Grexit: Ναρκοπέδιο για τους μεγάλους ξένους επενδυτές

Μεγαλοεπενδυτές όπως ο Καναδός Πρεμ Γουάτσα βλέπουν καθημερινά πλέον την Ελλάδα σαν το πετραδάκι κάτω από το στρώμα που τους χαλάει τον ύπνο. Ο καναδός μεγαλοεπενδυτής της Eurobank ούτε θέλει να σκέφτεται την ιδέα ενός Grexit.

Αλλοι όπως οι Γερμανοί στον ΟΤΕ ή οι Τσέχοι στον ΟΠΑΠ ανησυχούν σφόδρα στο ενδεχόμενο ενός Grexit αφού τα έσοδά τους από τηλεπικοινωνίες και τυχερά παιχνίδια θα είναι πλέον σε δραχμές όταν θα πρέπει να εξοφλούν σε ευρώ ή δολάρια τα τεράστια δάνεια που έχουν σε ξένο νόμισμα.

Μια τρίτη κατηγορία είναι ξένοι σαν τους Κινέζους της COSCO που θα συνεχίσουν να ενδιαφέρονται για επενδύσεις στην Ελλάδα μόνο αν αυτή παραμείνει στην ευρωζώνη. Διαφορετικά, θα χειριστούν αλλιώς την επένδυσή τους, θα ξεχάσουν τις αγκαλιές με τον Δραγασάκη και θα ψάξουν κάπου αλλού πολιτικοοικονομική πύλη προς την Ευρώπη, για παράδειγμα στην Ιβηρική, κάτι που ακόμη κάποιοι πολιτικοί εννοούν να μην καταλαβαίνουν.

ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΑ ΝΕΡΑ. Σε κάθε περίπτωση ο δρόμος προς ένα Grexit θα είναι πορεία σε αχαρτογράφητα νερά για όλες τις μεγάλες ξένες επιχειρήσεις που έχουν επενδύσει στην Ελλάδα, από τη στιγμή που ένα ναυάγιο στην εξεύρεση λύσης για την παραμονή της χώρας στο ευρώ θα ανοίξει την πόρτα του οικονομικού φρενοκομείου.

Ακόμη και αν έχουν πολύ μεγαλύτερο οπλοστάσιο από τις ελληνικές και παρότι μπορεί να χρειαστεί να περάσουν μήνες μέχρι να συμβεί το μοιραίο, όλα τα σενάρια που έχουν επεξεργαστεί οι μεγάλοι ξένοι επενδυτές οι οποίοι βρίσκονται στην Ελλάδα κατατείνουν σε ένα συμπέρασμα: οι εδώ επενδύσεις τους θα κινδυνεύσουν.

Αρα μόνο να διαχειριστούν την κατάσταση μπορούν, κι αυτό κάνουν, εμβάζοντας κάθε Παρασκευή χρήματα στο εξωτερικό, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι και «αύριο» θα μπορούν να εξυπηρετούν τα δάνειά τους στο ίδιο νόμισμα. Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος φόβος τους, όχι τόσο η μείωση στη ζήτηση των προϊόντων ή των υπηρεσιών τους, την οποία θα μπορούσαν να αντέξουν.

Τυχόν αλλαγή νομίσματος θα σημάνει ότι η αξία των δανείων τους θα διπλασιαστεί λόγω της υποτίμησης και αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα στο εξωτερικό, η χρεοκοπία θα είναι προ των πυλών. Λέγεται μάλιστα πως ένα μεγάλο μέρος από τις εκροές των 37 δισ. ευρώ που από τον περασμένο Νοέμβριο έφυγαν από τις ελληνικές τράπεζες αφορά διαθέσιμα ελληνικών θυγατρικών ξένων ομίλων.

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Στο ναρκοπέδιο του Grexit δύσκολα θα βρει κάποιος επενδυτή που δεν θα τραυματιστεί. Ακόμη και στον τουρισμό, που είναι προφανές ότι θα επιβιώσει από ένα Grexit, με την έννοια ότι θα γίνουν αρκετά φθηνότερα τα πακέτα, βραχυπρόθεσμα οι επιπτώσεις θα είναι καταστροφικές, όπως λένε στελέχη ξένων ξενοδοχειακών αλυσίδων με παρουσία στον χώρο. Διότι μπορεί η Ελλάδα να έχει 11 εκατ. τουρίστες τον χρόνο, αλλά τι θα γίνει με τον εσωτερικό τουρισμό;

Εκτός από τους στρατηγικούς επενδυτές που έχουν επενδύσει στην πραγματική οικονομία και θεωρούν ότι δεν θα γλιτώσουν τις απώλειες σε περίπτωση εξόδου από το ευρώ, υπάρχουν και τα hedge funds που μπαινοβγαίνουν στο χρηματιστήριο, παίζοντας με τις διακυμάνσεις των μετοχών.

