Ολες οι γυναίκες του Μαν Ρέι

Δεν θα πουλήσει ούτε ένα έργο στην πρώτη του έκθεση, αλλά γρήγορα θα χρεώνει 800 δολάρια την ημέρα για μια φωτογράφηση. Θα δικαιώσει με τον φακό του τον Πικάσο, καθώς θα φωτογραφίσει τη Γερτρούδη Στάιν δίπλα στο πορτρέτο της με την υπογραφή του διάσημου ζωγράφου, δύο δεκαετίες μετά τη δημιουργία του. Και θα αποδείξει ότι είχε δίκιο ο ισπανός ζωγράφος όταν απαντούσε στους επικριτές του ότι το πορτρέτο δεν μοιάζει στην αμερικανίδα συγγραφέα, «αργότερα όμως θα της μοιάσει!». Θα ερωτευθεί τη γυναίκα που προκάλεσε σκάνδαλο καθώς υπήρξε η πρώτη μαύρη που εμφανίστηκε στις σελίδες του «Harper’s Bazzar» εν έτει 1937 και χρειάστηκε να περάσουν δεκαετίες για να εμφανιστεί άλλο μαύρο μοντέλο. Θα αντιγράψει τον εαυτό του καθώς δόγμα του είναι η ρήση «το να δημιουργείς είναι θεϊκό, το να αντιγράφεις είναι ανθρώπινο». Μια καταρχήν αποτυχημένη φωτογραφία του θα αναδειχθεί σε ένα από τα διασημότερα έργα του. Κι εκείνος θα πεθάνει χωρίς να έχει δικαιωθεί στον βαθμό που θα περίμενε κάποιος αναλογικά με το μέγεθος της δουλειάς του.

Διότι ο Μαν Ρέι δεν ήταν μόνο ο φωτογράφος που ασχολήθηκε είτε με τον λαμπερό κόσμο της μόδας είτε με τον κόσμο των ντανταϊστών και των σουρεαλιστών, που γνωρίζουν οι περισσότεροι. Ηταν ζωγράφος, σκηνογράφος, σκηνοθέτης, χαράκτης, γλύπτης, κινηματογραφιστής – γύρισε ακόμη και φιλμάκια πορνό με τις ερωμένες του.

Aυτόν τον πολυπράγμονα καλλιτέχνη που δεν πίστευε στην τύχη παρότι εκείνη τον ευνόησε θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε σφαιρικά στην έκθεση που διοργανώνει το Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Ανδρο, καθώς από ιδιωτικές συλλογές έφθασαν στην Ελλάδα ειδικά για την έκθεση 151 έργα του πρωτοπόρου καλλιτέχνη που αφαίρεσε από τη φωτογραφία οτιδήποτε βαρετό, τόλμησε να μετατρέψει τα μοντέλα του σε κούκλες, τους πρόσθεσε δάκρυα από γυαλί και τα έβαλε να καθήσουν πάνω σε έργα τέχνης.

ΟΙ ΜΟΥΣΕΣ ΤΟΥ. Αυτές οι γυναίκες, οι μούσες του, που ερωτεύθηκε και μίσησε με πάθος, εκείνες που αποθέωσε με τον φακό του κι εκείνες που αντιμετώπισε ως αντικείμενα ή ως το χόμπι του, γυναίκες διάσημες όπως η Κοκό Σανέλ, η Ντόρα Μάαρ και η Αβα Γκάρντνερ, αλλά και άλλες λιγότερο γνωστές που στάθηκαν μπροστά στον φακό του, αποτελούν τον άξονα της έκθεσης που φιλοξενεί έργα από το 1912 έως το 1971, καλύπτοντας έξι δεκαετίες δημιουργίας του Εμανουέλ Ραντζίτσκι – το πραγματικό του όνομα – όπως εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Κουτσομάλλη.

Μια έκθεση την οποία πιθανόν δεν θα ενέκρινε αν ζούσε, αφού στην αναδρομική του που είχε επιμεληθεί ο ίδιος το 1967 στο Λος Αντζελες δεν είχε συμπεριλάβει ούτε μία φωτογραφία καθώς δεν ήθελε να αντιμετωπίζεται μόνο ως φωτογράφος και θεωρούσε υποτιμημένο το σύνολο της εικαστικής του δουλειάς. Και παράλληλα μια έκθεση γεμάτη ενδιαφέρουσες ιστορίες όπως εκείνη με τη Λι Μίλερ, την Αμερικανίδα που θέλησε να γίνει μαθητευόμενή του με το ζόρι, εκείνος την ερωτεύθηκε και όταν χώρισαν επειδή εκείνη τον απατούσε – τότε ο Μαν Ρέι ήταν 40 και η Λι Μίλερ 22 -, αρχικά φωτογραφίσθηκε σε στάση αυτοκτονίας και εν συνεχεία έβαλε το μάτι της σε έναν μετρονόμο υπό τον τίτλο «Αντικείμενο που μπορεί να καταστραφεί», προκαλώντας τους επισκέπτες να τον σπάσουν με σφυρί όταν εκνευριστούν από τον επαναλαμβανόμενο ρυθμικά ήχο. Κάτι που όντως συνέβη από ομάδα φοιτητών και τότε ο Μαν Ρέι με την αποζημίωση της ασφάλειας έφτιαξε 100 ίδια έργα τιτλοφορώντας «Αντικείμενα που δεν καταστρέφονται».