Προειδοποίηση για καταιγίδα ενόψει των εκλογών του 2017

Η μάχη για το 2017 ξεκίνησε – και θα είναι ανελέητη. Είναι κάτι που έγινε απολύτως σαφές την επομένη των συνεδρίων του UMP – όπου το κόμμα μετονομάστηκε σε Ρεπουμπλικανοί – και του PS. Με διαφορά μιας εβδομάδας, τα δύο μεγάλα κόμματα της Δεξιάς και της Αριστεράς κήρυξαν την έναρξη των εχθροπραξιών. Κι όπως φαίνεται, αυτές θα είναι εξαιρετικά βίαιες για τρεις λόγους.

1. Ο πρώτος λόγος σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο ξεκίνησε η διαμάχη. Είναι μια διαμάχη με χαρακτηριστικά καρικατούρας αφού Δεξιά και Αριστερά κατηγορούν η μία την άλλη ότι «προδίδουν» τη δημοκρατία – ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο από αυτό. Είναι μια διαμάχη όπου οι επιθέσεις ad hominem εξαπολύονται από όλες τις πλευρές: ο Νικολά Σαρκοζί χαρακτήρισε τον Φρανσουά Ολάντ «απίστευτη μετριότητα», ο Μανουέλ Βαλς απάντησε λίγες ημέρες μετά ότι ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας αποτελεί «ήδη πρόβλημα για τη χώρα». Οι βαρείς χαρακτηρισμοί επιστρατεύονται ως συγκολλητική ουσία στο εσωκομματικό πεδίο. Είναι εμφανές, όμως, ότι καθιστούν σχεδόν αδύνατο έναν εποικοδομητικό διάλογο ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Δύο ολόκληρα χρόνια πριν από τις εκλογές, το κλίμα θυμίζει προεκλογική εκστρατεία που φτάνει στο τέλος της, όταν δηλαδή επιτρέπονται όλες οι υπερβολές και οι προσβολές.

2. Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται με την ηγεσία. Το ζήτημα δεν τίθεται με τους ίδιους όρους στην Αριστερά και τη Δεξιά. Αλλά και στα δύο στρατόπεδα η κατάσταση δυνητικά είναι εκρηκτική. Στη Δεξιά αυτό είναι προφανές. Το ιδρυτικό συνέδριο των Ρεπουμπλικανών έδωσε τον τόνο: αυτό που παρακολουθήσαμε δεν ήταν ένα εφαλτήριο για τον Νικολά Σαρκοζί ενόψει των εκλογών του 2017, κάτι που είχε συμβεί στο συνέδριο του 2004, αλλά ένα κάλεσμα στα όπλα. Για τα ηγετικά στελέχη, ο στόχος δεν ήταν να συνταχθούν με τον αρχηγό του κόμματος, αλλά να διαφοροποιηθούν ενόψει των εκλογών για το προεδρικό χρίσμα που θα πραγματοποιηθούν το 2016.

Στην Αριστερά η κατάσταση είναι διαφορετική. Αντίθετα με παλαιότερα συνέδρια, το τελευταίο συνέδριο δεν μετατράπηκε σε θέατρο διαμάχης μεταξύ φατριών, αλλά το αντίθετο. Οι αντάρτες, που θα μπορούσαν να επωφεληθούν για να ασκήσουν πιο σκληρή αντιπολίτευση στην κυβέρνηση, αποδείχθηκαν στο τέλος πιο συνετοί. Και ο Μανουέλ Βαλς κατάφερε με μια έξυπνη ομιλία να μην εξοργίσει την αριστερή πτέρυγα και να εξασφαλίσει ένα θερμό χειροκρότημα για τον Φρανσουά Ολάντ.

Αυτή η ισορροπία, ωστόσο, είναι εξαιρετικά εύθραυστη, όπως αποδείχθηκε από το άρθρο που συνυπέγραψαν ο αντάρτης πρώην υπουργός Οικονομίας Αρνό Μοντμπούρ και ο τραπεζίτης και μέτοχος της «Μοντ» Ματιέ Πιγκάς, με το οποίο κατηγορούν την κυβέρνηση ότι οδηγεί τη χώρα στην καταστροφή. Στην ουσία, πρόκειται για μια πραγματική κήρυξη πολέμου στους Ολάντ και Βαλς. Αν και το PS θάβει χωρίς να το πει την ιδέα μιας αναμέτρησης για το προεδρικό χρίσμα, ο Μοντμπούρ δηλώνει «παρών». Μια πιθανή υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο πολύπλοκη για τον Ολάντ απ’ ό,τι πιστεύει ο ίδιος.

3. Υπάρχει κι ένας τρίτος λόγος για τον οποίο τα δύο επόμενα χρόνια θα είναι πολύ άγρια. Συνδέεται με το γεγονός ότι τα δύο κόμματα δεν έχουν σχέδιο. Είναι κάτι που αποδείχθηκε περίτρανα στα δύο συνέδρια. Αλλά χωρίς νέες ιδέες και χωρίς πραγματική βούληση να εκπονήσουν ένα σχέδιο, τα δύο κόμματα κινδυνεύουν σιγά σιγά να ατροφήσουν και να χάσουν και άλλους ψηφοφόρους, οι οποίοι έχουν εξαντληθεί από τα κούφια λόγια και τα παιχνίδια για το θεαθήναι.

Κάπως έτσι, η μάχη για το 2017 μπορεί να εκφυλιστεί σε έναν αδυσώπητο αγώνα ανάμεσα σε δύο αντιπάλους που θα μιλάνε μεταξύ τους και δεν θα τους ακούει κανείς.