Η αβεβαιότητα έρχεται, οι καταθέσεις φεύγουν

Μεγάλη εκροή καταθέσεων έχει προκαλέσει η αβεβαιότητα για την τύχη της χώρας, με αποκορύφωμα τις τελευταίες ημέρες κατά τις οποίες το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων οδήγησε πολλούς στα γκισέ των τραπεζών. 
Τα στοιχεία που περιέχει η Εκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τραπέζης της Ελλάδος, που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα, δείχνουν ότι το διάστημα Δεκέμβριος 2014 – Απρίλιος 2015 περίπου 30 δισ. ευρώ έκαναν φτερά από τις ελληνικές τράπεζες. 
Εξάλλου, σύμφωνα με πληροφορίες από τραπεζικούς κύκλους, την Τρίτη οι εκροές ξεπέρασαν τα 600 εκατ. ευρώ, ενώ χθες συνεχίστηκαν με υψηλότερους ρυθμούς. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε χθες να συνεχίσει την στήριξη των ελληνικών τραπεζών αυξάνοντας το όριο ρευστότητας του ELA κατά 1,1 δισ. ευρώ από τα 83 δισ. ευρώ την προηγούμενη εβδομάδα στα 84,1 δισ. ευρώ.
Οι πληροφορίες που έχουν πλημμυρίσει τα ξένα μέσα ενημέρωσης, περί πιθανής χρεοκοπίας και επιβολής ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων και η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των δύο πλευρών, ενίσχυσαν τις ανησυχίες των καταθετών.
Στο ίδιο κλίμα αβεβαιότητας κινήθηκαν οι εξελίξεις και χθες, ενόψει του σημερινού Eurogroup στο Λουξεμβούργο. Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ελλάδα δεν έχει προσκομίσει κάτι νεότερο και συνεπώς η σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να είναι σύντομη. Ο δε επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί δήλωσε ότι αυτό που ζητείται από την Ελλάδα απέχει από το να είναι «τρελό». «Περιμένουμε συγκεκριμένες προτάσεις σε τρία σημεία» είπε, αναφερόμενος στον ΦΠΑ, στο Ασφαλιστικό και στο πρωτογενές πλεόνασμα. Πρόσθεσε μάλιστα ότι η μπάλα είναι στο ελληνικό γήπεδο.
Παρομοίως ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόβσκις επισήμανε ότι η ελληνική πλευρά πρέπει να πει όχι μόνο τι δεν θέλει, αλλά και τι θέλει. Ο κ. Ντομπρόβσκις ανέφερε τις αμυντικές δαπάνες ως ένα πιθανό πεδίο περαιτέρω εξοικονομήσεων. 
Πληροφορίες ανέφεραν χθες ότι ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ίσως αναλάμβανε νέα πρωτοβουλία για την επίλυση της κρίσης, επικοινωνώντας με τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Κάτι που δεν είχε συμβεί, ωστόσο, έως αργά το απόγευμα.

ΣΕ ΜΠΑΟΥΛΑ. Για τις καταθέσεις, η Εκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος ανέφερε ότι στα τέλη Απριλίου είχαν μειωθεί κατά 29,4 δισ. ευρώ ή 19% σε σύγκριση με τα τέλη Νοεμβρίου, φτάνοντας τα 128 δισ. ευρώ. Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος των καταθέσεων αυτών παραμένει, όπως αναφέρει η Εκθεση, μέσα στη χώρα. Συγκεκριμένα, από τα 29,4 δισ. ευρώ, τα 4,4 δισ. πήγαν σε καταθέσεις στο εξωτερικό (προερχόμενα κατά 80% από επιχειρήσεις), ενώ άλλα 5 δισ. αφορούσαν τοποθετήσεις σε αμοιβαία κεφάλαια του εξωτερικού (προερχόμενα κυρίως από νοικοκυριά). Επομένως, άλλα 20 δισ. ευρώ πήγαν σε στρώματα και μπαούλα, κάτι που φαίνεται εξάλλου και από την αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας. Για τα τελευταία, η Εκθεση πιθανολογεί ότι αν αποκατασταθεί η ηρεμία θα επιστρέψουν γρήγορα στις τράπεζες.
Σημειώνεται ότι τον Σεπτέμβριο του 2009 οι καταθέσεις ήταν 232,8 δισ. ευρώ. Μεγάλο κύμα εκροών 88,9 δισ. είχε σημειωθεί την περίοδο Οκτώβριος 2009 – Ιούνιος 2012, μειώνοντας το υπόλοιπο των καταθέσεων τότε κατά 38%. Στη συνέχεια επέστρεψαν 12,1 δισ. ευρώ ή 8% του υπολοίπου, ενώ από τον Δεκέμβριο του 2014 άρχισαν και πάλι οι εκροές.
Η εκροή των καταθέσεων, σε συνδυασμό με τα κόκκινα δάνεια επιδεινώνει συνεχώς τη θέση των ελληνικών τραπεζών και δεν επιτρέπει την αύξηση των χορηγήσεων, δυσκολεύοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές.
 
Κίνδυνος ύφεσης.  Η εκροή καταθέσεων είναι μία από παρενέργειες του κλίματος αβεβαιότητας που περιγράφει η έκθεση. Οι άλλες είναι η άνοδος της απόδοσης των ελληνικών ομολόγων, ο αποκλεισμός των ελληνικών εταιρειών από χρηματοδότηση στις αγορές κεφαλαίων, η αναβολή πληρωμών του Δημοσίου προς τους προμηθευτές. Ετσι, η έκθεση αναφέρει ότι αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω οι προβλέψεις για το ΑΕΠ, καθώς τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης και συρρίκνωση του ΑΕΠ σε τριμηνιαία βάση για δύο συνεχόμενα τρίμηνα. Μάλιστα, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι η επιβράδυνση θα γίνει εντονότερη το δεύτερο τρίμηνο, με κίνδυνο η οικονομία να μπει σε νέα φάση ύφεσης.
 
Το μήνυμα Στουρνάρα. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος απηύθυνε μέσω της έκθεσης έντονο μήνυμα να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις και να συναφθεί η συμφωνία με τους εταίρους, προκειμένου να τερματιστεί η αβεβαιότητα και να δοθεί αναπτυξιακή προοπτική στη χώρα.
«Η αποτυχία στις διαπραγματεύσεις» επισήμανε, «θα είναι η αρχή μιας επώδυνης πορείας που θα οδηγήσει αρχικά σε πτώχευση και τελικά στην έξοδο της χώρας από τη ζώνη του ευρώ και – πιθανότατα – από την Ευρωπαϊκή Ενωση»
«Μια ελεγχόμενη κρίσης χρέους, όπως αυτή που διαχειριζόμαστε σήμερα, με τη βοήθεια των εταίρων, θα μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη κρίση, με μεγάλους κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα» συνεχίζει ο κ. Στουρνάρας. «Η έξοδος από το ευρώ θα προσθέσει στο ήδη βεβαρημένο περιβάλλον μια νέα οξύτατη συναλλαγματική κρίση που θα εκτινάξει τον πληθωρισμό».
«Ολα αυτά σημαίνουν βαθιά ύφεση, δραματική μείωση των εισοδημάτων, πολλαπλασιασμό της ανεργίας και κατάρρευση όσων έχει πετύχει η ελληνική οικονομία στα χρόνια της ένταξης στην ΕΕ και κυρίως την περίοδο του ευρώ. Η Ελλάδα από ισότιμο μέλος στον πυρήνα των ευρωπαϊκών χωρών, θα μετατραπεί σε μια φτωχή χώρα της Νότιας Ευρώπης».
Αντίθετα, ο κ. Στουρνάρας εκτιμά ότι αν βελτιωθεί το κλίμα, αποκλειστεί το ενδεχόμενο πιστωτικού γεγονότος και διασφαλιστεί η παραμονή της χώρας στη ζώνη του ευρώ, η οικονομία μπορεί να επανέλθει σχετικά σύντομα σε ανοδική τροχιά.
«Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν σε πρώτη φάση επιτευχθεί σύντομα ρεαλιστική συμφωνία και στη συνέχεια, αν εφαρμοστούν με συνέπεια και χωρίς καθυστερήσεις οι όροι της μέσα σε συνθήκες πολιτικής σταθερότητας.