Το σχέδιο των τεσσάρων προέδρων

Είναι ένα σχέδιο που φέρει την υπογραφή του προέδρου της ΕΕ Ντόναλντ Τουσκ, του προέδρου της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, του προέδρου του Εurogroup Γερούν Ντεϊσελμπλούμ και του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι. Το σχέδιο των τεσσάρων προέδρων περιγράφει την ευρωζώνη του μέλλοντός μας. Και όπως επισημαίνει η «Ρεπούμπλικα», στην κατοχή της οποίας περιήλθε το σχέδιο, η προσέγγιση έχει την σφραγίδα της φιλοσοφίας του Βερολίνου: πρώτα γίνονται οι λογαριασμοί και οι μεταρρυθμίσεις και μετά παρέχεται αλληλεγγύη στις πιο αδύναμες οικονομίες, οι οποίες στο μεταξύ θα έχουν βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά τους.

Οι τέσσερις συνέταξαν ουσιαστικά έναν οδικό χάρτη που χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο κυριαρχεί η ιδέα της ενίσχυσης των πολιτικών στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης των δημοσιονομικών ανισορροπιών. Οι πολιτικές αυτές θα λάβουν σάρκα και οστά με τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα υποχρεώσει τα κράτη – μέλη να προχωρήσουν στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Προβλέπεται, επίσης, η δημιουργία ανεξάρτητων εθνικών Αρχών που θα εποπτεύουν σε ζητήματα όπως η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κάθε χώρας και ο καλύτερος συντονισμός των οικονομικών πολιτικών. Οπως σχολιάζει η ιταλική εφημερίδα, πρόκειται στην ουσία για γραφειοκρατικές κινήσεις. Ο στόχος είναι να ασκηθεί πίεση στις εθνικές κυβερνήσεις να προχωρήσουν στα απαραίτητα βήματα εκσυγχρονισμού ώστε να μπορέσουν στη συνέχεια να ασκήσουν κοινωνική πολιτική.

Η ιδέα συμπυκνώνεται στον όρο Economic Union. Αλλά θα ήταν λειψή χωρίς την ιδέα της Fiscal Union, δηλαδή της δημιουργίας μιας ανεξάρτητης ευρωπαϊκής Αρχής, τεχνικής φύσεως, η οποία θα εξετάζει τους εθνικούς προϋπολογισμούς μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – που, πάντως, δεν έχει μόνο τεχνικό αλλά και πολιτικό ρόλο. Η πρόταση αυτή είναι πιθανόν να μην αρέσει καθόλου στην Κομισιόν και στο Ευρωκοινοβούλιο – εκτός από τις ίδιες τις εθνικές κυβερνήσεις. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι πολύ πιθανό να μείνει στα χαρτιά. Σε κάθε περίπτωση, οι τέσσερις πρόεδροι οραματίζονται μια Financial Union που θα προκύψει από την τραπεζική ένωση η οποία θα λάβει σάρκα και οστά προκειμένου να καταστούν τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα πιο ανθεκτικά στα χρηματοπιστωτικά σοκ και τις κερδοσκοπικές επιθέσεις. Παράλληλα, όμως, θα μπουν τα θεμέλια μας Capital Market Union, δηλαδή ενός εναλλακτικού συστήματος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από τις τράπεζες.

Το σχέδιο των τεσσάρων προβλέπει ακόμη την περαιτέρω ενίσχυση του Eurogroup, καθώς και την ενσωμάτωση του Δημοσιονομικού Συμφώνου στο κοινοτικό δίκαιο.

Πρόβλεψη, ωστόσο, υπάρχει και για το δημοκρατικό έλλειμμα. Οι τέσσερις θεωρούν ότι ο δρόμος για τη μείωσή του περνάει μέσα από την ενίσχυση της συνεργασίας ανάμεσα στο Ευρωκοινοβούλιο και τα εθνικά Κοινοβούλια με την απόδοση περισσότερων εξουσιών σε όλα τα σώματα σε θέματα οικονομικής πολιτικής.

Ολα αυτά θα πρέπει να έχουν δρομολογηθεί έως το 2017, ενώ το δεύτερο μέρος του οδικού χάρτη αφορά τη διετία 2017-2019. Η περίοδος αυτή είναι και η πιο φιλόδοξη, καθώς προβλέπεται η δημιουργία ενός μηχανισμού απορρόφησης των δονήσεων που προκαλούνται στο εσωτερικό της ευρωζώνης. Αν και στο σχέδιο δεν αναφέρεται ρητά, στην ουσία πρόκειται για το όραμα δημιουργίας ενός κοινού προϋπολογισμού ο οποίος θα παρέχει τα εργαλεία τόσο για την αντιμετώπιση της ανεργίας όσο και νέων κρίσεων όπως εκείνη που αντιμετώπισε η Γηραιά Ηπειρος το 2009. Στη συνέχεια, γράφει η «Ρεπούμπλικα», από αυτόν τον προϋπολογισμό θα χρηματοδοτούνται και οι μεταρρυθμίσεις. Η συμμετοχή στον μηχανισμό, ωστόσο, θα εξαρτάται από τις μεταρρυθμιστικές επιδόσεις της κάθε χώρας.

Ραντεβού στη Σύνοδο Κορυφής στα τέλη Ιουνίου
Το σχέδιο των τεσσάρων προέδρων, που εκτός των άλλων προβλέπει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου, θα παρουσιαστεί στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των «28» κατά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ που θα πραγματοποιηθεί στο τέλος του Ιουνίου.