Αυτά τα τελευταία, ανάλογα με το επενδυτικό τους προφίλ, παίρνουν και τα ανάλογα ρίσκα, άλλα εγκαταλείπουν θέσεις, όπως έκανε πρόσφατα το Capital Group με τις τραπεζικές μετοχές της Eurobank και της Πειραιώς, και άλλα ενισχύουν θέσεις, όπως η Pimco, γιατί ποντάρουν στις υψηλές αποδόσεις που θα φέρει μια συμφωνία παραμονής στην ευρωζώνη.

ΑΛΛΑΓΕΣ ΟΡΩΝ. Σε καλύτερη μοίρα, από τους ήδη εγκλωβισμένους ξένους, βρίσκονται όσοι ετοιμάζονται να πατήσουν πόδι στην ελληνική αγορά. Αλλά τα ντιλ που ψήνονται είναι βέβαιο ότι θα έχουν μέσα ρήτρες επαναδιαπραγμάτευσης των όρων και της αξίας σε περίπτωση αλλαγής του νομίσματος. Πολύ πρόσφατα ο Στέφαν Σούλτε, επικεφαλής της γερμανικής Fraport που διεκδικεί τα ελληνικά αεροδρόμια, έβαλε στο τραπέζι παρόμοιους προβληματισμούς.

Δεν έθεσε ευθέως στον συνομιλητή του «ρήτρα δραχμής», αλλά ζήτησε να συμπεριληφθούν στη σύμβαση νομικές ρυθμίσεις απέναντι στο κακό σενάριο για την προστασία της επένδυσής του. Στο επιχείρημα άλλωστε «ποιος θα πήγαινε αυτή τη στιγμή να βάλει στην Ελλάδα 1,2 δισ. ευρώ χωρίς έξτρα διασφαλίσεις;» εύκολη απάντηση δεν υπάρχει.

Αλλο όμως οι διασφαλίσεις και άλλο το «παιδιά, να φύγουμε». Η απόσταση είναι μεγάλη και, προς το παρόν τουλάχιστον, κινήσεις απαγκίστρωσης από την ελληνική αγορά δεν φαίνεται να υπάρχουν. Το ίδιο εισπράττουν και όσοι συνομιλούν με τους Αραβες.

Επίμονα και μεθοδικά, λένε οι πληροφορίες, οι Αραβες της ACG που έχουν επικρατήσει στον διαγωνισμό για το 90% του Αστέρα Βουλιαγμένης, βρίσκονται σε αναζήτηση φόρμουλας για εξεύρεση λύσης μετά το μπλόκο του ΣτΕ. «Δεν λένε “φεύγω”, παρότι έχει πέσει η ιδέα να ακυρωθεί ο διαγωνισμός και να πάμε σε νέο. Επιμένουν να κλείσει η συμφωνία τώρα, χωρίς μάλιστα να ρίξουν το αρχικό τίμημα, αν και θα πρέπει να πουλήσουν λιγότερες βίλες», σύμφωνα με τον συνομιλητή μας.

Deutsche Telekom
Με μαξιλάρι 1 δισ. ευρώ
Εταιρείες όπως ο ΟΤΕ γνωρίζουν ότι αν δεν βρεθεί λύση για την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη, ο ρυθμός ανάπτυξης των πωλήσεων στις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες θα υποχωρήσει. Το άλλο θέμα ανησυχίας αφορά την εξυπηρέτηση του μέρους των δανείων που έχει σε ξένο νόμισμα, τα οποία θα συνεχίσει να αποπληρώνει σε ευρώ ή δολάριο όταν τα έσοδα από την εγχώρια αγορά θα είναι σε δραχμές.

Σήμερα ο συνολικός δανεισμός του ΟΤΕ φτάνει τα 2,1 δισ. ευρώ σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου, τα οποία δείχνουν επίσης ότι ο ΟΤΕ  διαθέτει στο ταμείο του και μετρητά 1 δισ. ευρώ. Στρατηγικοί επενδυτές σαν τους Γερμανούς που έχουν μακροπρόθεσμο ορίζοντα θα συνεχίσουν να στηρίζουν την ελληνική παρουσία τους, χωρίς ωστόσο να μπορεί κανείς να προβλέψει τις επιπτώσεις από μια κάθετη πτώση της αγοραστικής δύναμης στο εσωτερικό. Δεν αποτελεί άλλωστε είδηση ότι πολλές πολυεθνικές έχουν μεταφέρει μέρος του ταμείου τους σε τράπεζες του εξωτερικού.

