε όλα τα «όργανα», επιλέγοντας το κατάλληλο για κάθε ρόλο. Ανάμεσα σε ίσους, σχεδόν, ξεχώρισε στον έτσι κι αλλιώς πιο αβανταδόρικο ρόλο η Μπέρντι της Ursina Lardi: Η πιο ανθρώπινη, μαζί με την ανιψιά της Αλεξάνδρα, έδωσε ένα ρεσιτάλ ερμηνείας. Το ίδιο, αλλά στον αντίποδα, η κυνική Ρεγγίνα της Nina Hoss.

Ενα αμερικανικό έργο εβδομήντα ετών έγινε στα χέρια του Τόμας Οστερμάιερ και της Σαουμπίνε μια σύγχρονη «γερμανική» παράσταση απόλυτης συνέπειας και με ισχυρό θεατρικό εκτόπισμα.

Σκηνοθεσία: Thomas Ostermeier
Σκηνογραφία: Jan Pappelbaum
Κοστούμια: Dagmar Fabisch
Μουσική: Malte Beckenbach
Δραματουργία: Florian Borchmeyer
Φωτισμός: 
Urs Schonebaum
Παίζουν: 
Ursina Lardi, David Ruland, Moritz Gottwald, Nina Hoss, Andreas Schroders, Mark Waschke, Iris Becher, Thomas Bading, Jenny Konig
Ανέβηκε στην Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών