Κάνουν σαν να μην καταλαβαίνουν

Η υποδειγματική γαλλική δημοκρατία την οποία υποσχέθηκε ο Φρανσουά Ολάντ πέθανε υπό το βάρος των σκανδάλων. Η φορολογική απάτη του υπουργού Προϋπολογισμού Ζερόμ Καϊζάκ, τα μη δηλωθέντα εισοδήματα και δραστηριότητες του υφυπουργού Εξωτερικού Εμπορίου Τομά Τεβενού, οι δαπάνες για ξυλεπένδυση της διεύθυνσης του Radio France εν μέσω κρίσης για αυτή τη δημόσια επιχείρηση, τα εντυπωσιακά έξοδα για ταξί της διευθύντριας του Εθνικού Οπτικοακουστικού Ινστιτούτου (INA) Ανιές Σαάλ για την ίδια και τον γιο της είναι μόνο μερικά παραδείγματα. Από μια σκληρή ειρωνεία της τύχης, το τελειωτικό χτύπημα ήρθε από τον ίδιο τον αρχηγό της κυβέρνησης: ο Μανουέλ Βαλς χρησιμοποίησε αναίσχυντα ένα κυβερνητικό αεροσκάφος ώστε να πάει τα παιδιά του να δουν έναν ποδοσφαιρικό αγώνα στο Βερολίνο.

Ολες οι αθετήσεις της υποχρέωσης για υποδειγματικότητα, είτε από δεξιούς είτε από αριστερούς κυβερνώντες, έχουν το εξής κοινό σημείο: τουλάχιστον στην αρχή, οι ένοχοι αντιδρούν σαν να μην καταλαβαίνουν ποιο είναι το πρόβλημα. Στην πραγματικότητα, η αντίδραση αυτή είναι συχνά ειλικρινής! Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το καθημερινό τους σύμπαν είναι υλικά και σωματικά αποσυνδεδεμένο από τον κόσμο των απλών ανθρώπων. Κυκλοφορούν με σοφέρ. Κατά κανόνα τους σερβίρουν σε κάποιο παρισινό μέγαρο. Οι ίδιοι δεν πληρώνουν, σε ό,τι αφορά την κυριολεκτική κίνηση που κάνεις για να πληρώσεις κάτι, τίποτε.

Σε αυτήν τη βαθιά αποσύνδεση από την καθημερινή ζωή των περισσοτέρων, βέβαια, προστίθενται οι ξεκάθαρες περιπτώσεις διαφθοράς, πελατειακών σχέσεων και οικονομικής απάτης. Είναι ωστόσο σπάνιες. Το να βλέπουμε την εθνική πολιτική ζωή στο σύνολό της σαν μια κλίκα αγιάτρευτων διεφθαρμένων είναι μια κλασική λαϊκιστική θέση. Το πρόβλημα των διεφθαρμένων πολιτικών υπάρχει∙ είναι μειονότητα. Η αντικειμενικότητα επιβάλλει λοιπόν να διευθετήσουμε το πρόβλημα που θέτουν ορισμένοι.

Ανάμεσα όμως στην πληθώρα των αποσυνδεδεμένων από την πραγματικότητα και τη μειονότητα των αυθεντικά «διεφθαρμένων» είναι ουτοπικό να περιμένουμε από τους ίδιους τους κυβερνώντες να αυτοελέγχονται. Πρέπει να εφαρμόσουμε την απόλυτη διαφάνεια σε όλες τις δημόσιες δαπάνες, ακολουθώντας το παράδειγμα της χώρας που πρωτοπορεί σε αυτόν τον τομέα – της Σουηδίας. Από το 1776, η αρχή της διαφάνειας είναι κατοχυρωμένη από το Σύνταγμα. Κάθε πολίτης, κάθε ΜΜΕ, μπορεί να απαιτήσει από την οποιαδήποτε δημόσια διοίκηση να του δώσει κάθε πληροφορία, για κάθε δημόσια δαπάνη. Αντιγράφοντας το σουηδικό μοντέλο, θα αποφύγουμε νέες «υποθέσεις Βαλς», οι οποίες τροφοδοτούν, επιπλέον, αποτελεσματικά τους λαϊκισμούς που ο άμεσα ενδιαφερόμενος διακηρύττει ότι πολεμάει.

Ο Τομά Γκενολέ είναι γάλλος πολιτολόγος