COSCO
Χωρίς ευρωζώνη καμία επένδυση
Δίχως παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, ξεχάστε τις επενδύσεις των Κινέζων στο λιμάνι και σε άλλες υποδομές. Το λένε όσοι έχουν συνομιλήσει μαζί τους, τονίζοντας πως οι Κινέζοι έχουν κάνει σαφές προς την κυβέρνηση ότι δεν ενδιαφέρονται για μια Ελλάδα εκτός ευρώ. Σε μια τέτοια περίπτωση η COSCO δεν θα είχε λόγο να προχωρήσει την επένδυσή της ύψους 230 εκατ. ευρώ για την επέκταση της Προβλήτας 3 στον Πειραιά ούτε να διεκδικήσει το εμπορευματικό κέντρο στο Θριάσιο προκειμένου να συναρμολογούνται προϊόντα κινεζικών εταιρειών με προορισμό την Ευρώπη.

Διότι ο λόγος που η COSCO επένδυσε εξαρχής στον Πειραιά ήταν επειδή τον είδε ως μια πρώτη βάση επί ευρωπαϊκού εδάφους, απαραίτητη για την υλοποίηση του σχεδίου τού Δρόμου του Μεταξιού. Αν τους Κινέζους τούς ενδιαφέρει η Ελλάδα, είναι επειδή θέλουν να κάνουν εδώ γραμμές συναρμολόγησης για τα προϊόντα τους ώστε να φέρουν ευρωπαϊκή σφραγίδα και ως τέτοια να εξάγονται από ευρωπαϊκό τελωνείο, προκειμένου να διοχετεύονται στις αγορές της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης.

Fairfax
Επενδύσεις και ρυθμοί ανάπτυξης
Λέγεται ότι η αγαπημένη ρήση του Πρεμ Γουάτσα, αφεντικού της Fairfax, είναι «τα δέντρα δεν μεγαλώνουν ώς τον ουρανό, άρα και οι αγορές δεν πέφτουν ώς το πάτωμα». Αραγε στο τέλος της ημέρας θα επιβεβαιωθεί; Για την ώρα δεν μπορεί παρά να περιμένει να αποδώσουν σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα οι επενδύσεις του στην ελληνική οικονομία, που σύμφωνα με εκτίμηση της Fairfax, πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου, επρόκειτο να έχει από τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης της Ευρώπης.

Μέχρι σήμερα το καναδικό fund εκτιμάται ότι έχει βάλει συνολικά μεταξύ 800 εκατ. και 1 δισ. ευρώ στην ελληνική αγορά. Αγόρασε το 40,6% των μετοχών της Grivalia (220 εκατ. ευρώ), την Praktiker Hellas (21 εκατ. ευρώ), ποσοστό στη Μυτιληναίος (33,6 εκατ. ευρώ), ενώ πέρυσι τον Απρίλιο είχε τοποθετηθεί στη Eurobank (412 εκατ. ευρώ), για να αποκτήσει στην πορεία επιπλέον μετοχές. Προσδοκά να αποδώσουν οι επενδύσεις του και θα περιμένει.

Third Point
Το σκληρό δολάριο κάνει τη διαφορά
Δεύτερη μεγαλύτερη επένδυση σήμερα στην πραγματική ελληνική οικονομία, έπειτα από εκείνη του Πειραιά, είναι αυτή της Ενεργειακής Αιγαίου που κατά 45% ανήκει στον αμερικανό δισεκατομμυριούχο Ντάνιελ Λεμπ της Third Point. Πρόκειται για το νέο επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. δολαρίων στον Πρίνο, που εν μέρει χρηματοδοτείται από τον ίδιο. Αλλά για τον Λεμπ, λόγω του αντικειμένου της επένδυσής του στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά απ’ ό,τι για τους υπόλοιπους.

Το μυστικό της εμπιστοσύνης που επιδεικνύει το αμερικανικό fund συνδέεται με το γεγονός πως το σύνολο του παραγόμενου πετρελαίου από τον Πρίνο έχει αγοραστεί για έξι χρόνια από τη βρετανική BP. Πρόκειται δηλαδή για καθαρά εξαγωγική δραστηριότητα, με έσοδα σε σκληρό δολάριο.

Ο προβληματισμός για το σενάριο εξόδου από την ευρωζώνη είναι υπαρκτός, αλλά είναι σαφώς μικρότερος απ’ ό,τι στις ελληνικές επιχειρήσεις. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι  δεν θα αντιμετωπίσει κι αυτός πρόβλημα σε περίπτωση που επιβληθούν έλεγχοι στη διακίνηση κεφαλαίων και πιθανό κλείσιμο τραπεζών.